Nguy cơ ngộ độc với các món 'đặc sản', 'đồ nhà làm' dịp Tết
Theo cảnh báo từ chuyên gia y tế, phía sau những mâm cỗ đủ đầy, những món 'đặc sản', 'đồ nhà làm', hay những thực phẩm màu sắc bắt mắt trong ngày Tết là vô vàn nguy cơ gây ngộ độc, gây hại cho sức khỏe.
Gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm dịp Tết
Mặc dù chưa có số liệu đầy đủ để đánh giá chính xác xu hướng ngộ độc thực phẩm riêng trong dịp Tết, nhưng theo TS. BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong và sau Tết thường cao hơn những thời điểm khác trong năm. Nguy cơ lớn nhất nằm ngay từ nguồn nguyên liệu đầu vào, đến khâu sản xuất, chế biến.
Cẩn trọng với các loại thực phẩm có màu sắc bắt mắt ngày Tết (ảnh minh họa).
BS Nguyên cho hay, hiện ngoài chuỗi sản xuất chính thức, còn rất nhiều thực phẩm được sản xuất theo quy mô nhỏ, tự phát, hộ gia đình, người dân mua theo "người quen", mua qua mạng. Nhưng thực tế, nguồn thực phẩm nuôi trồng đó có an toàn hay không thì rất khó kiểm chứng việc động vật có mắc bệnh không, quy trình thú y ra sao, thức ăn thế nào, có thả rông hay không, rau quả đảm bảo không bị sâu mà lại không nhiễm hóa chất bảo vệ thực vật…
"Nhiều người thích thịt "hoang dã", "tự nhiên", nghĩ là ngon và sạch, nhưng chính môi trường hoang dã lại tiềm ẩn rất nhiều vi sinh vật, ký sinh trùng, vi khuẩn, virus lạ. Đây là nguồn của các bệnh lây truyền từ động vật sang người, bệnh hoang dã (zoonotic diseases). Không ít trường hợp là bệnh hiếm, bệnh lạ, rất khó chẩn đoán và điều trị…", BS Nguyên cho hay.
Bên cạnh đó, trong dịp Tết, nhiều gia đình nấu sẵn, tích trữ thực phẩm nhiều ngày, nấu đi nấu lại nhiều lần. Đây là một trong những sai lầm phổ biến nhất, nguy cơ gây ngộ độc. Đặc biệt với thực phẩm giàu đạm như thịt, cá, trứng, sữa, chỉ cần để ngoài vài giờ là đã có nguy cơ hỏng. Đây là nhóm thực phẩm dễ chứa vi khuẩn gây bệnh nhất.
Ngày Tết việc tích trữ thực phẩm nhiều ngày có nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm (ảnh minh họa).
BS Nguyễn Trung Nguyên cảnh báo: Đáng lo ngại nhất hiện nay là phụ gia thực phẩm, phẩm màu, hương liệu và các chất ô nhiễm. Có những loại màu sắc nhìn rất đẹp, rất tươi nhưng không thể vẫn giữ được màu sắc như thế với cách chế biến bằng nhiệt nóng. Nếu màu quá bền, mùi quá thơm, vượt xa mức độ tự nhiên vốn có thì rất có khả năng là hóa chất, gây hại cho sức khỏe con người.
Theo TS. BS Nguyễn Trung Nguyên, ngộ độc thực phẩm luôn nằm trong nhóm ngộ độc hàng đầu tại Trung tâm Chống độc. Tuy nhiên, người dân thường chỉ nhìn thấy ngộ độc thực phẩm cấp tính như ăn xong rồi đau bụng, nôn, tiêu chảy. Trong khi đó, ngộ độc thực phẩm mạn tính, do phơi nhiễm hóa chất, độc tố kéo dài lại rất khó chẩn đoán, tác dụng chậm muộn, kín đáo, để lại hậu quả rải rác và kéo dài, có thể dẫn đến các bệnh gan, thận, tiêu hóa, thần kinh, thậm chí ung thư. Khi phát hiện ra, đôi khi đã ở giai đoạn muộn.
Dấu hiệu ngộ độc cần đến bệnh viện
TS. BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết: Dấu hiệu điển hình nhất là từ hai người trở lên cùng có triệu chứng giống nhau sau khi ăn cùng một loại thực phẩm, trong khi người không ăn thì không bị. Các triệu chứng thường gặp gồm đau bụng, nôn, tiêu chảy, xuất hiện trong vài giờ đến vài ngày sau ăn. Tuy nhiên, có nhiều trường hợp một người ăn nên chỉ người đó bị ngộ độc.
Người dân cần đi cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu nặng như: Nôn, tiêu chảy nhiều gây mất nước nhiều hoặc nôn nhiều không thể uống được; Sốt cao liên tục; Đau bụng dữ dội, hoặc đau thường xuyên, liên tục; Có các biểu hiện là tình trạng nặng của nhiễm trùng hoặc mất nước như: mệt lả, rét run, tụt huyết áp, tiểu tiện ít đi.
Các biểu hiện không phải về tiêu hóa và thuộc về các cơ quan khác như: thần kinh (rối loạn cảm giác, yếu cơ, liệt, lơ mơ, hôn mê, co giật...), rối loạn tâm thần, tim mạch (huyết áp tăng, tụt huyết áp, nhịp tim quá nhanh, quá chậm hoặc không đều), khó thở, gan mật, tiết niệu, vàng da...
Các trường hợp có thể ở nhà theo dõi như chỉ có nôn ít, ỉa chảy và đau bụng ít, có thể tự uống nước, sốt nhẹ hoặc không sốt và các triệu chứng có xu hướng đỡ dần.
