Phát triển quỹ đầu tư để tạo nguồn vốn dài hạn

Đa dạng hóa sản phẩm quỹ giúp nhà đầu tư có thêm lựa chọn. (Ảnh: SSI)

Phát triển quỹ đầu tư còn nhiều dư địa

Phát triển nhà đầu tư tổ chức, đa dạng hóa quỹ đầu tư và khuyến khích người dân tham gia qua các định chế chuyên nghiệp là một trong những định hướng được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đặt ra cho giai đoạn tới. Tại Tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới”, tổ chức ngày 21/10 vừa qua ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết số tài khoản tăng từ khoảng 3.000 năm 2000 lên gần 14,1 triệu vào cuối tháng 9/2026, vượt mục tiêu 11 triệu tài khoản đặt ra cho năm 2030. Cùng với sự mở rộng này, cơ quan quản lý xác định cần tiếp tục cơ cấu lại cơ sở nhà đầu tư và phát triển các loại hình quỹ đầu tư chứng khoán.

Theo ông Thu, việc khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thông qua các định chế chuyên nghiệp hướng tới giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư. Sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức còn góp phần đa dạng hóa nguồn vốn, cải thiện thanh khoản và thúc đẩy các chuẩn mực về công bố thông tin, quản trị công ty.

Định hướng này gắn với nhiệm vụ phát triển chứng khoán thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần giảm sự phụ thuộc tương đối vào tín dụng ngân hàng. Cơ quan quản lý đồng thời đặt ra yêu cầu tăng năng lực giám sát, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư trong quá trình mở rộng thị trường.

Từ góc nhìn quản lý tài sản, bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý tài sản, Khối trong nước, Dragon Capital, dẫn số liệu cuối năm 2025: tiền gửi ngân hàng khoảng 16,5 triệu tỷ đồng, trong khi tài sản ròng các quỹ đầu tư khoảng 99.000 tỷ đồng. Theo bà, nhu cầu đầu tư của nền kinh tế giai đoạn 2026-2030 ước khoảng 1.460 tỷ USD, đặt ra yêu cầu phát triển nguồn tài trợ dài hạn.

Theo số liệu Dragon Capital dẫn tại tọa đàm, tài sản quỹ ở Việt Nam tương đương khoảng 0,8% GDP, trong khi tỷ lệ tại Ấn Độ là 22,5% và Thái Lan 34,1%. Bà Hạnh đề cập mục tiêu phát triển ngành quỹ đến năm 2030 với tổng tài sản tương đương 5% GDP, thu hút 2,5 triệu nhà đầu tư và hình thành 500 quỹ đầu tư chứng khoán.

Đặt trong yêu cầu mở rộng quy mô đó, bà đề xuất phát triển thói quen đầu tư có kế hoạch, tăng khả năng tiếp cận sản phẩm và kiến thức tài chính. Với giáo dục tài chính, các kênh được nêu gồm trường học, nền tảng số, mạng xã hội và truyền thông. Việc đưa kiến thức tài chính cá nhân vào chương trình giáo dục phổ thông cũng nằm trong những hướng đề xuất.

Khi đề cập kinh nghiệm phát triển ngành quỹ, bà Hạnh dẫn trường hợp Ấn Độ triển khai chương trình nâng cao nhận thức về quỹ tương hỗ từ năm 2017, cùng hình thức đầu tư định kỳ bằng những khoản tiền nhỏ. Tại Thái Lan, theo số liệu Dragon Capital dẫn chiếu, các công ty quản lý quỹ thuộc ngân hàng chiếm 80,6% thị phần. Đây là những kinh nghiệm được bà đề cập khi kiến nghị mở rộng phân phối và phổ cập kiến thức đầu tư.

