PCI 2025: Cao Bằng được khen ở 'thái độ', nhưng doanh nghiệp vẫn kêu khó ở khâu làm thủ tục thực tế

Mỗi năm, các tỉnh thành trên cả nước đều được doanh nghiệp "chấm điểm" qua Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) - có thể hiểu đơn giản là bảng khảo sát xem chính quyền địa phương nào tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp làm ăn. Kết quả PCI 2025 vừa công bố - đây là năm đầu tiên doanh nghiệp chấm điểm bộ máy chính quyền Cao Bằng sau khi tỉnh sáp nhập đơn vị hành chính, vận hành theo mô hình hai cấp.

Cao Bằng đạt 54,92 điểm, xếp thứ 30 trong 34 tỉnh, thành. Đây là vị trí không mấy dễ chịu, nhưng nếu chỉ dừng lại ở con số tổng, bức tranh vẫn chưa đầy đủ. PCI được chia làm 10 phần nhỏ hơn, mỗi phần đo một khía cạnh khác nhau. Nhìn kỹ vào từng phần, bức tranh Cao Bằng rõ ràng hơn nhiều: chỗ nào phụ thuộc vào thái độ và sự chủ động của lãnh đạo tỉnh thì làm khá tốt, còn chỗ nào doanh nghiệp phải trực tiếp "va chạm" với thủ tục, giấy tờ khi triển khai dự án thì vẫn còn yếu.

Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hải Hòa thường xuyên tổ chức các buổi gặp gỡ, làm việc và đối thoại trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp (như hội nghị đối thoại doanh nghiệp du lịch hồi tháng 5/2026) nhằm lắng nghe khó khăn, quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn và cải thiện môi trường đầu tư.

Điểm sáng: lãnh đạo tỉnh được ghi nhận là chịu lắng nghe

Ba chỉ số sau đây đều thuộc nhóm khá của Cao Bằng:

Chính quyền kiến tạo: 6,02 điểm, đứng thứ 10/34 - cao nhất trong các chỉ số của tỉnh. Nói dễ hiểu, doanh nghiệp cảm nhận lãnh đạo tỉnh chịu khó lắng nghe, chủ động gỡ khó và đồng hành khi có vấn đề phát sinh. Trong lúc các tỉnh đang đua nhau mời gọi đầu tư, một chính quyền "chịu ngồi lại giải quyết vấn đề" là điểm cộng thật sự, không dễ nơi nào cũng làm được.
Gia nhập thị trường: 7,32 điểm, đứng thứ 14/34. Thủ tục thành lập doanh nghiệp, đăng ký kinh doanh đã nhanh và gọn hơn trước nhiều. Đây thường là ấn tượng đầu tiên của một nhà đầu tư khi tìm hiểu về tỉnh, và ấn tượng này đang khá tích cực.
Thiết chế pháp lý: 7,28 điểm, đứng thứ 18/34, ở mức trung bình khá. Doanh nghiệp tương đối yên tâm rằng nếu có tranh chấp, pháp luật sẽ được thực thi công bằng.

Điểm nghẽn: khó nhất là khi bắt tay vào làm dự án thật

Sang đến giai đoạn doanh nghiệp triển khai dự án cụ thể, mọi thứ khó khăn hơn hẳn.

Đáng lo nhất là chỉ số Tiếp cận đất đai và nguồn lực: chỉ 4,07 điểm, xếp cuối bảng - thứ 34/34 cả nước. Đây là điểm yếu nhất của Cao Bằng hiện nay. Cụ thể là gì? Quy hoạch chưa xong, đền bù giải phóng mặt bằng chậm, giao đất và đấu giá đất kéo dài, xin chuyển mục đích sử dụng đất mất nhiều thời gian. Chỉ cần một khâu trong số này bị tắc, cả dự án bị chậm theo, doanh nghiệp tốn thêm tiền, và có khi mất luôn cơ hội vào tay tỉnh khác làm nhanh hơn. Đây không phải việc của riêng một cơ quan, mà liên quan tới nhiều đơn vị cùng lúc: sở ngành chuyên môn, chính quyền xã, đơn vị làm quỹ đất, hội đồng bồi thường, và cả chủ đầu tư.

