Người dân Yemen lo ngại hệ lụy kinh tế nếu bị cuốn vào xung đột Mỹ - Iran

Những người ủng hộ Houthi ở Yemen giơ cao tấm biển có hình chân dung của cố Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: AFP

Nguy cơ bùng phát mặt trận mới tại Biển Đỏ

Iran hiện đang đối đầu trực diện với sức ép quân sự từ Mỹ và Israel, đồng thời tận dụng mạng lưới đồng minh trong khu vực để phản công. Các hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng do những đe dọa từ Tehran, gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong khi lực lượng Hezbollah tại Liban đã tham chiến để hỗ trợ Iran, một “quân bài” quan trọng khác là Houthi tại Yemen vẫn chưa được tung ra. Điều này làm dấy lên câu hỏi: họ sẽ giữ im lặng đến bao lâu?

Thủ lĩnh Houthi Abdel-Malik al-Houthi trước đó tuyên bố lực lượng này “đã sẵn sàng hành động”. Một quan chức quân sự Iran cũng cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ vào cơ sở dầu mỏ Iran có thể kéo theo việc làm bất ổn Biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandeb – tuyến hàng hải chiến lược nằm sát Yemen.

Theo các chuyên gia, nếu Bab al-Mandeb bị phong tỏa, không chỉ thị trường năng lượng toàn cầu bị rung chuyển mà Yemen còn phải đối mặt với hậu quả quân sự, kinh tế và nhân đạo nghiêm trọng.

Abdulsalam Mohammed, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Abaad, nhận định rằng nếu Houthi tham chiến, họ có thể tấn công các cơ sở năng lượng ở vùng Vịnh và cản trở tàu thuyền qua lại Bab al-Mandeb, qua đó làm bùng phát trở lại nội chiến Yemen.

Sau khi tạm lắng từ năm 2022 nhờ thỏa thuận ngừng bắn do Liên hợp quốc bảo trợ, xung đột giữa Houthi và lực lượng chính phủ Yemen có nguy cơ tái bùng phát. Các lực lượng chống Houthi thậm chí có thể tận dụng thời điểm đối phương bị phân tán để mở chiến dịch quân sự mới.

Đòn giáng mạnh vào nền kinh tế mong manh

Bên cạnh nguy cơ chiến sự, hệ lụy kinh tế được xem là mối lo lớn nhất đối với Yemen, quốc gia phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu.

Mustafa Nasr, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu và Truyền thông Kinh tế, cảnh báo rằng bất kỳ bất ổn nào tại Bab al-Mandeb sẽ giáng đòn mạnh vào nền kinh tế Yemen.

Ông cho biết nước này phụ thuộc vào nhập khẩu xăng dầu và lương thực, nên việc gián đoạn vận tải biển sẽ khiến giá cả tăng vọt ngay lập tức. Người dân, vốn không có lựa chọn thay thế, sẽ phải gánh chịu hậu quả trực tiếp.

Thực tế, các doanh nghiệp tại Yemen đã được thông báo về khoản phí rủi ro chiến tranh lên tới 3.000 USD cho mỗi container, dù tuyến hàng hải vẫn chưa bị gián đoạn hoàn toàn. Nếu tình hình leo thang, chi phí vận chuyển, bảo hiểm và nhiên liệu sẽ tiếp tục tăng, đẩy nền kinh tế vốn mong manh vào khủng hoảng sâu hơn.

Khoảng 85% lương thực của Yemen phải nhập khẩu, khiến bất kỳ cú sốc nào về logistics cũng nhanh chóng chuyển thành khủng hoảng sinh tồn.

Giá cả leo thang, sinh kế bị đe dọa

Với người dân Yemen, chiến tranh không chỉ là bom đạn mà còn là cuộc chiến giành miếng ăn hằng ngày.

Laila, một tình nguyện viên tại thủ đô Sanaa, cho biết bất kỳ leo thang nào cũng sẽ khiến người đói càng đói hơn. Cô dẫn chứng rằng một gia đình bốn người có thể sống với 3 USD mỗi ngày, nhưng nếu chi phí vận chuyển tăng và giá hàng hóa leo thang, mức tiền này sẽ không còn đủ để duy trì cuộc sống tối thiểu.

Yemen hiện là quốc gia nghèo nhất Trung Đông và từng được Liên hợp quốc mô tả là nơi xảy ra cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới. Theo các tổ chức nhân đạo, nhiều gia đình chỉ có thể duy trì bữa ăn bằng bánh mì và nước, thậm chí người lớn phải nhịn ăn để nhường phần cho trẻ nhỏ.

Tác động của khủng hoảng năng lượng có thể lan rộng đến từng hộ gia đình. Saleh Ahmed, một tài xế xe buýt tại Sanaa, lo ngại rằng nếu Bab al-Mandeb rơi vào hỗn loạn, nguồn cung nhiên liệu sẽ cạn kiệt và thị trường chợ đen sẽ bùng phát.

Ông cho biết điều này đồng nghĩa với việc không thể tiếp tục công việc, trong khi giá cả sinh hoạt tăng cao sẽ trở thành gánh nặng không thể chịu nổi.

Thực tế, ngay khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran, người dân Yemen đã đổ xô đi tích trữ nhiên liệu. Dù tình hình tạm ổn định sau các cam kết từ chính quyền Houthi, nỗi lo vẫn thường trực.

“Nếu Bab al-Mandeb rơi vào hỗn loạn, sẽ không ai có thể trấn an chúng tôi. Khủng hoảng nhiên liệu sẽ bùng phát và giá cả sẽ leo thang. Chúng tôi sẽ là những nạn nhân đầu tiên”, ông nói.

Các quan chức Liên hợp quốc cảnh báo rằng bất kỳ gián đoạn nào tại các tuyến hàng hải chiến lược như Hormuz hay Bab al-Mandeb đều có thể làm trầm trọng thêm tình trạng mất an ninh lương thực tại nhiều quốc gia, trong đó có Yemen.

Trong bối cảnh đó, việc Houthi có tham gia xung đột hay không không chỉ là vấn đề quân sự, mà còn là yếu tố quyết định đến sự sống còn của hàng triệu người dân Yemen, những người đang đứng trước nguy cơ phải trả giá đắt nhất cho một cuộc chiến vượt xa biên giới của họ.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc