Phú Thọ kiến tạo nền tảng tăng trưởng hai con số - Bài 1: Chuyển hóa nguồn lực thành động lực

Tăng trưởng hai con số không chỉ là mục tiêu về tốc độ mà còn đặt ra yêu cầu tạo dựng năng lực phát triển lâu dài. Với Phú Thọ, bài toán những tháng cuối năm 2026 là đưa dòng vốn và các dự án sớm tạo sản phẩm, đồng thời chuyển những cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp thành kết quả cụ thể. Từ sức bật công nghiệp đến hiệu lực điều hành, hai trụ cột này quyết định khả năng duy trì nhịp tăng trưởng và mở rộng dư địa cho giai đoạn tiếp theo. 

Bài 1: Chuyển hóa nguồn lực thành động lực 

Bước vào chặng cuối năm 2026, Phú Thọ có nền tảng tăng trưởng tích cực nhưng không ít sức ép. GRDP 9 tháng tăng 10,01%, đứng thứ 11 trong 34 tỉnh, thành phố. Để tiến tới mục tiêu tăng trưởng cả năm khoảng 11%, quý IV cần đạt mức tăng xấp xỉ 13,5%. Khoảng cách giữa kết quả đã đạt và mục tiêu cả năm cho thấy yêu cầu không chỉ là thu hút thêm vốn, mà còn là đẩy nhanh thời điểm các nguồn lực thực sự tham gia sản xuất.

*Từ sức bật công nghiệp đến chất lượng tăng trưởng 

Trong 10 tháng năm 2026, công nghiệp ở Phú Thọ tiếp tục là động lực quan trọng để bứt phá hoàn thành mục tiêu với chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 21,52%; giá trị tăng thêm của ngành tăng 14,3%, đóng góp khoảng 6,18 điểm phần trăm vào mức tăng GRDP. Riêng ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học đóng góp 5,39 điểm phần trăm. Những con số phản ánh lợi thế công nghiệp chế biến, chế tạo, đồng thời đặt ra câu hỏi về mức độ phụ thuộc vào một số nhóm sản phẩm và đơn hàng lớn. 

Dây chuyền sản xuất lắp ráp xe máy của Honda Việt Nam đóng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Đáng chú ý, nhịp tăng của ngành linh kiện điện tử, máy tính từ 30,1% trong quý I lên 32,1% trong quý II, sau đó còn 21,6% trong quý III. Tính chung 10 tháng, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 18,93%. Sự thay đổi tốc độ không đồng nghĩa động lực công nghiệp suy yếu, nhưng là tín hiệu cần được tính đến khi xây dựng kịch bản điều hành. Sản lượng cuối năm phải dựa trên đơn hàng, năng lực dây chuyền và khả năng cung ứng thực tế, thay vì chỉ ngoại suy từ những quý tăng cao. 

Để tăng trưởng có sức chống chịu tốt hơn, bên cạnh doanh nghiệp điện tử và khu vực đầu tư nước ngoài, các ngành sản xuất truyền thống cần được hỗ trợ giữ thị trường, giảm chi phí và tận dụng công suất hiện có. Khi nhiều nhóm ngành cùng tạo giá trị, nền kinh tế có thêm dư địa ứng phó với biến động thương mại và chuỗi cung ứng. 

Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Phú Thọ Trần Quang Tuấn cho biết, tỉnh đang tập trung mở rộng không gian phát triển công nghiệp thông qua đầu tư, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao hiệu quả hoạt động các cụm công nghiệp. Mới đây, tỉnh đã công bố thành lập 3 cụm công nghiệp gồm Xuân Hòa, Phú Mỹ 1 và Tiến Sơn. Khi đi vào hoạt động, các cụm công nghiệp dự kiến thu hút doanh nghiệp thứ cấp, tạo việc làm cho khoảng 16.000 lao động. Đây không chỉ là giải pháp mở rộng quỹ đất sản xuất mà còn tạo điều kiện phân bổ lại không gian công nghiệp, thu hút thêm nguồn lực đầu tư và hình thành động lực tăng trưởng mới cho địa phương. 

Trong buổi làm việc với Sở Công Thương chiều 12/11, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông yêu cầu tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ đầu tư và nâng cao hiệu quả hoạt động của các cụm công nghiệp. Phấn đấu đến cuối năm 2026, khởi công 4-6 cụm công nghiệp, thành lập 5-7 cụm công nghiệp đủ điều kiện. Có giải pháp thúc đẩy đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung cũng như tăng cường thu hút và đưa các dự án thứ cấp tại các cụm công nghiệp vào hoạt động. Tập trung phát triển các CCN theo đúng định hướng của Chính phủ, không thành lập mới các cụm công nghiệp đầu tư từ ngân sách nhà nước. 

Theo thống kê của tỉnh Phú Thọ, 10 tháng, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt khoảng 49,3 nghìn tỷ đồng, tăng 8,6%. Riêng đóng góp của doanh nghiệp trong 9 tháng khoảng 20 nghìn tỷ đồng, tăng 26%. Vì vậy, ổn định hoạt động nhà máy không chỉ giúp tăng sản lượng mà còn củng cố nguồn lực tài chính phục vụ đầu tư phát triển. 

