Người uy tín ở vùng biên

Bà Hồ Thị Phuôn thường xuyên phối hợp với lực lượng chức năng và chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động Nhân dân - Ảnh: H.T

Điểm tựa của bản làng

Là nữ già làng đầu tiên ở địa phương, bà Hồ Thị Phuôn (SN 1956) là chỗ dựa tinh thần tin cậy của người dân thôn Xa Lăng. Từ lễ cúng truyền thống, chuyện cưới hỏi đến mâu thuẫn gia đình, tranh chấp đất đai, bà đều sẵn lòng đứng ra phân xử, vận động mọi người hòa giải.

Bà Phuôn nhớ lại, sau khi chồng bà là ông Hồ Văn Thọ qua đời, dân làng họp bàn tìm người kế tục vai trò già làng. Theo truyền thống, vị trí này thường nối tiếp trong dòng họ, nhưng các con trai ông khi ấy còn trẻ, chưa đủ kinh nghiệm am hiểu các nghi lễ, bài cúng bằng tiếng địa phương. Sau khi cân nhắc, bà con thống nhất chọn bà Phuôn gánh vác trách nhiệm này.

“Lúc đầu tôi ngại vì mình là phụ nữ, lại góa chồng. Nhưng các bậc cao niên và con cháu đều động viên. Trong bản nhiều đàn ông nhưng chưa ai tự tin vì chưa am hiểu phong tục. Thấy bà con tin tưởng, cán bộ thôn và Công an xã ủng hộ nên tôi nhận lời và quyết tâm làm tròn trách nhiệm”, bà Phuôn chia sẻ.

Nữ già làng Hồ Thị Phuôn ở thôn Xa Lăng, xã Đakrông - Ảnh: H.T

Từ đó, công việc chung của bản làng có thêm người phụ nữ đứng ra gánh vác. Mỗi dịp cúng thần linh cầu mùa màng thuận lợi, bà Phuôn lại chủ trì các nghi lễ theo phong tục. Từ lễ “Púh boq” khi gieo hạt đến lễ “Cha sréh” thu hoạch lúa mới, bà đều thực hiện thành thạo, góp phần giữ gìn nét văn hóa truyền thống của người Bru-Vân Kiều.

Trong đời sống thường ngày, bà Phuôn luôn gần gũi, lắng nghe và tích cực phối hợp với chính quyền tuyên truyền chủ trương, vận động người dân chấp hành pháp luật. Trưởng thôn Xa Lăng Hồ Văn Tâm cho biết: “Bà Phuôn luôn hết lòng vì bà con trong thôn. Từ việc chung của bản đến mâu thuẫn gia đình, bà đều nhiệt tình khuyên giải để mọi người hiểu nhau, đoàn kết hơn, cùng xây dựng cuộc sống tốt đẹp”.

Hóa giải những bất hòa

Ở các bản làng miền núi, có những chuyện tưởng chừng chỉ là việc riêng gia đình nhưng nếu không được tháo gỡ kịp thời có thể ảnh hưởng đến tình cảm vợ chồng và an ninh trật tự địa phương. Bởi vậy, khi xảy ra mâu thuẫn, nhiều người tìm đến bà Phuôn nhờ khuyên giải. Bà không nhớ hết những lần đến từng nhà, ngồi nghe từng người giãi bày, chỉ biết rằng khi bà con còn tin tưởng thì mình còn cố gắng giúp họ thấu hiểu, giữ gìn tình cảm gia đình.

Bà Hồ Thị Phuôn (bên phải) lắng nghe, chia sẻ tâm tư với phụ nữ trong thôn - Ảnh: H.T

Chị Hồ Thị Xăm, ở thôn Xa Lăng cho biết, khoảng 5 năm trước, gia đình chị bất hòa, cuộc sống không êm ấm. Thấy con gái gặp khó khăn, bố chị đã tìm đến nhờ bà Phuôn giúp đỡ. “Bà đã đến trò chuyện, phân tích giúp chồng tôi hiểu vợ chồng phải biết thương yêu, tôn trọng nhau. Nhờ bà khuyên bảo, chồng tôi dần hiểu ra, gia đình cũng bớt căng thẳng hơn. Tôi rất biết ơn bà vì lúc mình khó khăn, bà đã đứng ra giúp đỡ”, chị Xăm kể lại.

