Người dân vùng cao học nghề để sản xuất an toàn

Người dân tham gia thực hành tại buổi học tập kỹ năng.

Cách đào tạo gắn với thực tiễn đang góp phần nâng cao năng lực lao động nông thôn, giảm chi phí sản xuất và mở hướng phát triển sinh kế bền vững.

Học kỹ thuật từ chính công việc hằng ngày

Ban Quản lý dự án Plan xã Nấm Dẩn vừa tổ chức tập huấn kỹ thuật quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) trên cây chè cho người dân tham gia dự án.

Hoạt động nằm trong khuôn khổ dự án “Tiến về phía trước” do Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam tài trợ, hướng tới nâng cao năng lực cho 200 hộ gia đình hưởng lợi từ dự án tại địa phương.

Trực tiếp hướng dẫn khóa tập huấn là ông Lý Quốc Hưng, Trưởng phòng Kinh tế xã Nấm Dẩn, thành viên Ban Quản lý dự án.

Các học viên nghiêm túc tiếp thu kiến thức.

Khác với những lớp học thiên về lý thuyết, chương trình được thiết kế theo hướng “học đi đôi với hành”. Người dân vừa được trang bị kiến thức tại hội trường, vừa trực tiếp thực hành các kỹ thuật trên nương chè.

Theo đó, học viên được giới thiệu những nguyên tắc cơ bản của IPM; nhận diện các đối tượng sâu, bệnh hại chủ yếu trên cây chè và lựa chọn biện pháp phòng trừ phù hợp. Các giải pháp canh tác, cơ giới, sinh học và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn được hướng dẫn cụ thể.

Theo ông Lý Quốc Hưng, mục tiêu quan trọng của tập huấn không chỉ là giúp người dân “biết” về IPM mà phải làm được và áp dụng được vào sản xuất. Vì vậy, các nội dung đều được chuyển hóa thành những thao tác cụ thể, phù hợp với điều kiện canh tác của người dân địa phương.

Từ hội trường, học viên trực tiếp ra các nương chè tại khu vực Chế Là cũ để thực hành. Dưới sự hướng dẫn của giảng viên và Ban Quản lý dự án, bà con tự quan sát, điều tra, nhận diện sâu bệnh trên cây chè.

Các kỹ thuật cắt tỉa, vệ sinh nương chè được hướng dẫn nhằm tạo độ thông thoáng, hạn chế môi trường phát sinh dịch hại. Học viên cũng được thực hành sử dụng bẫy sinh học và kỹ thuật sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, an toàn trong trường hợp cần thiết.

Một nội dung khác được người dân quan tâm là kỹ thuật ủ phân vi sinh từ các nguyên liệu như vôi, lân, men và chế phẩm sinh học. Qua đó, người dân có thêm lựa chọn trong chăm sóc cây, cải tạo đất, giảm sự phụ thuộc vào vật tư hóa học.

Với phương pháp đào tạo trực tiếp tại nơi sản xuất, những kiến thức vốn có tính kỹ thuật trở nên gần gũi và dễ áp dụng hơn. Người dân có thể nhìn thấy ngay trên cây chè những dấu hiệu của sâu bệnh, thực hành cách xử lý và trao đổi với giảng viên về những tình huống thường gặp trong thực tế.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Lấy nhu cầu sản xuất làm điểm xuất phát, lấy kỹ năng thực hành làm trọng tâm và lấy hiệu quả sinh kế làm một trong những thước đo của đào tạo.

Từ lớp tập huấn đến mô hình sinh kế

Điểm nhấn của chương trình là xây dựng mô hình quản lý dịch hại tổng hợp trên cây chè tại thôn Cốc Độ.

Học viên thực hành trên nương chè.

Ban Quản lý dự án Plan lựa chọn một khu vực chè có 40 hộ gia đình tham gia để xây dựng mô hình IPM mẫu. Đây sẽ là địa điểm để người dân trong khu vực và các thôn lân cận tham quan, học tập, trao đổi kinh nghiệm và từng bước nhân rộng cách làm.

Việc xây dựng mô hình ngay sau đào tạo giúp kiến thức không dừng lại ở lớp học. Người dân tiếp tục có địa điểm để thực hành, theo dõi sự phát triển của cây chè, đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trừ và chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình sản xuất.

Đối với bà con nông dân, một kỹ năng được học và áp dụng thành công trên nương chè có giá trị thiết thực hơn nhiều kiến thức chỉ nằm trên giấy. Khi người dân biết phát hiện sớm sâu bệnh, hiểu thời điểm cần xử lý và lựa chọn biện pháp phù hợp, chi phí sản xuất có thể được kiểm soát tốt hơn.

Đặc biệt, việc ưu tiên các biện pháp canh tác, cơ giới và sinh học, chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi cần thiết và đúng kỹ thuật, góp phần giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường, bảo đảm an toàn cho người sản xuất và hướng tới nâng cao chất lượng chè thương phẩm.

Các học viên tham gia lớp tập huấn cho biết, những nội dung được hướng dẫn sát với công việc sản xuất hằng ngày nên dễ tiếp thu. Việc được trực tiếp quan sát sâu bệnh trên cây và thực hành các thao tác chăm sóc giúp người dân hiểu rõ hơn cách áp dụng kỹ thuật vào nương chè của gia đình.

Từ góc độ phát triển nguồn nhân lực, đây chính là giá trị của đào tạo nghề gắn với sinh kế. Người học không chỉ được bổ sung kiến thức mà còn hình thành kỹ năng có thể sử dụng ngay trong công việc, qua đó nâng cao khả năng tự chủ trong sản xuất.

Đối với địa bàn miền núi như Nấm Dẩn, cách làm này càng có ý nghĩa khi sản xuất nông nghiệp vẫn là sinh kế quan trọng của người dân. Đào tạo những kỹ năng sát với cây trồng chủ lực sẽ giúp người dân nâng cao chất lượng lao động ngay tại địa phương, hạn chế khoảng cách giữa kiến thức được đào tạo và yêu cầu thực tế.

Thông qua 200 hộ gia đình hưởng lợi từ dự án, chương trình hướng tới tạo chuyển biến từ từng hộ, từng nương chè. Mô hình 40 hộ tại thôn Cốc Độ được kỳ vọng trở thành điểm thực hành, từ đó lan tỏa kỹ thuật IPM đến cộng đồng.

Không chỉ truyền đạt một quy trình chăm sóc chè, khóa tập huấn còn góp phần thay đổi cách tiếp cận của người dân đối với sản xuất. Từ chỗ xử lý sâu bệnh theo kinh nghiệm, người trồng chè được hướng dẫn quan sát, nhận diện, đánh giá mức độ gây hại rồi lựa chọn giải pháp phù hợp.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp hiện nay, khi đào tạo ngày càng hướng tới phát triển kỹ năng thực hành, đáp ứng nhu cầu việc làm và sinh kế cụ thể.