Quảng Ngãi trước cơ hội khai mở 'giá trị xanh' từ rừng

Quảng Ngãi có diện tích rừng lớn, với hơn 881.600ha

Quảng Ngãi là địa phương có diện tích rừng lớn, với hơn 881.600ha, trong đó rừng tự nhiên chiếm khoảng 659.000ha, rừng trồng hơn 222.600ha. Theo phương pháp tính toán của Cục Lâm nghiệp, hệ sinh thái rừng trên địa bàn tỉnh hằng năm có khả năng hấp thụ khoảng 2 triệu tấn các-bon.

Nếu được đưa vào thị trường giao dịch tín chỉ các-bon, nguồn hấp thụ này có thể mang lại giá trị kinh tế ước tính trên 10 triệu USD mỗi năm, đồng thời góp phần hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải quốc gia.

Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi, thị trường các-bon được hình thành từ Nghị định thư Kyoto của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu kí kết năm 1997. Trên cơ sở đó, các-bon được xem như một loại hàng hóa đặc biệt, được giao dịch thông qua các chứng chỉ giảm phát thải hoặc hấp thụ khí nhà kính.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, tín chỉ các-bon rừng được tạo ra từ các hoạt động giảm mất rừng, hạn chế suy thoái rừng; trồng, phục hồi rừng; tăng cường quản lí, bảo vệ và phát triển rừng theo hướng bền vững.

Ứng dụng công nghệ số trong quản lí, bảo vệ rừng

Ông Nguyễn Văn Nam, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi cho biết, tín chỉ các-bon rừng là nguồn lực mới, có ý nghĩa quan trọng đối với ngành lâm nghiệp. Nguồn thu từ hoạt động này sẽ góp phần tái đầu tư cho công tác bảo vệ, phát triển rừng, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân, nhất là cộng đồng tham gia nhận khoán bảo vệ rừng.

Để tham gia thị trường tín chỉ các-bon, công tác kiểm kê, đo đạc và giám sát trữ lượng các-bon rừng được xác định là nhiệm vụ nền tảng. Hiện nay, tỉnh Quảng Ngãi đang triển khai điều tra sinh khối và trữ lượng các-bon rừng theo các quy định chuyên ngành của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thông qua đo đạc trực tiếp tại các ô mẫu hoặc quy đổi từ sinh khối rừng, nhằm bảo đảm tính chính xác và minh bạch của số liệu.

Tuy nhiên, việc triển khai các dự án tín chỉ các-bon rừng trên thực tế vẫn còn nhiều khó khăn. Các yêu cầu khắt khe về phương pháp luận, tiêu chí kĩ thuật và tính hợp lệ của dự án, đặc biệt là việc chứng minh lịch sử sử dụng đất trong thời gian dài, đang là thách thức lớn đối với nhiều địa phương.

Bên cạnh đó, công tác đo đạc, giám sát trữ lượng các-bon rừng đòi hỏi nguồn nhân lực chuyên môn cao và kinh phí đáng kể, nhất là trong điều kiện rừng nhiệt đới có địa hình phức tạp, đa dạng về loài cây.

Ngoài ra, các dự án các-bon rừng thường có thời gian thực hiện dài, từ 20 đến 100 năm, tiềm ẩn rủi ro do tác động của thiên tai, cháy rừng, sâu bệnh, có thể ảnh hưởng đến trữ lượng các-bon và sản lượng tín chỉ. Đây là những yếu tố đòi hỏi sự cam kết lâu dài, cũng như cơ chế quản lí, giám sát chặt chẽ.

Quảng Ngãi từng bước chuyển từ tư duy “giữ rừng” sang phát triển lâm nghiệp bền vững gắn với kinh tế rừng

Liên quan đến cơ chế phân chia lợi ích từ tín chỉ các-bon rừng, hiện nay Chính phủ chưa ban hành quy định cụ thể. Tuy nhiên, theo định hướng đang được nghiên cứu, cơ chế chia sẻ lợi ích có thể được xây dựng tương tự chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, các chủ rừng và cộng đồng dân cư, qua đó khuyến khích người dân gắn bó lâu dài với rừng.

Theo ngành lâm nghiệp Quảng Ngãi, để thị trường tín chỉ các-bon rừng sớm đi vào thực tiễn, việc hoàn thiện hành lang pháp lí là yêu cầu cấp thiết. Việc Chính phủ sớm ban hành nghị định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ các-bon của rừng sẽ tạo cơ sở pháp lí quan trọng, giúp các địa phương chủ động xây dựng và triển khai dự án, từng bước hình thành nguồn thu ổn định, bền vững cho công tác bảo vệ và phát triển rừng.

Với tiềm năng sẵn có và định hướng phù hợp, Quảng Ngãi kì vọng sẽ từng bước tham gia hiệu quả thị trường tín chỉ các-bon rừng, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững và tăng trưởng xanh của cả nước.

NHƯ ĐỒNG