Những ý kiến tâm huyết tại nghị trường về quyết sách lịch sử 'Đồng Nai lên thành phố'

(ĐN) - Tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, ngày 22-4, phát biểu thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, đa số ý kiến đều khẳng định đây là một “quyết sách mang tính lịch sử”, không chỉ tạo ra một cực tăng trưởng mới cho quốc gia, mà còn là lời giải cho bài toán liên kết vùng đang đặt ra cấp thiết.

Phát triển kinh tế - xã hội trong nhóm cao nhất cả nước

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm, Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Quảng Trị bày tỏ sự nhất trí cao với dự thảo Nghị quyết và nhấn mạnh rằng đây là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa chủ trương của Bộ Chính trị. Theo đại biểu, mô hình quản lý cấp tỉnh hiện tại đã trở nên chật chội, không còn tương xứng với tiềm năng và yêu cầu điều phối liên kết vùng của Đồng Nai.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Dẫn chứng những con số biết nói, đại biểu Nguyễn Minh Tâm cho biết, sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Phước, thành phố Đồng Nai tương lai sẽ sở hữu một quy mô cực kỳ ấn tượng với dân số hơn 4,4 triệu dân và diện tích trên 12.700km2. Những chỉ số này không chỉ vượt xa các tiêu chí, mà còn tạo ra dư địa phát triển khổng lồ.

“Đồng Nai hiện có 95 xã, phường, trong đó tỷ lệ đô thị hóa và mức độ phát triển kinh tế - xã hội trong nhóm cao nhất cả nước. Các tiêu chí về GDP, cơ cấu ngành và khả năng tự chủ ngân sách đều đã sẵn sàng cho một vị thế mới” - đại biểu Nguyễn Minh Tâm chia sẻ.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân, Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của vùng động lực Đồng Nai - Tây Ninh - TP. Hồ Chí Minh, nơi đóng góp tới 32% GDP và gần 40% tổng thu ngân sách cả nước, dù chỉ chiếm 21% dân số. Điều này cho thấy Đồng Nai là mắt xích không thể tách rời trong vùng động lực quan trọng nhất của quốc gia.

Thảo luận tại tổ về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương ngày 20-4, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, đại biểu ĐBQH tỉnh Thái Nguyên nhấn mạnh: Xét theo các tiêu chí hiện hành, Đồng Nai đã đáp ứng đầy đủ 7/7 tiêu chuẩn để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, từ thu nhập, GDP, dân số đến diện tích và vị trí quan trọng. Đặc biệt, Đại tướng khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của Đồng Nai dưới góc độ quốc phòng và an ninh trong bức tranh tổng thể của miền Đông Nam Bộ.

Đại tướng Phan Văn Giang nhắc lại những dấu ấn lịch sử, khi Đồng Nai và Bình Phước (trước khi sáp nhập) sở hữu những vị trí đắc địa và trong bối cảnh mới, thành phố Đồng Nai là một trong trung tâm kinh tế quan trọng. Về hạ tầng chiến lược, ngoài Sân bay Long Thành tầm cỡ quốc tế, hệ thống sân bay Biên Hòa đang được củng cố, nâng cấp. Đây đều là những yếu tố quan trọng giúp Đồng Nai khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ phát huy được thế mạnh, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đảm bảo quốc phòng - an ninh và nâng cao đời sống cho nhân dân.

Đồng Nai là cực tăng trưởng quan trọng của đất nước

Đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai cho rằng từ thực tiễn phát triển, có thể khẳng định Đồng Nai đã hội tụ đầy đủ các yếu tố của một cực tăng trưởng quan trọng của đất nước.

Đại biểu Trịnh Xuân An, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Về cơ sở chính trị, pháp lý đã đảm bảo khi hội nghị lần thứ 2 của Ban Chấp hành Trung ương đồng ý chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương trình tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy định. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có Kết luận số 17 xác định Đồng Nai đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương.

Về cơ sở thực tiễn, từ năm 1698, khi thiết lập bộ máy hành chính đầu tiên ở vùng đất phía Nam, Đồng Nai được chọn là trung tâm chính trị, văn hóa, giao thông của cả vùng với thương cảng Cù lao Phố nổi tiếng và Văn miếu Trấn Biên tôn vinh sự hiếu học, văn hóa của vùng đất phía Nam.

Ngày nay, sau sáp nhập, Đồng Nai hình thành một vùng không gian kinh tế rộng lớn, gắn chặt với các hành lang phát triển và các trung tâm kinh tế lớn của cả nước, quy mô dân số đứng thứ 3 cả nước, diện tích tự nhiên đứng thứ 9 cả nước, quy mô kinh tế đứng thứ 4 cả nước.

