Phổ điểm thi tốt nghiệp THPT 2026: Không còn 'mưa' điểm giỏi

Đề thi phân hóa tốt hơn

Sau khi Bộ GD&ĐT công bố phổ điểm Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, điểm chung được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là phổ điểm các môn năm nay phân bố hợp lý hơn, giảm tình trạng tập trung quá nhiều điểm cao ở một số môn, đồng thời cho thấy đề thi đã thực hiện tốt hơn yêu cầu phân hóa năng lực thí sinh.

Phổ điểm môn Toán năm 2026

PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội nhận định, phổ điểm các môn năm nay tương đối đẹp, phân bố đồng đều, đặc biệt có sự phân hóa tốt. Độ phân hóa này có lợi cho các trường đại học, cao đẳng khi sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT để tuyển sinh.

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, phổ điểm không chỉ phản ánh kết quả làm bài của thí sinh, mà còn cho thấy hoạt động dạy và học tại các trường THPT sau 2 năm triển khai theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học đã có sự chuyển dịch. Cách ra đề, cách học và cách kiểm tra, đánh giá đang từng bước tiệm cận mục tiêu của Chương trình GDPT 2018.

PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội nhận định về phổ điểm

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, qua phân tích phổ điểm tất cả các môn, có thể thấy tỉ lệ điểm giỏi năm nay đã giảm hẳn. Riêng môn Ngữ văn, tỉ lệ thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên năm trước là 65,4%, các năm trước đó cũng ở mức 62-64%, nhưng năm nay còn khoảng 35%. Môn Địa lí, vốn từng xuất hiện tình trạng nhiều điểm 10 và nhiều điểm giỏi, năm nay tỉ lệ điểm giỏi chỉ trên 2%.

Từ những dữ liệu này, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đánh giá đề thi năm nay đã có bước cải tiến rõ về phân hóa, không còn tình trạng “mưa” điểm giỏi. Đây là điều cần thiết nếu kỳ thi tốt nghiệp THPT tiếp tục đảm nhiệm đồng thời hai mục tiêu: xét công nhận tốt nghiệp và cung cấp căn cứ cho tuyển sinh đại học, cao đẳng.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội phân tích phổ điểm

Ở môn Toán, GS.TSKH Đỗ Đức Thái, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng, đề thi năm 2025 và 2026 tương đương nhau, tiếp tục giữ vững cấu trúc, định hướng từ đề minh họa đến đề thi chính thức. Từ mức 56% thí sinh dưới điểm trung bình năm 2025, năm nay tỉ lệ này còn 38%. Theo ông, đây là tín hiệu cho thấy giáo viên, học sinh, nhà trường và các Sở GD&ĐT đã nỗ lực thay đổi cách dạy, cách học, cách đánh giá đối với môn Toán.

GS.TSKH Đỗ Đức Thái cũng nhấn mạnh, với khoảng 11% thí sinh đạt trên 8 điểm, phổ điểm môn Toán đã thể hiện được khả năng phân hóa sâu. Điều này giúp kết quả thi có thêm độ tin cậy để các cơ sở giáo dục đại học sử dụng trong tuyển sinh. Tuy nhiên, tỉ lệ 38% thí sinh dưới điểm trung bình cũng cho thấy giáo dục Toán học ở bậc phổ thông vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục cải thiện.

GS.TSKH Đỗ Đức Thái, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đánh giá về đề thi và phổ điểm năm 2026

Môn Ngữ văn tiếp tục là điểm được nhiều chuyên gia chú ý. PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Giảng viên cao cấp Khoa Xã hội học, Trường Đại học Tây Bắc đánh giá, đề thi Ngữ văn năm nay đã hoàn thành tốt nhiệm vụ đo lường năng lực học sinh để phục vụ xét tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học.

Theo PGS.TS Bùi Thanh Hoa, đề thi Ngữ văn năm 2026 tiếp tục chấm dứt tình trạng học tủ, học thuộc, học vẹt. Đề không còn tập trung đo việc học sinh “nhớ được gì”, mà đánh giá học sinh “làm được gì” thông qua năng lực ngôn ngữ, tư duy và cảm thụ văn học. Việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa cũng buộc học sinh phải đọc, hiểu, suy nghĩ và trình bày bằng năng lực thật.

Một điểm mới quan trọng ở môn Ngữ văn là việc áp dụng rubric trong hướng dẫn chấm phần viết. PGS.TS Bùi Thanh Hoa cho rằng, rubric với các tiêu chí và mức độ yêu cầu rõ ràng giúp giảm sự cảm tính trong chấm thi, đồng thời tạo khoảng để ghi nhận năng lực diễn đạt, hành văn và sáng tạo của học sinh.

PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Giảng viên cao cấp Khoa Xã hội học, Trường Đại học Tây Bắc đánh giá, đề thi Ngữ văn

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cũng đánh giá, với môn Ngữ văn, sự đổi mới không chỉ nằm ở đề thi mà còn ở cách lựa chọn ngữ liệu và cách chấm. Khi thí sinh được thể hiện cách viết, suy nghĩ của mình, việc đánh giá môn Ngữ văn sẽ ngày càng khách quan hơn.

Với môn Tiếng Anh, các chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận thận trọng. GS.TS Lê Anh Vinh lưu ý, Tiếng Anh là môn tự chọn; nhiều học sinh có năng lực Tiếng Anh tốt được miễn thi hoặc sử dụng phương thức quy đổi khác. Vì vậy, điểm trung bình thấp hơn không thể vội quy thành chất lượng dạy học trong nhà trường thấp hơn.

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đánh giá đề thi và phổ điểm năm 2026

Tuy nhiên, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn cho rằng, tỉ lệ dưới trung bình môn Tiếng Anh còn cao vẫn đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn cách dạy và học. Tiếng Anh không chỉ là một môn ngoại ngữ, mà cần được dạy như một công cụ để học sinh giao tiếp, tiếp cận tri thức và hội nhập.

Dữ liệu quan trọng cho tuyển sinh đại học

Từ phổ điểm năm nay, nhiều chuyên gia cho rằng các trường đại học, cao đẳng có thêm cơ sở để sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT trong tuyển sinh. Khi đề thi có độ phân hóa tốt hơn, kết quả thi cũng có giá trị hơn trong việc sắp xếp, phân loại thí sinh theo từng tổ hợp xét tuyển.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng, với kết quả phổ điểm hiện nay, có thể yên tâm sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT để tuyển sinh đại học. Theo ông, kỳ thi không chỉ phục vụ xét công nhận tốt nghiệp, mà còn giúp giảm tốn kém cho thí sinh, phụ huynh và các trường đại học, đáp ứng ngày càng tốt hơn mục tiêu “2 trong 1”.

Phổ điểm môn Ngữ văn năm 2026

Từ phân tích phổ điểm các môn và các tổ hợp xét tuyển, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức dự báo điểm chuẩn năm nay ở các trường top trên, các ngành “hot” có thể giảm khoảng 1-3 điểm. Riêng khối C00 có thể giảm nhiều hơn, trong khi các tổ hợp khác dao động khoảng 1 điểm và ổn định ở mức từ 15-20 điểm. Đây là thông tin đáng chú ý với thí sinh trong giai đoạn đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển.

PGS.TS Nguyễn Đức Sơn cũng lưu ý một tín hiệu đáng quan tâm là số lượng học sinh đăng ký các môn lựa chọn như Tin học, Công nghệ nông nghiệp, Công nghệ công nghiệp, Giáo dục kinh tế và pháp luật tăng. Đây là những môn chưa xuất hiện nhiều trong các tổ hợp xét tuyển đại học, nhưng việc thí sinh lựa chọn nhiều hơn cho thấy các em không chỉ chọn môn vì áp lực tuyển sinh, mà còn vì thấy môn học gần gũi, thiết thực, có ý nghĩa với bản thân.

Phổ điểm môn Lịch sử năm 2026

Nhìn rộng hơn, phổ điểm thi tốt nghiệp THPT không chỉ là căn cứ cho tuyển sinh. Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, từ phổ điểm và kết quả thi, Bộ GD&ĐT có thể đối sánh giữa các môn, các địa phương, vùng miền, giữa điểm thi tốt nghiệp THPT và học bạ. Đây là những chỉ số quan trọng để quản lý chất lượng giáo dục, đồng thời giúp địa phương, nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh nhìn lại hoạt động dạy học, định hướng môn học, đổi mới kiểm tra, đánh giá.

Phổ điểm năm 2026 vì vậy không chỉ cho thấy thí sinh đạt bao nhiêu điểm, mà còn phản ánh mức độ đáp ứng của kỳ thi với yêu cầu đánh giá năng lực người học. Khi phổ điểm có độ phân hóa rõ hơn, kết quả thi có giá trị hơn đối với xét tốt nghiệp, tuyển sinh đại học và quản lý chất lượng giáo dục phổ thông.