Trong phương án khuyến khích đầu tư dài hạn, Dragon Capital đề xuất giới hạn khoản đầu tư quỹ mở đủ điều kiện hưởng ưu đãi ở mức 15% tiền lương, với mức trần tương đương mức đóng bảo hiểm xã hội và thời gian nắm giữ tối thiểu 5 năm. Cùng với đó là xem xét mở rộng phân phối qua ngân hàng hoặc giới thiệu khách hàng cho công ty quản lý quỹ. Theo số liệu bà Hạnh dẫn, đến tháng 9/2026 có hơn 700.000 người nắm giữ chứng chỉ quỹ.

Tháo gỡ phân phối, khuyến khích tích lũy

Đối với việc mở rộng kênh phân phối, ông Hoàng Văn Thu cho biết Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang tiếp tục trao đổi với Ngân hàng Nhà nước về phân phối chứng chỉ quỹ qua ngân hàng thương mại. Cơ quan quản lý cũng phối hợp xây dựng chương trình phổ cập kiến thức đầu tư trên nền tảng số. Theo ông, phát triển thị trường cần sự phối hợp giữa các bộ, ngành và thành viên tham gia.

Ông Lê Đức Khánh, Giám đốc Phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán VPS, nhận thấy nhà đầu tư cá nhân thận trọng hơn khi giải ngân và quan tâm hơn tới phân bổ tài sản. Ông đánh giá việc cân nhắc rủi ro có thể là tín hiệu tích cực đối với sự phát triển bền vững của thị trường.

Phân tích động lực mở rộng cơ sở nhà đầu tư, ông Khánh đề cập nền tảng tăng trưởng kinh tế và quá trình nâng hạng thị trường. Theo ông, các diễn biến về GDP, xuất nhập khẩu, vốn đầu tư nước ngoài và hoạt động sản xuất tạo cơ sở cho triển vọng của doanh nghiệp. Cùng với đó, nâng hạng có thể hỗ trợ thu hút thêm nhà đầu tư trong trung và dài hạn.

Ông dự báo số tài khoản có thể tiếp tục tăng lên các mức 20 triệu, 30 triệu rồi 40 triệu theo thời gian. Trong khi nhà đầu tư cá nhân giải ngân thận trọng hơn, ông cho rằng lượng tiền chờ trên tài khoản vẫn là nguồn lực có thể tham gia khi cơ hội rõ hơn. Ông kỳ vọng thị trường sẽ đón thêm cả dòng vốn cá nhân và nhà đầu tư tổ chức.

Theo ông Khánh, cơ sở nhà đầu tư tiếp tục mở rộng sẽ kéo theo nhu cầu đa dạng về sản phẩm, từ cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đến sản phẩm theo chỉ số và mục tiêu đầu tư. Tuy nhiên, ông lưu ý chỉ trông vào cơ quan quản lý, công ty chứng khoán hay quỹ là chưa đủ; doanh nghiệp cần tạo ra hàng hóa có chất lượng để thu hút vốn.

Cũng tại tọa đàm, ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, đề cập yêu cầu huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng vốn trung và dài hạn qua thị trường chứng khoán trong giai đoạn 2026–2030. Theo ông, khơi thông vốn cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, định chế trung gian, doanh nghiệp và nhà đầu tư. VNX đồng thời chú trọng đào tạo, phổ cập kiến thức tài chính và hỗ trợ nâng năng lực quản trị doanh nghiệp.

Về phía cơ quan quản lý, ông Hoàng Văn Thu xác định phát triển nhà đầu tư phải đi cùng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng năng lực giám sát và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia. Ông nhấn mạnh việc đa dạng hóa các loại hình quỹ và khuyến khích đầu tư qua định chế chuyên nghiệp là một phần của quá trình cơ cấu lại thị trường, gắn với yêu cầu huy động vốn phục vụ phát triển kinh tế.

Theo ông Thu, cơ cấu thị trường đã hình thành các phân khúc cổ phiếu, trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và phái sinh. Hệ thống công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và tổ chức cung cấp dịch vụ cũng phát triển. Trên nền tảng đó, cơ quan quản lý tiếp tục đặt nhiệm vụ phát triển cơ sở nhà đầu tư cùng với mở rộng hàng hóa và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường.