Những bộ trang phục may từ vải thổ cẩm của đồng bào S'tiêng tại xã Tân Hưng tạo nên vẻ đẹp vừa lạ vừa quen, khiến nhiều người thích thú. Sau khi nghề dệt thổ cẩm của đồng bào S'tiêng, M'nông tại Đồng Nai được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (tháng 2-2024), phong trào bảo tồn và phát triển nghề dệt truyền thống tại các ấp, sóc trong tỉnh ngày càng khởi sắc. Đặc biệt, việc cách tân trang phục truyền thống theo xu hướng thời trang hiện đại được chú trọng.
Thôn Xí Thoại có 219 hộ dân sinh sống, chủ yếu là dân tộc Ba Na (chiếm 95%). Nghề dệt thổ cẩm ở đây được hình thành từ trước năm 1945 chủ yếu để phục vụ cho gia đình và cộng đồng dân cư.
Trong những ngày tháng 7 đầy nắng, khi những cung đường dẫn về thung lũng Mai Châu rực rỡ sắc màu của thổ cẩm và rộn rã bước chân du khách, câu chuyện về tương lai phát triển của xã Mai Châu sau sáp nhập và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp được người dân nơi đây bàn luận với một niềm hứng khởi, tin tưởng, đầy lạc quan.
Với phụ nữ Thái ở xã Phù Yên, nghề dệt là sợi dây gắn kết quá khứ với hiện tại, là mạch nguồn văn hóa được gìn giữ và truyền từ đời này sang đời khác. Mỗi ngày, bên khung cửi, những đôi bàn tay khéo léo vẫn đang cần mẫn dệt nên những tấm vải có đường nét tinh tế, mềm mại, mang đậm bản sắc dân tộc.
Nương tựa, hỗ trợ giúp nhau nâng cao tay nghề, tăng thêm thu nhập thông qua việc thành lập các tổ hợp tác, nhóm dệt thổ cẩm là cách làm hay, sáng tạo mà nhiều chị em đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng lựa chọn.
Từ xa xưa, dân tộc Pà Thẻn, xã Tân Trịnh đã hình thành và lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống. Với hoa văn tinh xảo trong từng họa tiết, đường kim mũi chỉ, mỗi sản phẩm thổ cẩm đã dệt nên cả một kho tàng văn hóa sống động, hội tụ tinh thần, tín ngưỡng và chiều sâu tâm hồn người Pà Thẻn.
Dù tuổi đã cao, mắt đã mờ, đôi tay không còn nhanh nhẹn như trước nhưng nữ cựu chiến binh Đinh Kruinh (SN 1932, trú thôn Blôm, xã Ia Pa, tỉnh Gia Lai) vẫn miệt mài bên khung dệt để giữ gìn, truyền dạy nghề dệt thổ cẩm truyền thống.
Trang phục các dân tộc thiểu số ở Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn trong bối cảnh đời sống xã hội phát triển với nhiều biến đổi sâu sắc. Hành trình bảo tồn tinh hoa không đơn thuần là lưu giữ nguyên trạng bộ y phục cổ truyền mà cần linh hoạt tiếp biến, thích ứng trong không gian, môi trường văn hóa đương đại.
Trong nỗ lực kết nối những cộng đồng gìn giữ di sản trên toàn cầu, Mạng lưới Công viên địa chất (CVĐC) Toàn cầu UNESCO đã phát động Dự án 'Dệt hy vọng' - một biểu tượng di sản văn hóa xuyên quốc gia, đề cao sự đa dạng và gắn kết cộng đồng CVĐC Toàn cầu UNESCO. Hưởng ứng sáng kiến này, CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng gửi Hội nghị quốc tế lần thứ 11 của Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO tại CVĐC Toàn cầu Kutralkura (Chi-lê) tấm thổ cẩm truyền thống của dân tộc Tày - một tác phẩm dệt nghệ thuật không chỉ thể hiện bàn tay tài hoa, khéo léo mà còn dệt nên câu chuyện văn hóa đặc sắc, giàu tính nhân văn của đồng bào dân tộc thiểu số Cao Bằng.
Nghề dệt thổ cẩm tại bản Phẩy - Thái Minh, xã Tiên Đồng (Nghệ An) từ lâu đã là niềm tự hào của phụ nữ dân tộc Thái nơi đây. Những sản phẩm thổ cẩm tinh xảo, độc đáo luôn gắn liền với đời sống và văn hóa của người Thái. Tuy nhiên, trước dòng chảy của kinh tế hiện đại, nghề truyền thống này đang đứng trước những thách thức lớn, khiến những người giữ nghề không khỏi trăn trở.