Đồng Nai quy hoạch và hình thành đủ các phương thức giao thông với trung tâm là Cảng hàng không quốc tế Long Thành, sẽ trở thành một trung tâm logistics hàng không và khu công nghệ cao, các tuyến vận tải quan trọng.

Hội đồng thẩm định liên ngành đã thống nhất tỉnh Đồng Nai đáp ứng các tiêu chuẩn đô thị loại I, tạo tiền đề trình Quốc hội đề án thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Ảnh: Công Nghĩa

Đại biểu Trịnh Xuân An đánh giá: Nhìn nhận một cách khách quan, Đồng Nai không chỉ là một tỉnh phát triển mạnh, mà thực chất đã gần đạt tới quy mô và tầm vóc của một trung tâm kinh tế cấp quốc gia, có sức ảnh hưởng lan tỏa lớn đến toàn vùng phía Nam và cả nước. Với vị trí chiến lược quan trọng, đầu mối giao thông của cả vùng và kết nối liên vùng, Đồng Nai đủ điều kiện để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và đóng vai trò là một cực tăng trưởng quan trọng của đất nước.

Đại biểu Lê Hữu Trí, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Để Đồng Nai thực sự trở thành động lực mới của Đông Nam Bộ, nhiều đại biểu bày tỏ sự đồng tình với đại biểu Trịnh Xuân An. Đại biểu Lê Hữu Trí, Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa kiến nghị Quốc hội, Chính phủ cần sớm có một cơ chế chính sách đặc thù vượt trội giúp Đồng Nai bứt phá phát triển nhanh hơn; kiến nghị Quốc hội và Chính phủ cần sớm ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù về tài chính - ngân sách, thu hút đầu tư và phân cấp quản lý đất đai; thể chế hóa mô hình liên kết vùng với những cơ chế phối hợp có tính ràng buộc pháp lý cao; đồng thời xây dựng kế hoạch hành động cụ thể dựa trên 4 trụ cột là quy hoạch, thích ứng biến đổi khí hậu, chuyển đổi số và an sinh bền vững.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu tại Phiên thảo luận. Ảnh: Duy Linh

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết: Đối với cơ chế chính sách đặc thù vượt trội cho thành phố Đồng Nai, Chính phủ sẽ chỉ đạo thành phố cùng các cơ quan chức năng nghiên cứu, báo cáo cơ quan có thẩm quyền; sau khi có ý kiến cơ quan có thẩm quyền sẽ thể chế hóa thành nghị quyết của Quốc hội và trình Quốc hội xem xét vào thời điểm phù hợp.

Bảo đảm Đồng Nai là thành phố an toàn, đáng sống

Đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Từ góc độ quy hoạch đô thị hiện đại, đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn ĐBQH Thành phố Hà Nội đã kiến nghị nhóm giải pháp chiến lược để Đồng Nai không chỉ là thành phố trực thuộc Trung ương mà còn là một thành phố thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu, trong đó đại biểu lưu ý bảo tồn hệ sinh thái và xây dựng vành đai điều hòa khí hậu, đồng thời kiên định mục tiêu phát triển các khu công nghiệp xanh, thông minh, sử dụng năng lượng tái tạo. Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân, Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh lưu ý, vấn đề an ninh nguồn nước sông Đồng Nai cũng cần được đặt lên hàng đầu trong quá trình phát triển đô thị ven sông.

Đa số ý kiến đánh giá, thành phố Đồng Nai được thành lập sẽ giúp tạo dư địa, động lực mới cho địa phương phát triển mạnh hơn, theo đó, cần tập trung hoàn thiện các quy hoạch phát triển xanh, bền vững, mang tính liên kết vùng.

Cầu An Hảo phường Trấn Biên kết nối quốc lộ 1A (đoạn ngã tư Vũng Tàu) với trung tâm tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Công Nghĩa

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị đề nghị cần có quy hoạch mang tính đặc thù cho Đồng Nai, tránh việc phân mảnh không gian đô thị do áp lực của các dự án bất động sản. “Quy hoạch cũng phải tích hợp liên kết vùng chặt chẽ, như ở Long Thành và kết nối Tây Nguyên và vùng đồng bằng Sông Cửu Long, và cũng đảm bảo hạ tầng giao thông, logistics, khu kinh tế đồng bộ” - đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu đề nghị bổ sung lộ trình thời hạn cụ thể cho từng nội dung quy hoạch để đẩy nhanh tiến độ, Chính phủ cần chỉ đạo địa phương xây dựng lộ trình cam kết cụ thể để khắc phục các tiêu chuẩn đô thị hiện đang còn ở mức thấp, nhất là tỷ lệ xử lý nước thải sinh hoạt và diện tích cây xanh công cộng.