*Biến vốn đăng ký thành nhà máy vận hành 

Theo Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Phú Thọ Vương Thị Bẩy, đến ngày 15/10, vốn FDI đăng ký đạt khoảng 2,485 tỷ USD, vốn đầu tư trong nước đăng ký đạt 93.572 tỷ đồng; có 3.864 doanh nghiệp thành lập mới. Quy mô thu hút vốn và sự gia nhập thị trường cho thấy sức hấp dẫn của địa phương, song vốn đăng ký không tự động chuyển thành giá trị tăng thêm. Điều quan trọng là tiến độ giao đất, xây dựng hạ tầng, lắp đặt thiết bị, tuyển dụng và đưa dây chuyền vào hoạt động. 

Cụm công nghiệp Đồng Sóc là ví dụ về việc hình thành không gian sản xuất tương đối đồng bộ. Với quy mô 75 ha, cụm đã hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng và được giao đất; diện tích đất công nghiệp cho thuê đạt 55,8 trên 59,9 ha, tỷ lệ lấp đầy khoảng 93,1%. Trong tháng 9 cho thấy 24 doanh nghiệp hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 3.600 lao động. Giá trị của hạ tầng công nghiệp được thể hiện không chỉ ở diện tích lấp đầy mà còn ở doanh nghiệp vận hành, việc làm và sản phẩm đưa ra thị trường. 

Tại Khu công nghiệp Thăng Long Vĩnh Phúc, Công ty cổ phần MK Vision phát triển camera và thiết bị công nghệ, từng bước làm chủ cả phần cứng, phần mềm và nền tảng quản lý dữ liệu. Công suất bình quân doanh nghiệp cung cấp trong tháng 9 khoảng 1,2 triệu sản phẩm mỗi năm. Những cơ sở như vậy gợi mở hướng gia tăng hàm lượng công nghệ và giá trị trong sản xuất, thay vì chỉ mở rộng diện tích nhà xưởng.

Phú Thọ đặt mục tiêu trong quý IV có ít nhất 23 dự án trong khu công nghiệp và 11 dự án ngoài khu công nghiệp hoàn thành, đi vào sản xuất, kinh doanh. Đây là nhóm dự án cần được theo dõi theo mốc vận hành thực tế: dây chuyền nào chạy thử, nhà máy nào có sản phẩm, sản lượng và doanh thu phát sinh đến đâu. Cùng một dự án, thời điểm hoàn tất xây dựng và thời điểm đóng góp vào tăng trưởng có thể khác nhau đáng kể. 

Trong khi đó, tại Cụm công nghiệp Thổ Tang – Lũng Hòa cho thấy những điểm nghẽn từ khâu chuẩn bị mặt bằng. Cụm này có quy mô gần 35 ha, dự kiến hoàn thành và đưa vào hoạt động cuối tháng 2/2027 nhưng mới giải phóng được hơn 9,6 ha, tương đương 27,8%; nhà đầu tư chưa được giao đất để xây dựng hạ tầng. Ông Lê Chính Hùng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Phát triển hạ tầng Bình Minh, chủ đầu tư dự án cho biết, doanh nghiệp đã ứng kinh phí bồi thường, phối hợp vận động người dân nhưng diện tích giải phóng còn xen kẹp, chưa liền thửa. Diện tích đã bồi thường vì thế cần được đặt cạnh khả năng bàn giao một mặt bằng đủ điều kiện thi công. 

Không chỉ đất đai, điện, logistics và lao động phải đi trước một bước. Theo kế hoạch, Phú Thọ dự kiến hoàn thành thêm 13 trạm biến áp 110 kV trong quý IV; hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc khả năng kết nối và cấp điện ổn định tới từng khu vực sản xuất. Một nhà máy có thiết bị nhưng thiếu điện, nhân lực hoặc tuyến vận chuyển phù hợp khó phát huy hết công suất thiết kế. 

*Mở rộng dư địa từ nhiều khu vực kinh tế 

Trong ngắn hạn, nâng công suất tại những cơ sở đang hoạt động có thể tạo sản lượng nhanh hơn dự án đầu tư mới. Công ty TNHH Piaggio Việt Nam tại Khu công nghiệp Bình Xuyên đã được điều chỉnh đăng ký đầu tư để nâng công suất sản xuất, lắp ráp xe và phụ tùng từ 250.000 lên 400.000 xe mỗi năm. Tuy nhiên, công suất được cấp phép là khả năng dự kiến; phần đóng góp thực tế còn phụ thuộc tiến độ đầu tư, đơn hàng và vận hành. Đây cũng là nguyên tắc cần áp dụng khi lượng hóa đóng góp của từng dự án vào tăng trưởng quý IV.

Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quý IV khoảng 20,2%, tỉnh Phú Thọ đặt kỳ vọng khu vực dịch vụ tăng khoảng 10% và xây dựng khoảng 16%. Trong 10 tháng, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 144.861 tỷ đồng, tăng 17,2% so với cùng kỳ. Sức mua, dịch vụ và xây dựng có thể bổ sung động lực, giảm áp lực đặt lên một số ngành công nghiệp chủ lực.

Thực tiễn cho thấy, để duy trì đà tăng trưởng hai con số, Phú Thọ không thể chỉ dựa vào các mục tiêu thu hút đầu tư hay kế hoạch mở rộng công suất sản xuất. Điều quan trọng là phải đẩy nhanh tiến độ triển khai, đưa các dự án vào hoạt động, nâng cao sản lượng, bảo đảm đầu ra cho sản phẩm và khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng. Chỉ khi các nguồn lực đầu tư thực sự được chuyển hóa thành năng lực sản xuất và giá trị kinh tế, tỉnh mới có thể duy trì tăng trưởng bền vững, đồng thời tạo dư địa cho những giai đoạn phát triển tiếp theo.

Bài cuối: Đổi mới điều hành, khơi thông sức mạnh sản xuất