Nghệ thuật tạo hoa văn cạp váy của người Mường tỉnh Hòa Bình (cũ), nay là tỉnh Phú Thọ đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự tôn vinh, ghi nhận và là niềm tự hào của người Mường, động lực để đồng bào tiếp tục giữ gìn và phát huy giá trị di sản.
Giữa lòng Cao nguyên đá hùng vĩ có một câu chuyện về văn hóa bản địa và hành trình vươn lên mạnh mẽ của những người phụ nữ dân tộc Mông. Từ sợi lanh truyền thống, họ đã và đang bền bỉ dệt nên sự bình đẳng, nâng tầm vị thế của mình trong cộng đồng.
Trải qua bao thăng trầm thời gian, những giá trị, tinh hoa văn hóa của các tộc người luôn được gìn giữ, trao truyền ngay trong mỗi nếp nhà, từ thế hệ này sang thế hệ khác, góp phần quan trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
Thổ cẩm không chỉ được sử dụng trong đời sống hàng ngày, đồng bào Mạ, phường Đông Gia Nghĩa (Lâm Đồng) đang nỗ lực đưa nét đẹp văn hóa này đến với thị trường quốc tế.
Tựa như tiếng vọng từ ngàn xưa, làng dệt thổ cẩm Châu Phong (An Giang) vẫn từng ngày ngân lên nhịp sống đầy sắc màu giữa lòng vùng biên Tây Nam. Những khung cửi kẽo kẹt, những đôi tay thoăn thoắt của người phụ nữ Chăm không chỉ đang dệt vải, mà còn dệt nên những trang sử văn hóa sống động, truyền từ đời này sang đời khác. Từ nguy cơ mai một, làng nghề hôm nay đã hồi sinh nhờ gắn kết khéo léo giữa bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch cộng đồng - một hướng đi đầy nhân văn và bền vững.
Tại thôn Nà Chang, xã Thượng Lâm, hầu hết là đồng bào Tày sống quây quần từ lâu đời. Bà con nơi đây tích cực bảo tồn, phát huy nghề dệt vải thổ cẩm, làm ra những bộ trang phục cho dân tộc mình.
Là hạt nhân phong trào xây dựng đời sống văn hóa của địa phương, những gia đình DTTS Gia Rai, Ba Na nhiều thế hệ đã cùng nhau vun đắp, trao truyền tình yêu với văn hóa truyền thống, cống hiến hết mình cho sự phát triển của buôn làng.
VHO – Trong căn phòng nhỏ nhắn, được trưng bày rất gọn gàng là nơi làm việc của cô gái Hrê Phạm Thị Y Hòa, thôn Làng Teng, xã Ba Thành, huyện Ba Tơ (Quảng Ngãi). Hiện có 2 sản phẩm cà vạt và túi xách được chế tác từ nguyên liệu vải thổ cẩm đã được chứng nhận sản phẩm OCOP 4 sao do Y Hòa là chủ thể.
Nghệ An có 15 làng nghề dệt thổ cẩm truyền thống, mỗi sản phẩm thổ cẩm được ví như 'bảo tàng sống' về văn hóa của các dân tộc anh em.
Với sự cần mẫn và sáng tạo, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS) ở huyện Phú Thiện (tỉnh Gia Lai) đã khởi nghiệp thành công từ nguồn tài nguyên bản địa như: làm men ủ rượu cần, dệt thổ cẩm…
Trải qua nhiều thế hệ, đồng bào M'nông tỉnh Bình Phước đã sáng tạo và tích lũy nhiều loại hình nghề thủ công truyền thống mang sắc thái đặc trưng của cộng đồng, trong đó nổi bật là nghề dệt thổ cẩm.
Hàng trăm du khách đã có cơ hội xem và trải nghiệm workshop nghệ thuật nhuộm sợi tự nhiên theo phương pháp người K'Ho và nghệ thuật dệt vải thủ công truyền thống ngay trên chính đỉnh núi Lang Biang, ở độ cao 2.167m.
Hàng trăm du khách đã có cơ hội xem và trải nghiệm workshop nghệ thuật nhuộm sợi tự nhiên theo phương pháp người K'Ho và nghệ thuật dệt vải thủ công truyền thống ngay trên chính đỉnh núi Lang Biang, ở độ cao 2.167m.
