Phát huy mô hình 'Nhà văn hóa số' từ cơ sở

Tại nhà văn hóa, người dân xã Trung Giã được hỗ trợ các thủ tục trên môi trường số. Ảnh: HV

Đưa tiện ích số đến gần người dân

Sau gần một tháng triển khai mô hình Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn Phố Nỷ và “Nhà văn hóa số” tại 16 thôn trên địa bàn xã Trung Giã, các thiết chế văn hóa cơ sở bước đầu phát huy thêm chức năng hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ, dịch vụ số.

Ghi nhận tại thôn Phố Nỷ, với 1.308 hộ gia đình, 5.053 nhân khẩu, Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn Phố Nỷ được tổ chức theo hướng đa mục tiêu. Ngoài hội trường trung tâm còn có phòng điều hành, phòng chuyển đổi số, phòng đọc sách, nhà truyền thống, khu thể thao ngoài trời. Không gian sinh hoạt được bố trí đa dạng, đáp ứng nhu cầu hội họp, giao lưu, rèn luyện sức khỏe và tìm hiểu các tiện ích công nghệ của người dân.

Trưởng thôn Phố Nỷ Trịnh Xuân Thống cho biết, hệ thống thiết chế văn hóa và hạ tầng công nghệ được đưa vào vận hành cơ bản đáp ứng nhu cầu sinh hoạt chung của cộng đồng. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao tiếp tục được duy trì, thu hút người dân tham gia.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Trung Giã Nguyễn Hồng Sơn, mục tiêu xây dựng nhà văn hóa số không phải thay thế các hoạt động cộng đồng truyền thống bằng công nghệ, mà sử dụng công nghệ để việc thông tin, sinh hoạt và phục vụ nhân dân được thực hiện nhanh chóng, thuận tiện, hiệu quả hơn. Cùng với đầu tư trang thiết bị, xã chú trọng đổi mới phương thức tổ chức hoạt động, cập nhật thông tin và hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số.

Thực hiện Kế hoạch số 269/KH-UBND ngày 6-7-2026, xã đã hoàn thành lắp đặt hệ thống họp trực tuyến tại 16/16 nhà văn hóa thôn và ra mắt mô hình “Nhà văn hóa số” từ ngày 9-10. Các điểm được trang bị máy tính, máy in, wifi miễn phí, smart TV 85 inch, hệ thống âm thanh, camera phục vụ hội nghị trực tuyến và bảng mã QR tra cứu thủ tục hành chính. Đây cũng là hoạt động nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, đưa chuyển đổi số đến gần hơn với đời sống thường ngày.

Hệ thống thiết bị công nghệ tại nhà văn hóa thôn góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, dịch vụ số của người dân. Ảnh: HV

Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Trung Giã Nguyễn Thị Trà Liên cho biết, sau khi ra mắt mô hình, các thôn đã kiện toàn Ban Chủ nhiệm, bố trí người trực luân phiên tại nhà văn hóa để hướng dẫn người dân sử dụng máy tính, tra cứu thông tin và thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Những nội dung được quan tâm gồm nộp thuế điện tử qua ứng dụng eTax Mobile, thực hiện nghĩa vụ tài chính, thủ tục tư pháp và các dịch vụ công trực tuyến khác. Bình quân mỗi tháng, mỗi nhà văn hóa có khoảng 55-65 lượt người đến tìm hiểu, đề nghị hỗ trợ.

Theo Trưởng thôn Bắc Sơn Tạ Hồng Văn, thôn Bắc Sơn là điểm cách trung tâm xã, việc đưa các tiện ích công nghệ về tận khu dân cư càng có ý nghĩa thiết thực. Với 1.038 hộ gia đình, 4.038 nhân khẩu, nhà văn hóa thôn đang trở thành địa chỉ để người dân tìm hiểu, thực hành các dịch vụ công trực tuyến.

“Gỡ” điểm nghẽn, đổi mới thiết chế văn hóa từ cơ sở

Theo thống kê của xã Trung Giã, sau gần một tháng vận hành, mô hình nhà văn hóa số tại 16/16 thôn đã thu hút hơn 1.200 người dân tham gia. Kết quả bước đầu cho thấy sự quan tâm của cộng đồng đối với những tiện ích công nghệ được đưa về cơ sở. Tuy nhiên, quá trình vận hành cũng bộc lộ một số khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ.

Trưởng thôn Bắc Sơn Tạ Hồng Văn cho biết, tại nhà văn hóa thôn đường truyền internet, wifi đôi lúc chưa ổn định, nhất là khi tổ chức hội nghị trực tuyến. Do địa bàn rộng, có những hộ dân cách nhà văn hóa từ 3-5km, việc tập trung mã QR tại một địa điểm cũng chưa thực sự thuận tiện. Đại diện thôn đề xuất nâng cấp băng thông và mở rộng vị trí niêm yết mã QR tại các điểm công cộng, khu vực tập trung dân cư để người dân dễ dàng tra cứu.

Theo Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ thôn Phố Nỷ Nguyễn Hồng Sáng, tại “Nhà văn hóa số” người dân hiện vẫn chủ yếu tham gia các hoạt động thể thao, văn nghệ truyền thống, trong khi đó các tiện ích công nghệ số, phòng cộng đồng vẫn chưa thu hút đông đảo người dân tham gia. Điều này cho thấy, đầu tư hạ tầng mới chỉ là điều kiện ban đầu, hiệu quả của mô hình “Nhà văn hóa số” còn phụ thuộc vào khả năng tổ chức hoạt động và mức độ tham gia của người dân.

Cán bộ thôn hướng dẫn người dân tra cứu thông tin đất đai. Ảnh: HV

Những kết quả bước đầu từ mô hình “Nhà văn hóa số” tại Trung Giã cũng cho thấy hướng đi cần thiết trong đổi mới hoạt động của các thiết chế văn hóa cơ sở. Đây cũng là bước cụ thể hóa Kế hoạch số 405/KH-UBND của UBND thành phố Hà Nội về tổ chức phong trào thi đua “Mỗi xã, phường có mô hình hay, cách làm hiệu quả, phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở” giai đoạn 2026-2030.

Theo đó, các địa phương cần rà soát cơ sở vật chất, đánh giá nhu cầu sử dụng của người dân, lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế và xây dựng phương án khai thác cụ thể. Qua đó, từng bước đổi mới hoạt động của các thiết chế văn hóa, thể thao, để những không gian này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng mà còn phát huy tốt hơn vai trò kết nối, phục vụ người dân.