Nguồn gốc và điểm khác biệt giữa lễ Vu lan và lễ cúng cô hồn không phải ai cũng biết

Lễ Vu lan và lễ cúng cô hồn bắt nguồn từ đâu?

Nguồn gốc lễ Vu lan

Theo Cổng thông tin Phật giáo thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam, lễ Vu lan bắt nguồn từ sự tích về lòng hiếu thảo của ngài Mục Liên. Ngài vốn là một tu sĩ ngoại đạo, Ngài đã quy y và trở thành một trong những đệ tử lớn của Đức Phật và được liệt vào hạng thần thông đệ nhất trong hàng đệ tử Phật.

Sau khi chứng quả A La Hán, ngài Mục Kiền Liên nhớ về người mẹ đã mất của mình là bà Thanh Đề, ngài liền dùng huệ nhãn nhìn xuống sâu thẳm cõi khổ thấy mẹ mình bị đọa vào kiếp ngạ quỷ nơi địa ngục A Tì.

Nhìn mẹ tiều tụy, đói không được ăn, khát không được uống, với lòng từ hiếu của mình, ngài đã đến với mẹ và dâng cơm cho mẹ ăn. Nhưng khi những miếng cơm vừa đưa tới miệng mẹ thì bỗng hóa thành than lửa. Không có cách nào khác, ngài trở về bạch với Ðức Phật, xin Đức Phật chỉ dạy cách cứu mẹ.

Phật cho Mục Liên biết vì nghiệp chướng của các kiếp trước mà mẹ ông phải sinh vào nơi ác đạo làm loài ngạ quỷ. Phật dạy, một mình Mục Kiền Liên thì vô phương cứu mẹ mà phải nhờ đến uy đức của chúng tăng khắp nơi, đồng tâm hiệp ý cầu xin cứu rỗi mới được.

Đều diễn ra vào tháng 7 âm lịch, nhưng lễ Vu lan và lễ cúng cô hồn lại mang hai ý nghĩa hoàn toàn trái ngược.

Mục Kiền Liên phải thành kính đi rước chư tăng khắp mười phương về, đặc biệt là các vị đã đạt được sáu phép thần thông, nhờ công đức cầu nguyện của các vị này thì vong linh mẹ Mục Kiền Liên mới thoát khỏi khổ đạo.

Phật lại dạy Mục Kiền Liên sắm đủ các món thức thức thời trân, hương dâu đèn nến, giường chõng chiếu gối, chăn màn quần áo, thau rửa mặt, khăn lau tay… dâng cúng các vị chư tăng. Vào đúng dịp rằm tháng 7, lập trai đàn để cầu nguyện. Trước khi thọ thực, các vị chư tăng sẽ chú tâm cầu nguyện cho cha mẹ và ông bà bảy đời của thí chủ được siêu thoát…

Mục Kiền Liên làm đúng như lời Phật dạy. Quả nhiên vong mẫu của ông được thoát khỏi kiếp ngạ quỷ mà sinh về cảnh giới lành.

Nguồn gốc lễ cúng cô hồn

Thông tin trên VTC News, nhiều ý kiến cho rằng khái niệm tháng cô hồn bắt nguồn từ Đạo giáo với quan niệm, từ ngày 2/7 âm lịch, Diêm vương bắt đầu mở quỷ môn quan cho quỷ đói được trở về dương gian. Theo tín ngưỡng này của người Trung Quốc, quỷ môn quan sẽ đóng lại vào nửa đêm 14/7.

Ở Việt Nam, việc cúng cô hồn là tín ngưỡng tâm linh truyền thống xuất phát từ niềm tin rằng con người có phần xác và phần hồn. Sau khi qua đời, có người được đầu thai chuyển kiếp, có người vì tâm tình còn nhiều khúc mắc nên chưa siêu thoát, cứ vất vưởng bơ vơ, cũng có người bị đày vào địa ngục làm quỷ đói, nếu được thả ra có thể nhũng nhiễu dương gian.

Tác giả Bùi Xuân Mỹ viết trong cuốn Tục thờ cúng của người Việt: "Theo tín ngưỡng truyền thống thì vào ngày Rằm tháng 7, các tội nhân ở cõi âm được tha tội một ngày, bởi vậy các gia đình ở dương gian làm cỗ bàn cúng gia tiên, đốt vàng mã và cầu cúng tụng kinh độ trì cho họ".

Nhiều ý kiến cho rằng khái niệm tháng cô hồn bắt nguồn từ Đạo giáo với quan niệm, từ ngày 2/7 âm lịch, Diêm vương bắt đầu mở quỷ môn quan cho quỷ đói được trở về dương gian. Theo tín ngưỡng này của người Trung Quốc, quỷ môn quan sẽ đóng lại vào nửa đêm 14/7.

Dù vậy, nhiều chuyên gia khẳng định, nguồn gốc của tháng cô hồn không hẳn là bắt nguồn từ Trung Quốc. Các nền văn hóa ở khác như Ấn Độ, Campuchia hay Nhật Bản đều có chung niềm tin về tháng 7 âm lịch, và những truyền thống này có thể xuất hiện trước cả đạo Phật. Một truyền thuyết dân gian kể rằng, vua Yama người cai trị địa ngục mở cổng địa ngục và cho phép một số hồn ma đến hưởng lễ cúng tế ở trần thế.

Điểm khác biệt giữa lễ Vu lan và lễ cúng cô hồn

Rằm tháng 7 âm lịch hàng năm vừa được gọi là ngày lễ Vu lan báo hiếu lại vừa được gọi là ngày lễ cúng cô hồn hoặc còn gọi là ngày xá tội vong nhân. Tuy nhiên, hai lễ cúng này là hoàn toàn khác nhau. Lễ Vu lan với ý nghĩa là cầu siêu cho tổ tiên, ông bà và cha mẹ bảy đời, lễ cúng cô hồn là để bố thí cho những vong hồn không nơi nương tựa, không ai thờ cúng. Một lễ là báo hiếu, một lễ là làm phúc. Do hai lễ cúng này trùng trong ngày rằm tháng 7, nên nhiều người đã lầm tưởng rằng đó là một.

Theo tín ngưỡng cổ truyền, vào dịp tháng 7 hàng năm, từ ngày 2/7 âm lịch, Diêm Vương ra lệnh mở Quỷ Môn Quan và đến sau 12 giờ đêm ngày 14/7 thì kết thúc. Khoảng thời gian này là các ngày "mở cửa địa ngục", các cô hồn được xá tội, thoát về dương thế, vảng vất khắp nhân gian. Vì tin là ngày mở cửa ngục ân xá cho vong linh nên dân gian sắm cỗ cúng các vong linh không nhà cửa không nơi nương tựa để được bình an, ma quỷ không quấy phá.

* Thông tin phong thủy trong bài mang tính tham khảo.