Quản trị trường học trước quy mô mới

Giờ học tại Trường Tiểu học, THCS, THPT Hồng Đức (Hưng Yên).

Những con số dưới đây giúp chúng ta hình dung quy mô của sự thay đổi. Theo báo cáo của Bộ GD&ĐT, trong năm học 2025-2026, các địa phương đã sáp nhập 1.955 cơ sở giáo dục, giải thể 1.017, thành lập mới 857 và tổ chức lại 1.518 cơ sở. Sau sắp xếp, số cơ sở giáo dục công lập giảm từ 45.390 xuống còn 39.581, tương ứng khoảng 12,8%, góp phần tinh gọn đầu mối quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư.

Tiếp đó, từ tháng 7/2026, thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ GD&ĐT đã hướng dẫn địa phương tiếp tục sắp xếp mạng lưới với mục tiêu giảm tối thiểu 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng khó khăn và phấn đấu giảm trên 50% tại khu vực đô thị, trung tâm so với thời điểm 1/7/2025.

Cùng với đó là yêu cầu giảm triệt để các điểm trường lẻ dưới 3 lớp; bảo đảm mỗi đơn vị hành chính cấp xã có tối thiểu 1 cơ sở giáo dục mầm non, 1 cơ sở giáo dục phổ thông.

Tổng số cơ sở giáo dục dự kiến giảm từ 37.515 xuống còn 18.575 (giảm 50,5%); kéo theo 32.625 hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và 11.041 nhân viên trường học được giảm theo cơ cấu tổ chức mới.

Bộ GD&ĐT đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP ngày 5/8/2026 về cơ cấu, số lượng và một số chính sách đối với hiệu trưởng, giám đốc, phó hiệu trưởng, phó giám đốc, nhân sự hỗ trợ giáo dục khi thực hiện sắp xếp; đồng thời hướng dẫn tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập sau sắp xếp. Đây là hành lang pháp lý để địa phương, cơ sở giáo dục sắp xếp nhân sự, thực hiện chế độ, chính sách, bảo đảm tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có của ngành.

Theo Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP, mỗi cơ sở giáo dục có 1 hiệu trưởng hoặc 1 giám đốc. Với cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường chính được bố trí 1 phó hiệu trưởng hoặc 1 phó giám đốc; mỗi phân hiệu được bố trí 1 phó hiệu trưởng hoặc 1 phó giám đốc.

Có thể nói, sau sắp xếp, bài toán đặt ra chính là làm thế nào để một bộ máy lãnh đạo tinh gọn có thể quản trị những cơ sở giáo dục có quy mô lớn hơn, phạm vi rộng hơn và cơ cấu phức tạp hơn.

Giải pháp được nhiều chuyên gia đề cập là chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu và công nghệ. Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu quản trị thống nhất, ứng dụng công nghệ để theo dõi hoạt động dạy học, đội ngũ, học sinh và cơ sở vật chất sẽ giúp lãnh đạo nắm bắt tình hình, ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cũng cho rằng, quy định về định mức tiết dạy của đội ngũ quản lý cũng cần được rà soát, điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn mới, theo hướng linh hoạt hơn thay vì áp dụng một mức chung.

Có thể tính toán dựa trên những yếu tố có thể lượng hóa như số lớp, số học sinh, quy mô đội ngũ, số phân hiệu, khoảng cách giữa các điểm trường và đặc thù của cơ sở giáo dục.

Trường quy mô lớn, nhiều phân hiệu, phạm vi quản lý rộng có thể được xem xét giảm định mức tiết dạy so với trường quy mô nhỏ, tập trung, đồng thời vẫn bảo đảm cán bộ quản lý duy trì hoạt động chuyên môn thực chất.

Tất cả nhằm hướng đến mục tiêu nâng cao năng lực và hiệu quả quản trị của bộ máy, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng trong bối cảnh mới.