Những kỹ năng quan trọng để học sinh tự bảo vệ mình trên không gian mạng

Bà Nguyễn Như Quỳnh, Giám đốc nghiên cứu Chống lừa đảo cho biết, học sinh ngày càng đối mặt với nhiều thủ đoạn tinh vi, nhất là khi AI và deepfake giúp việc tạo hình ảnh, nội dung giả mạo trở nên dễ dàng. Theo bà, hình ảnh của người nổi tiếng, học sinh, phụ huynh, bạn bè hay thầy cô được chia sẻ trên mạng có thể bị lợi dụng để dựng các tình huống giả, gửi lời mời, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân.

Bà Quỳnh cho hay, các thủ đoạn lừa đảo thường có những dấu hiệu quen thuộc. Thứ nhất là tạo áp lực về thời gian, yêu cầu người nhận phải hành động ngay để nhận phần thưởng hoặc cơ hội. Thứ hai là yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân từ những người, tổ chức hoặc chương trình không rõ nguồn gốc. Thứ ba là các đường link lạ, thường đi kèm lời mời nhận quà, vật phẩm trong game hoặc phần thưởng.

Học sinh Trường THCS - THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) tham dự diễn đàn “Điều em muốn nói 2026” với chủ đề “Vắc-xin số cho em”. Ảnh: Dương Triều. 

Bà Quỳnh cho rằng thay vì lập tức làm theo hướng dẫn, học sinh cần hình thành thói quen dừng lại và xác minh thông tin. “Nếu thấy nghi ngờ, các bạn nên dừng lại, kiểm tra xem thông tin có thực sự đúng hay không và có thể hỏi người lớn để xác minh”, bà Quỳnh khuyến cáo.

Theo bà, khả năng nhận diện dấu hiệu bất thường và bình tĩnh kiểm chứng trước khi hành động chính là một trong những kỹ năng quan trọng để học sinh tự bảo vệ mình trên không gian mạng.

Đại úy Đinh Thị Như Hoa, Trung tâm Huấn luyện - Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an đã chia sẻ 3 “bẫy” lớn nhất từ môi trường mạng với thanh thiếu nhi.

Thứ nhất, đối tượng lừa đảo giả danh người thân, người mà các em tin tưởng… để liên hệ, khiến các em dễ mất cảnh giác, tương tác và làm theo chỉ dẫn.

Thứ hai, đối tượng lừa đảo đưa ra những cơ hội nhận quà tặng như vé xem ca nhạc, sự kiện có người nổi tiếng… và yêu cầu xác nhận tham gia. Điều này khiến các em bị cuốn vào lời mời hấp dẫn và làm theo như click vào đường link,…

Thứ ba, đối tượng lừa đảo sử dụng các hành vi, thủ đoạn đánh vào tâm lý sợ hãi, tạo áp lực tự cách ly với người thân. Từ đó, các em làm theo chỉ dẫn, yêu cầu của đối tượng.

Đại úy Đinh Thị Như Hoa, Trung tâm Huấn luyện - Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an. Ảnh: Dương Triều.

Bà Hoa khuyến cáo học sinh cần kiểm chứng khi gặp nội dung hoặc tài khoản giả mạo trên mạng. Đồng thời không tương tác với các tài khoản giả mạo, tránh vô tình tiếp tay cho thông tin sai lệch hoặc các hành vi lừa đảo.

Bà Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu cho hay việc đồng hành với học sinh trước tác động ngày càng lớn của công nghệ và mạng xã hội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong năm học 2026-2027 của trường. Theo bà Thúy, cô trò nhà trường không “nói không với công nghệ”, mà học cách sử dụng công nghệ thông minh hợp lý hơn.