Bà Phuôn dùng uy tín và sự gần gũi để tháo gỡ mâu thuẫn. Bà không đứng về một phía để trách cứ người kia, mà tìm cách để các bên bình tĩnh, tự nhìn lại những điều chưa đúng. Theo bà Phuôn, trước đây khi trong thôn xảy ra tranh cãi, người dân thường tìm đến nhờ bà hòa giải. Chuyện nhỏ chỉ cần khuyên nhủ là mọi người hiểu ra, đối với vụ việc phức tạp, bà chủ động phối hợp với trưởng thôn và Công an xã giải quyết.  

Nhờ sự vào cuộc của người có uy tín cùng chính quyền địa phương, nhiều mâu thuẫn được tháo gỡ ngay từ cơ sở. Khoảng 5 năm trở lại đây, địa bàn xã ít xảy ra các trường hợp mâu thuẫn gia đình nghiêm trọng. Sự kiên trì của bà bắt nguồn từ mong muốn xây dựng bản làng đoàn kết, để mỗi mái nhà thực sự là nơi bình yên.

Tiếp thêm niềm tin cho phụ nữ vùng cao

Bà Phuôn khẳng định phụ nữ dân tộc thiểu số hoàn toàn có thể đảm nhận công việc chung, tham gia giải quyết vấn đề của bản làng và tạo ảnh hưởng tích cực bằng chính uy tín của mình.

Bà Hồ Thị Phuôn gặp gỡ, động viên người dân trong bản - Ảnh: H.T

Trước đây, phụ nữ ở nhiều gia đình miền núi chịu không ít rào cản từ quan niệm cũ. Có chuyện trong gia đình, họ chưa mạnh dạn bày tỏ ý kiến hoặc chưa được lắng nghe đúng mức. Bằng sự gần gũi, bà Phuôn kiên trì vận động chị em quan tâm đến cuộc sống gia đình, biết chia sẻ công việc, chủ động bàn bạc với chồng. Bà tích cực tuyên truyền những chủ trương, chính sách có lợi cho người dân, khuyến khích phụ nữ vượt qua những ràng buộc không còn phù hợp để chủ động vươn lên trong cuộc sống.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQVN xã Đakrông Hồ Thị Thương cho hay: “Điểm đặc biệt ở bà Phuôn là một phụ nữ dân tộc thiểu số đảm nhận vai trò già làng, người có uy tín trong cộng đồng, vị trí vốn do nam giới đảm nhiệm. Nhờ am hiểu phong tục, khéo léo và gần gũi, bà tạo được niềm tin vững chắc với người dân, đặc biệt là chị em phụ nữ tại địa phương”.

Bà Hồ Thị Phuôn trò chuyện cùng chị em phụ nữ thôn Xa Lăng - Ảnh: H.T

Từ câu chuyện của bà Phuôn, vai trò của phụ nữ không chỉ được nhìn nhận qua việc chăm lo gia đình, mà còn ở khả năng đóng góp cho cộng đồng. Khi được tin tưởng và trao cơ hội, phụ nữ trở thành người hòa giải, kết nối và tham gia giải quyết hiệu quả các công việc chung.

Ở tuổi 70, bà Hồ Thị Phuôn vẫn tận tụy gánh vác công việc chung. Những lời khuyên chân tình cùng các lần hòa giải kịp thời của bà góp phần giữ gìn tình đoàn kết xóm làng, tiếp thêm động lực để phụ nữ tự tin khẳng định vị trí trong gia đình, chung tay xây dựng bản làng biên giới ngày càng bình yên, phát triển.