Ninh Bình, nơi hội tụ nhiều loại hình nghệ thuật đặc sắc
Sau hợp nhất 3 đoàn nghệ thuật, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Ninh Bình đã sở hữu các loại hình thế mạnh của 3 đơn vị cũ là: cải lương, kịch nói (Nam Định cũ), chèo, rối nước (Ninh Bình cũ) và dân ca, chèo (Hà Nam cũ). Đây là những chất liệu phong phú để Nhà hát xây dựng các chương trình nghệ thuật đặc sắc, đáp ứng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân trong tỉnh và phục vụ du khách, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa.
Tỉnh Ninh Bình sau sáp nhập có quy mô rộng hơn, dân số đông hơn. Đến với “sân chơi” mới, Đoàn nghệ thuật cải lương - một trong 4 đoàn nghệ thuật của Nhà hát nghệ thuật truyền thống đang tích cực dàn dựng, luyện tập các tiết mục, chương trình để phục vụ khán giả.
Để lan tỏa các loại hình nghệ thuật truyền thống, không chỉ là những buổi biểu diễn ở các sân khấu lớn phục vụ các sự kiện chính trị của tỉnh, Nhà hát đã kết hợp giữa việc tổ chức biểu diễn các chương trình nghệ thuật truyền thống gắn với du lịch. Thời gian qua, Nhà hát Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Ninh Bình đã tổ chức biểu diễn phục vụ du khách tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư, Phố cổ Hoa Lư, bến thuyền Tam Cốc. Những làn điệu chèo mượt mà, các trò múa rối nước, hát Xẩm… đã được nhiều khách du lịch, nhất là khách du lịch quốc tế đón nhận.
Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Ninh Bình được hợp nhất đã hội tụ được nhiều loại hình nghệ thuật đặc sắc. Do đó, lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn chuyên nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo sức bật mới. Đặc biệt, tỉnh luôn quan tâm và tiếp tục đầu tư có trọng điểm cho các loại hình biểu diễn có giá trị văn hóa đặc sắc, ứng dụng công nghệ số vào dàn dựng, biểu diễn và công tác truyền thông; mở rộng hợp tác trong và ngoài nước để giới thiệu văn hóa nghệ thuật Ninh Bình ra thế giới; đồng thời xây dựng cơ chế đãi ngộ, hỗ trợ đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân, bảo tồn và phát triển di sản nghệ thuật truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững.
Những năm qua, ngôi nhà nhỏ ở thôn Quảng Phú, xã Yên Từ luôn rộn rã những lời hát xẩm khi bà Nguyễn Thị Mận, con gái của nghệ nhân hát xẩm Hà Thị Cầu, đã tổ chức truyền dạy miễn phí cho các nghệ sỹ không chuyên và các em học sinh trên địa bàn.
CLB hát xẩm Hà Thị Cầu là một trong hơn 2.500 đội, nhóm, câu lạc văn nghệ quần chúng trong tỉnh Ninh Bình sau sáp nhập đang hoạt động sôi nổi và hiệu quả, là “sân chơi” quen thuộc của những người yêu văn nghệ tại cơ sở. Tại 129 xã, phường trên địa bàn tỉnh đều đã thành lập và duy trì hoạt động của các câu lạc bộ văn nghệ, câu lạc bộ thơ ca, đội văn nghệ truyền thống, với nhiều loại hình đa dạng như hát chèo, hát xẩm, hát văn, ca trù, dân ca, dân vũ, ngâm thơ, kể chuyện lịch sử...
Các hoạt động văn hóa nghệ thuật không chuyên diễn ra sôi nổi từ tỉnh tới cơ sở thu hút được sự tham gia của đông đảo quần chúng nhân dân. Cùng với đó, các hội thi, hội diễn, liên hoan, biểu diễn giao lưu văn nghệ được tổ chức hằng năm từ tỉnh tới cơ sở đã thúc đẩy phong trào văn nghệ không chuyên phát triển, góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống và tạo sân chơi lành mạnh cho cộng đồng.
Nhằm nỗ lực đưa văn hóa về cơ sở, các câu lạc bộ nghệ thuật không chuyên hoạt động sôi nổi, hiệu quả có sự đóng góp không nhỏ của các nghệ sỹ, đơn vị văn hóa như Nhà hát Nghệ thuật truyền thống, Trung tâm Văn hóa tỉnh…
Từ tháng 7/2025, Trung tâm Văn hóa tỉnh đã tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng hát Chèo, hát Văn, hát Xẩm, nâng cao hoạt động các CLB nghệ thuật truyền thống tại xã Thanh Bình, phường Tam Điệp, Trung Sơn, Yên Sơn. Bên cạnh đó, Trung tâm đã xây dựng kế hoạch tổ chức các hội diễn, liên hoan, giao lưu văn nghệ quần chúng hàng năm, tạo sân chơi lành mạnh cho các hạt nhân văn nghệ tại địa phương, thúc đẩy phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng phát triển rộng khắp.
Để hình thành nên lớp diễn viên quần chúng tại cơ sở, cùng với nỗ lực truyền dạy từ Trung tâm Văn hóa tỉnh, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh đã phát huy thế mạnh có lực lượng nghệ sỹ, diễn viên đông đảo thuộc các loại hình nghệ thuật, sẵn sàng cử diễn viên về các nhà trường trực tiếp giảng dạy, giao lưu và biểu diễn cùng với các em học sinh, để các em được tiếp cận, trải nghiệm những nét cơ bản nhất của các loại hình nghệ truyền thống, từng bước truyền cho các em tình yêu, niềm đam mê với âm nhạc dân gian. Bên cạnh đó, Nhà hát sẵn sàng biểu diễn miễn phí các vở diễn cho các nhà trường.
Thời gian qua, Nhà hát đã thành công khi cùng chính quyền và người dân xã Yên Mô khôi phục lại nghệ thuật hát Xẩm. Hiện các câu lạc bộ hát xẩm ở đây đã đào tạo được các nghệ sĩ “nhí”, góp phần lưu giữ và lan tỏa nghệ thuật hát xẩm truyền thống của quê hương.
Lớp tập huấn, bồi dưỡng hát Chèo, hát Văn, hát Xẩm tại xã Gia Trấn.
Hội tụ về “mái nhà chung” sau sáp nhập tỉnh, sân khấu Ninh Bình hiện không chỉ phát triển ở lĩnh vực chuyên nghiệp mà còn được lan tỏa rộng khắp trong đời sống quần chúng nhân dân. Các đội văn nghệ cơ sở, các câu lạc bộ hát Chèo, hát Xẩm, hát Văn được duy trì và hoạt động hiệu quả tại nhiều địa phương trong tỉnh đã góp thêm một lực lượng đông đảo những người yêu văn nghệ và luôn hết mình với các hoạt động văn hóa, văn nghệ, góp phần bảo tồn, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống và tạo sân chơi lành mạnh trong cộng đồng.
