Phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của đồng bào Khmer

Múa Apsara của Câu lạc bộ múa Rom Vong chùa Buôl Pres Phek biểu diễn phục vụ người dân vào dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây. Ảnh: Mỹ Xuyên

Giữ gìn tiếng hát, điệu múa dân gian giữa nhịp sống hiện đại

Những năm qua, từ nguồn vốn ở Trung ương và địa phương, nhiều hoạt động bảo tồn văn hóa đã được thực hiện đồng bộ; đó là việc xây dựng cơ sở hạ tầng văn hóa, tổ chức lễ hội, phục dựng nghệ thuật truyền thống, truyền dạy nhạc ngũ âm; diễn tấu trống Chhay dăm (Sa dăm), múa Rom Vong (múa Lâm Thôn); hỗ trợ nghệ nhân, đào tạo kỹ năng làm du lịch...

Đối với đồng bào dân tộc Khmer, không gian các chùa là nơi góp phần gìn giữ, duy trì những phong tục, tập quán, đời sống tinh thần qua nhiều thế hệ. Vì lẽ đó, Thượng tọa Thạch Bonl, Trụ trì chùa Buôl Pres Phek, xã Thuận Hòa, thành phố Cần Thơ đã hỗ trợ thành lập Câu lạc bộ múa Rom Vong, khuyến khích các bạn trẻ tham gia.

Bà Sơn Thị Diệu, Chủ nhiệm Câu lạc bộ múa Rom Vong chùa Buôl Pres Phek cho biết: “Hiện nay, Câu lạc bộ múa Rom Vong có hơn 40 thành viên, sau những giờ lao động mệt nhọc, mỗi tuần 2 buổi, tại sân khấu chùa, các thành viên tập trung luyện tập và trải lòng qua từng điệu múa, lời ca... để mang đến nhiều màu sắc mới cho điệu múa Khmer, tạo nên sự hòa quyện tuyệt vời giữa nghệ thuật Khmer truyền thống và đương đại. Các thành viên câu lạc bộ tuy công việc khác nhau, nhưng đều có chung niềm đam mê cháy bỏng dành cho nghệ thuật Khmer. Tôi rất tự hào khi được truyền dạy những điệu múa truyền thống của dân tộc đến thế hệ trẻ để cùng chung tay giữ gìn văn hóa tốt đẹp của dân tộc”.

Hiện tại, các thành viên Câu lạc bộ múa Rom Vong biểu diễn nhận được sự cổ vũ nhiệt tình của du khách và bà con phum sóc. Nhờ sự tâm huyết trong bảo tồn giá trị văn hóa Khmer của Thượng tọa Thạch Bonl mà chùa Buôl Pres Phek luôn thu hút đông du khách, Phật tử thập phương đến tham quan, chiêm bái và trở thành địa điểm tổ chức nhiều chương trình liên hoan nhạc ngũ âm, múa dân gian của người Khmer trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Ngày cuối tuần, có dịp tham dự buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ nhạc ngũ âm và múa Khmer tại chùa Pro Chum Đean Men Chey, xã Tân Long, thành phố Cần Thơ, người xem cảm nhận được nhiều điều thú vị. Cả dàn nhạc khi hòa tấu tạo ra âm thanh độc đáo, từ trầm đến cao, từ ngọt ngào đến sâu lắng. Những âm thanh đi vào lòng người, tạo nên không gian văn hóa riêng biệt của đồng bào Khmer. Mọi người như quên hết mệt nhọc sau những giờ học tập, lao động vất vả; quên đi những bộn bề của cuộc sống thường nhật. Các thành viên câu lạc bộ như để niềm vui, sự yêu đời bay bổng theo lời ca, tiếng nhạc, điệu múa. Họ không còn là anh phụ hồ, anh nông dân, chị nội trợ, em học sinh hay chị bán tạp hóa... mà dường như đã hóa thân thành những nghệ sĩ khi tham gia bộ môn nghệ thuật truyền thống này.

Nghệ nhân Kim Thị Sô Rya, Chủ nhiệm Câu lạc bộ nhạc ngũ âm và múa Khmer chùa Pro Chum Đean Men Chey cho hay: “Câu lạc bộ được thành lập từ năm 2019, với 22 thành viên, mỗi người một nghề và đủ độ tuổi, trong đó phần đông là các em học sinh, nhưng cùng một niềm đam mê với nghệ thuật Khmer nên gặp gỡ, giao lưu, học hỏi lẫn nhau. Ngoài ra, câu lạc bộ còn phục vụ đám, tiệc, các lễ, hội ở các chùa trong và ngoài địa phương. Tùy vào điều kiện, rảnh thời gian nào thì tập hợp lại tập dượt, người biết múa chỉ cho người chưa biết múa. Còn về nhạc ngũ âm thì có thầy về dạy, địa điểm tập luyện là tại chùa”.

Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống

Sau hơn 3 năm (từ 2022 đến 2025) thực hiện Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030; giai đoạn I: Từ năm 2021-2025, thành phố Cần Thơ đã và đang tạo ra những động lực quan trọng. Dự án 6 đã khơi dậy tình yêu và niềm tự hào trong việc gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc.

Theo ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Cần Thơ, từ năm 2022 đến nay, thành phố đã triển khai nhiều hoạt động bảo tồn văn hóa trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số; tổ chức 9 cuộc khảo sát, tư liệu hóa di sản; bảo tồn 5 lễ hội tiêu biểu; hỗ trợ 7 nghệ nhân dân tộc; mở 30 lớp tập huấn, 6 chương trình nghiên cứu, xây dựng 8 câu lạc bộ văn hóa dân gian, 68 đội văn nghệ truyền thống tại các ấp vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Dự án còn hỗ trợ 442 bộ trang phục, phụ kiện cho các đội văn nghệ quần chúng, ở các chùa; trang bị 124 bộ thiết bị văn hóa - thể thao, đóng mới ghe ngo, cấp dàn nhạc truyền thống cho đồng bào Khmer... Nhờ vậy, đã góp phần thúc đẩy các phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở, khơi dậy tình yêu và niềm tự hào trong việc gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer.

Ông Nguyễn Văn Khởi, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ cho biết: “Để giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số, những năm qua, thành phố Cần Thơ đã xây dựng và triển khai thực hiện các dự án bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch trên địa bàn, đồng thời gắn kết với du lịch để vừa khai thác, vừa bảo tồn. Cùng với đó, thành phố sẽ nghiên cứu, sưu tầm, phân loại di sản văn hóa phi vật thể dân ca, dân vũ, dân nhạc truyền thống các các dân tộc thiểu số đã, đang bị mai một để định hướng các nhiệm vụ, giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị loại hình dân ca, dân vũ, dân nhạc tiêu biểu các dân tộc thiểu số”.

“Thời gian tới, thành phố có kế hoạch tập trung đầu tư xây dựng Trung tâm Văn hóa Khmer thành phố Cần Thơ, củng cố hệ thống bảo tàng chuyên đề và mở rộng không gian biểu diễn nghệ thuật dân gian Khmer, nhân rộng các dự án du lịch cộng đồng gắn với chùa Khmer và làng nghề truyền thống...” - ông Khởi nói.

Có thể khẳng định, những việc làm cụ thể trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer đã góp phần phát triển phong trào văn nghệ, gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa truyền thống và nâng cao nhận thức gìn giữ di sản văn hóa gắn với phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.

Mỹ Xuyên