Quảng Trị:Tái cấu trúc giáo dục để phát huy tiềm năng

Sau khi sắp xếp mạng lưới trường học, ngành GD&ĐT tỉnh Quảng Trị sẽ có điều kiện để tập trung đầu tư và sử dụng cơ sở vật chất; đồng thời phải bảo đảm quyền học tập, chế độ, chính sách của học sinh và giáo viên, nhất là tại những địa bàn có điều kiện đặc thù

Tập trung nguồn lực để trường học mạnh hơn

Một trường quy mô nhỏ vẫn cần bộ máy quản lý, nhân viên phục vụ cùng nhiều điều kiện để duy trì hoạt động. Khi trên cùng địa bàn tồn tại nhiều trường, thêm các điểm trường lẻ phân tán, nguồn lực phải chia nhỏ; việc bố trí giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động chuyên môn vì thế cũng khó tập trung.

Đây là một trong những vấn đề Quảng Trị đặt ra khi rà soát lại toàn bộ mạng lưới giáo dục công lập. Sau khi địa giới, quy mô đơn vị hành chính thay đổi, việc giữ nguyên cách tổ chức trường học trước đây không còn phù hợp ở nhiều nơi; sắp xếp lại vì thế mở ra cơ hội tổ chức hệ thống theo nhu cầu thực tế, thay vì duy trì những đầu mối đã hình thành từ trước.

Đề án tổng thể sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập được Quảng Trị xây dựng sau khi rà soát mạng lưới trường học trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Việc sắp xếp hướng tới giảm đầu mối phân tán, thuận lợi hơn trong bố trí đội ngũ, tập trung đầu tư và sử dụng cơ sở vật chất; đồng thời phải bảo đảm quyền học tập, chế độ, chính sách của học sinh và giáo viên, nhất là tại những địa bàn có điều kiện đặc thù.

Theo phương án tổng thể, mạng lưới giáo dục công lập của tỉnh dự kiến được tổ chức lại từ 831 xuống còn khoảng 372 cơ sở, giảm hơn 55% đầu mối. Nhưng phần việc phía sau con số này mới quyết định hiệu quả của cuộc sắp xếp: trường học có quy mô hợp lý hơn, bộ máy quản lý bớt phân tán, nguồn lực dành cho giáo dục được tập trung vào những nơi thực sự cần.

Giảm đầu mối cũng tạo điều kiện tổ chức lại bộ máy bên trong mỗi trường. Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP của Chính phủ đã quy định việc bố trí cán bộ quản lý, nhân viên hỗ trợ và chính sách đối với những trường hợp dôi dư sau sắp xếp, qua đó có cơ sở xử lý một trong những vấn đề khó khi nhiều cơ sở giáo dục được tổ chức lại.

Theo lãnh đạo Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Trị, khi đầu tư không còn chia nhỏ cho quá nhiều đầu mối, các trường sẽ thuận lợi hơn trong tập trung cơ sở vật chất, trang thiết bị và những điều kiện phục vụ chuyên môn. Cơ sở vật chất hiện có cũng được tính toán sử dụng phù hợp, hạn chế tình trạng nơi còn thiếu trong khi nơi khác chưa khai thác hết công suất.

Chia sẻ của cộng đồng đến với các em học sinh vùng khó

Đội ngũ giáo viên là một phần quan trọng trong bài toán này. Mạng lưới trường học hợp lý hơn sẽ tạo thuận lợi cho phân công chuyên môn, bố trí đội ngũ giữa các trường, điểm trường; từ đó từng bước xử lý tình trạng thiếu giáo viên cục bộ trong khi nguồn nhân lực còn phân tán.

Hiệu quả ấy không hiện lên trực tiếp qua số đầu mối được cắt giảm, nhưng lại đi vào từng lớp học, qua cách bố trí giáo viên và điều kiện tổ chức dạy học.

Tái cấu trúc nhưng không đánh đổi quyền học tập

Sắp xếp trường học sẽ khó đạt mục tiêu nếu bộ máy gọn hơn nhưng học sinh lại khó đến trường hơn. Với địa bàn rộng, nhiều khu vực miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và hải đảo, Quảng Trị phải tính đồng thời khoảng cách đi lại, điều kiện giao thông và khả năng tiếp cận giáo dục trước mỗi phương án tổ chức lại trường lớp.

Hiệu quả của việc sắp xếp không thể được tính đơn thuần bằng số trường giảm đi. Những địa bàn có điều kiện đặc thù cần được sắp xếp theo nhu cầu học tập và thực tế dân cư, bảo đảm quyền học tập của học sinh, tránh để phần thuận lợi trong quản lý trở thành khó khăn mới đối với người học.

Việc Chính phủ cho phép các địa phương chủ động sắp xếp trường phổ thông dân tộc bán trú với trường phổ thông trên cùng địa bàn cấp xã cũng tạo thêm sự chủ động trong tổ chức mạng lưới.

Đi kèm với đó là yêu cầu không làm thay đổi đối tượng, chế độ và chính sách đối với học sinh, giáo viên; phương án thực hiện phải phù hợp với quy mô và điều kiện thực tế của từng địa phương.

Lãnh đạo sở GD&ĐT cùng địa phương thăm hỏi động viên học sinh đồng bào vùng dân tộc

Theo lãnh đạo tỉnh Quảng Trị, việc sắp xếp cần được đặt trong yêu cầu tái cấu trúc ngành giáo dục, thay vì chỉ nhập trường này vào trường khác.

Sau khi mạng lưới được tổ chức lại, tỉnh kỳ vọng những nguồn lực lâu nay còn phân tán sẽ được sử dụng hiệu quả hơn, bộ máy vận hành thuận lợi hơn và các cơ sở giáo dục có điều kiện phát huy tốt năng lực hiện có.

Kết quả cuối cùng vì thế sẽ được nhìn từ những thay đổi trong hoạt động của nhà trường: giáo viên được bố trí hợp lý hơn, cơ sở vật chất được sử dụng tốt hơn, nguồn đầu tư tập trung hơn. Và quan trọng nhất, học sinh phải là người được hưởng lợi từ một môi trường giáo dục có điều kiện tốt hơn sau sắp xếp.