Giữ gìn nghề dệt truyền thống của người Thái xã Xuân Chinh
Ở miền Tây xứ Nghệ, nghề thổ cẩm là niềm tự hào và phần hồn văn hóa của người Thái. Gắn bó trọn đời với nghề, nghệ nhân Lô Thị Mai ở bản Na, xã Hữu Lập, huyện rẻo cao Kỳ Sơn đã góp phần gìn giữ, lan tỏa nghề truyền thống, tạo phong trào đưa bản Na trở thành một trong những làng nghề đầu tiên được công nhận của tỉnh.
Nghề dệt thổ cẩm của người Thái ở Nghệ An được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia là một sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực gìn giữ và trao truyền nghề truyền thống.
Việc bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Thái không chỉ gìn giữ bản sắc văn hóa mà còn tạo sinh kế cho người dân, thu hút du khách đến trải nghiệm và tìm hiểu văn hóa ở miền Tây Nghệ An.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa công nhận nghề dệt thổ cẩm của người Thái ở Nghệ An là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận nghề dệt thổ cẩm của người Thái ở Nghệ An là Di sản Văn hóa phi Vật thể cấp Quốc gia, là cơ hội để phát triển du lịch cộng đồng, tạo sinh kế cho người dân.
Tại một góc bản làng của tỉnh Lâm Đồng, giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi vào từng nếp nhà, còn đó một cô gái người H'Mông âm thầm may vá, thêu thùa, níu giữ những nét văn hóa thổ cẩm truyền thống.
Giữa núi rừng xanh thẳm của huyện Thường Xuân (Thanh Hóa), nơi gần 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, có một người phụ nữ dân tộc Thái đang ngày ngày miệt mài gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống bằng tình yêu mãnh liệt và tinh thần đổi mới không ngừng.
Giữa dòng chảy hiện đại, khi nhiều nghề thủ công truyền thống đang dần mai một, hai phụ nữ dân tộc Nùng gồm chị Mông Thị Dương (thôn Tồng Riền) và chị Lý Thị Yến (thôn Co Riềng), xã Hải Yến, huyện Cao Lộc đã lựa chọn khởi nghiệp từ nghề thêu, dệt thổ cẩm, nghề truyền thống do cha ông để lại. Xuất phát từ tình yêu dành cho những sản phẩm thủ công mang đậm bản sắc dân tộc, các chị đã góp phần hồi sinh nghề truyền thống, tạo việc làm cho phụ nữ địa phương và đưa thổ cẩm Nùng ra thị trường.
Tại huyện Bù Đăng, Bình Phước, người dân tộc S'tiêng vẫn giữ nét đẹp dệt thổ cẩm truyền thống. Theo già làng Điểu Lên, sóc Bom Bo, xã Minh Hưng, thổ cẩm là dệt vải lấy sợi chỉ từ trồng bông. Trồng bông là truyền thống của đồng bào S'tiêng ở đây lâu đời, sau này phải truyền cho con cháu giữ được. Ông Điểu Oanh, sóc Bom Bo cũng cho rằng phải truyền dạy lại nghề cho con cháu sau này biết và gìn giữ, phát huy nét đẹp nghề truyền thống cũng như các văn hóa của dân tộc mình tránh bị mai một.
Tựa lưng vào dãy núi mờ xanh phía Tây Phú Thọ, xã Kim Thượng (huyện Tân Sơn) mang trong mình những giá trị văn hóa đặc sắc của người Mường. Trong đó, nghề dệt thổ cẩm, một di sản quý giá của cha ông từng có lúc đứng bên bờ lãng quên. Hơn ai hết, chính những nghệ nhân cao tuổi nơi đây gánh vác sứ mệnh giữ sợi, giữ nghề, thắp lên ngọn lửa truyền thống giữa đời sống hiện đại.
Dọc theo dòng sông Hiếu êm đềm quanh năm, hành trình xuôi ngược miền Tây xứ Nghệ đưa chúng tôi đến với vùng đất Hoa Tiến, xã Châu Tiến (huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An) - nơi được mệnh danh là cái nôi văn hóa của người Thái cổ. Mảnh đất này vẫn lưu giữ nguyên vẹn những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo của đồng bào Thái, thể hiện qua những ngôi nhà sàn vững chãi, hương men nồng nàn của ché rượu cần và đặc biệt là nghề dệt thổ cẩm truyền thống - một làng nghề lâu đời đã trở thành điểm đến quen thuộc của bao du khách gần xa.