Các Trung tâm Phục vụ hành chính công trên địa bàn tỉnh đang tăng cường cải cách, số hóa và ứng dụng công nghệ để phục vụ người dân tốt hơn. Ảnh: V.T

Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính: 6,47 điểm, xếp thứ 31/34. Doanh nghiệp không kêu vì quy định trên giấy quá rắc rối, mà vì thực tế phải bổ sung hồ sơ nhiều lần, chờ lâu hơn thời gian đã hẹn, các cơ quan phối hợp với nhau chưa nhịp nhàng. Cái họ mong không phải là bớt quy định, mà là nộp hồ sơ một lần, được xử lý đúng hẹn.

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp: chỉ 5,01 điểm, xếp thứ 30/34. Tỉnh có đủ các chương trình: xúc tiến đầu tư, tư vấn pháp luật, hỗ trợ chuyển đổi số, hỗ trợ vay vốn, đào tạo lao động, kết nối thị trường. Nhưng phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa - vốn chiếm số đông ở Cao Bằng – chưa thấy rõ những chương trình này giúp ích được gì cho họ trong thực tế.

Minh bạch: 6,51 điểm, xếp thứ 27/34. Với doanh nghiệp, minh bạch không chỉ là "có đăng văn bản lên mạng hay không", mà là họ có tự tra được quy hoạch, thông tin đất đai, danh sách dự án đang mời gọi đầu tư, hay tiến độ hồ sơ của chính mình hay không. Thông tin càng dễ tìm, doanh nghiệp càng đỡ mất công dò hỏi, và càng chủ động hơn khi quyết định đầu tư.

Chi phí không chính thức: 6,97 điểm, xếp thứ 28/34. Không phải điểm thấp nhất, nhưng đây là khoản "phát sinh ngoài quy định" âm thầm làm giảm niềm tin của doanh nghiệp mỗi lần họ phải làm việc với cơ quan nhà nước.

Cạnh tranh bình đẳng: 5,27 điểm, xếp thứ 23/34. Vẫn còn khoảng cách để bảo đảm doanh nghiệp lớn hay nhỏ, tư nhân hay có yếu tố nhà nước, đều được đối xử theo cùng một luật chơi khi tiếp cận đất đai, vốn hay chính sách ưu đãi.

Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hải Hòa làm việc với VDCD Group về định hướng thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh.

Tóm lại: quyết tâm đã có, thực thi cần chạy theo kịp

Có thể tóm gọn câu chuyện PCI 2025 của Cao Bằng bằng một câu: lãnh đạo tỉnh đã ghi điểm với doanh nghiệp về tinh thần cầu thị, nhưng bộ máy làm việc ở cấp thực thi – nơi doanh nghiệp thực sự phải đi lại, nộp hồ sơ, chờ đợi - vẫn chưa theo kịp quyết tâm đó. Đây chính là khoảng cách mà Cao Bằng cần tập trung xử lý trong thời gian tới, thay vì dàn trải làm nhiều việc cùng lúc.

Nâng hạng PCI không phải là một cuộc thi để lấy thành tích. Với Cao Bằng, mục tiêu thật sự là làm sao để quyết tâm của lãnh đạo tỉnh trở thành điều mà mỗi doanh nghiệp cảm nhận được rõ ràng trong từng bộ hồ sơ, từng dự án, từng quyết định đầu tư. Trong lúc tỉnh đang đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số và đặt cược vào kinh tế cửa khẩu, logistics, du lịch, nông nghiệp hàng hóa, một môi trường đầu tư thông thoáng hơn chính là nguồn lực tăng trưởng không tốn ngân sách nhưng lại tác động trực tiếp.

Nhưng cải cách không thể chỉ đến từ một phía. Chính quyền cần nghe đúng và nghe đủ từ chính những doanh nghiệp đang gặp khó ở khâu đất đai, thủ tục hay chính sách hỗ trợ, để sửa đúng chỗ chứ không sửa theo cảm tính. Đây cũng là lúc cộng đồng doanh nghiệp Cao Bằng - từ những nhà đầu tư đã và đang triển khai dự án, đến những cơ sở nhỏ đang cân nhắc mở rộng - nên chủ động lên tiếng, góp ý, đồng hành cùng tỉnh trong quá trình cải cách, thay vì chỉ đứng ngoài quan sát. Một PCI cao hơn không phải là thành tích riêng của chính quyền, mà là kết quả khi chính quyền và doanh nghiệp cùng ngồi lại, cùng chỉ đúng điểm nghẽn và cùng chịu trách nhiệm tháo gỡ.