Quan tâm đến việc xây dựng chiến lược quy hoạch và phát triển đô thị xanh, thông minh, gắn với giữ gìn, bảo tồn văn hóa địa phương, đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn ĐBQH Thành phố Hà Nội cho rằng, quy hoạch đô thị phải đi trước một bước và có tầm nhìn vượt thời đại.

“Cần xây dựng cấu trúc đô thị theo mô hình đa trung tâm. Quy hoạch phải lấy giao thông công cộng gắn kết với đồng bộ giữa không gian trên cao với không gian ngầm, làm xương sống; đặc biệt là các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao kết nối với Sân bay Long Thành, Thành phố Hồ Chí Minh và các vùng phụ cận nhằm hiện đại hóa hạ tầng đô thị, giảm ùn tắc và ô nhiễm từ các phương tiện cá nhân, quan tâm đúng mức giữ gìn không gian, bản sắc văn hóa địa phương” - đại biểu đề xuất.

Về đầu tư phát triển hạ tầng chiến lược, phát biểu tại hội trường, đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn ĐBQH Thành phố Hà Nội kiến nghị: Cần có lộ trình và các giải pháp cụ thể, quyết liệt hơn nữa để Đồng Nai thích ứng với biến đổi khí hậu, đặc biệt là bài toán về nước. Nghiên cứu áp dụng mô hình “thành phố qua biển” để thích ứng với biến đổi khí hậu và ngập lụt, bảo đảm Đồng Nai là thành phố an toàn, đáng sống.

Lấy con người và tri thức làm trung tâm của sự phát triển

Một vấn đề nhận được sự quan tâm lớn của các đại biểu là an sinh xã hội và phát triển nguồn nhân lực. Đại biểu Nguyễn Minh Tâm, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị cho ý kiến nếu không giải quyết được bài toán nhà ở xã hội cho lượng lao động khổng lồ, Đồng Nai có thể đối mặt với những bất ổn về an ninh trật tự trong tương lai.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Trong khi đó, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng và đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị đều nhấn mạnh vào vai trò của khoa học công nghệ. Việc sớm khởi công Trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại Đồng Nai sẽ giúp nâng cao năng lực ứng dụng năng lượng nguyên tử vào y tế, công nghiệp và nông nghiệp. Ngoài ra, dự án Đại học Công nghệ quốc tế Đồng Nai được kỳ vọng sẽ là nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ nền kinh tế tri thức và đô thị thông minh. Khi tri thức được tạo ra và lan tỏa ngay tại địa phương, Đồng Nai sẽ không còn là nơi hàng hóa đi qua, mà trở thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực thụ.

Các đại biểu cũng nhận định, bên cạnh có thêm một thành phố trực thuộc Trung ương, việc xây dựng một mô hình phát triển đủ sức lan tỏa cho cả vùng không dễ dàng.

Đồng Nai sẽ góp phần định hình không gian phát triển mới

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cho rằng việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ góp phần định hướng, định hình không gian phát triển mới cho cả vùng Đông Nam Bộ, đồng thời cũng phù hợp với quy hoạch vùng Đông Nam Bộ, định hướng phát triển Đồng Nai thành trung tâm giáo dục, đào tạo, giáo dục nghề nghiệp cấp vùng, cấp quốc gia, nâng cao động lực của Đồng Nai trong phát triển vùng Đông Nam Bộ, gắn kết chặt chẽ, hài hòa với Thành phố Hồ Chí Minh trong tạo lập và phát triển không gian kinh tế đô thị của vùng.

Đại biểu Lê Hữu Trí, Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa đề nghị Đồng Nai cần đẩy nhanh việc thực hiện đồng bộ các quy hoạch, nhất là chú trọng sự phân bổ phát triển đồng bộ hạ tầng kinh tế, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội giữa các vùng, khu vực của Đồng Nai, rút ngắn khoảng cách giữa các khu vực và chăm lo đời sống nhân dân tốt hơn.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Huế phát biểu. Ảnh: Duy Linh

“Đồng Nai không thể phát triển theo kiểu mỗi một địa phương một chiến lược mà cần thiết chế điều phối vùng Đông Nam Bộ có thực quyền để Đồng Nai là trung tâm logistics, công nghiệp, Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm tài chính công nghệ, các địa phương khác thì tham gia với chuỗi giá trị theo lợi thế riêng. Nếu không làm được điều này chúng ta sẽ tự phân mảnh nguồn lực” - đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn ĐBQH thành phố Huế khẳng định.