Để giúp phụ nữ vùng cao có thêm việc làm, tăng thu nhập thời gian qua, Hội Liên hiệp phụ nữ (LHPN) xã Sùng Phài (thành phố Lai Châu) đã phối hợp với các ban, ngành tổ chức các lớp đào tạo nghề ngắn hạn, trong đó có đào tạo nghề thêu, dệt thổ cẩm. Nhờ đó, mở ra cơ hội vươn lên thoát nghèo, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.
Hơn 50 năm qua, nghệ nhân Rơ Châm En (SN 1949, làng Bàng, xã Ia Nhin, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) vẫn miệt mài 'giữ lửa' cho nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc.
Dự án 6 về 'Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch', đã khơi dậy tình yêu giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống trong cộng đồng.
Tại sóc Bom Bo, xã Bình Minh, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước, nghề dệt thổ cẩm truyền thống được đồng bào dân tộc S'tiêng lưu giữ từ bao đời nay.
Cuộc thi nghề đan lát, dệt thổ cẩm và ẩm thực truyền thống phục vụ du lịch là dịp hội ngộ của những nghệ nhân giỏi tay nghề toàn tỉnh Gia Lai, đồng thời là hành trình khơi dậy kho tàng văn hóa, kết tinh thành sản phẩm quà tặng mang dấu ấn riêng của vùng đất cao nguyên.
Sáng 29-4, Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai đã khai mạc 'Cuộc thi nghề đan lát, dệt thổ cẩm và ẩm thực truyền thống tạo ra các sản phẩm phục vụ du lịch năm 2025' tại khuôn viên Bảo tàng tỉnh.
LTS. Dự án 6, với mục tiêu 'Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch' đã nhận được sự vào cuộc tích cực từ các cấp, ngành và chính quyền địa phương.
Trước nguy cơ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người đồng bào Ê Đê dần mất đi vị thế, Phó chủ tịch xã ở Đắk Lắk đã vay ngân hàng gần 400 triệu đồng quyết tâm hồi sinh nghề truyền thống này.
Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc khu vực miền núi Thanh Hóa dần mai một. Để khôi phục nghề, huyện Lang Chánh đã đưa vào đề án bảo tồn và phát triển, mang lại thu nhập cho người dân.
Giữa không gian núi rừng Lắk (tỉnh Đắk Lắk), tiếng khung cửi lách cách vọng ra từ Nhà văn hóa cộng đồng buôn Lê như lời thủ thỉ của ký ức. Những tấm thổ cẩm rực rỡ sắc màu được dệt nên bằng sự nhẫn nại, khéo léo và tình yêu sâu đậm dành cho bản sắc văn hóa người M'nông R'lăm. Không cần phô trương, nghề dệt ở buôn làng này như một sợi chỉ mảnh - lặng lẽ nhưng bền bỉ - kết nối hiện tại với quá khứ, nuôi dưỡng niềm tự hào trong lòng người con núi.
Những năm qua, tỉnh Kon Tum đã có nhiều nỗ lực nhằm bảo tồn và phát huy nghề dệt thổ cẩm, một phần không thể thiếu trong di sản văn hóa dân tộc.
Ngày 9.7.2022, làng Phung (xã Biển Hồ, TP Pleiku, tỉnh Gia Lai) rộn ràng tiếng cười, tiếng nói, ánh mắt bừng sáng trên khuôn mặt những người phụ nữ Jrai: CLB dệt thổ cẩm chính thức ra mắt, không chỉ mang theo niềm vui mà còn mở ra hy vọng mới cho cộng đồng.
Gần 2 năm đi vào hoạt động, Câu lạc bộ (CLB) Dệt thổ cẩm làng Groi (xã Ya Hội, huyện Đak Pơ) đã trở thành mái nhà chung cho những phụ nữ yêu thích nghề dệt. Thông qua các buổi sinh hoạt, chị em có cơ hội giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm và chung tay gìn giữ, phát huy nghề dệt truyền thống.
Phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp thông qua việc khôi phục nghề truyền thống, du nhập, phát triển nghề mới. Đó là giải pháp mà nhiều địa phương đang thực hiện nhằm tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động nông thôn. Qua đó, góp phần tích cực vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo diện mạo mới vùng nông thôn.