'Quyết tâm gấp mười lần và hành động gấp trăm lần' vì hạnh phúc Nhân dân (Bài cuối): Đột phá nguồn nhân lực chất lượng cao - nền tảng bền vững cho phát triển
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là cán bộ chiến lược, cùng với thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong ba đột phá chiến lược quan trọng nhất, là 'chìa khóa của mọi chìa khóa' đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và hùng cường trong kỷ nguyên mới.
Sinh viên Trường Cao đẳng nghề Nghi Sơn học tập trực tiếp tại các doanh nghiệp. Ảnh: Linh Hương
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, lợi thế cạnh tranh của mỗi quốc gia được xác định bởi chất lượng nguồn nhân lực, năng lực làm chủ công nghệ, khả năng sáng tạo và năng lực quản trị. Vì vậy, đột phá về nhân lực không chỉ là mở rộng quy mô đào tạo mà yếu tố quyết định phải là chất lượng đào tạo, hình thành đội ngũ lao động đủ bản lĩnh, tri thức, kỹ năng, có kỷ luật và tác phong công nghiệp để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Bên cạnh đó, cần tạo nguồn cán bộ có tư duy chiến lược, năng lực tổ chức thực hiện và tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm...
Quan điểm này được thể hiện xuyên suốt trong các quyết sách mà Đại hội XIV của Đảng đã đề cập: Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; gắn đào tạo với yêu cầu của thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao... khẳng định mạch tư duy nhất quán, đột phá về nguồn nhân lực phải song hành cùng đột phá về chất lượng hệ thống và năng lực thực thi. Đánh dấu sự chuyển biến mạnh mẽ từ tư duy đào tạo cái mình có sang đào tạo cái xã hội và nền kinh tế cần, sẽ cần.
Tại Thanh Hóa, nhờ thực hiện hiệu quả nhiều chính sách phát triển nguồn nhân lực, tỉnh có đội ngũ trí thức đông đảo với hơn 236.000 người (trí thức khoa học công nghệ khoảng 157.000 người), trong đó có 38 phó giáo sư, gần 500 tiến sĩ và trên 5.000 thạc sĩ. 38 cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề, giáo dục thường xuyên công lập của tỉnh mỗi năm đào tạo khoảng 11.000 lao động có trình độ chuyên môn, tay nghề vững vàng; tỷ lệ lao động đã qua đào tạo của tỉnh chiếm gần 75%.
Để góp phần thực hiện mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ của cả nước đạt từ 35 - 40%, ngành giáo dục và đào tạo Thanh Hóa, trong đó có hệ thống giáo dục nghề nghiệp, cũng đang chuyển mình mạnh mẽ, thích ứng với yêu cầu mới. Nhiều cơ sở đào tạo đã tái cấu trúc chương trình theo chuẩn kỹ năng nghề quốc gia, chủ động đổi mới chương trình đào tạo gắn chặt với thực tiễn sản xuất. Song song với đào tạo chính quy, các chương trình đào tạo nâng cao kỹ năng, chứng chỉ nghề cho lao động đang làm việc cũng được mở rộng, góp phần tăng nhanh tỷ lệ lao động qua đào tạo, có bằng cấp, chứng chỉ trong xã hội.
Tại Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa đang đào tạo 13 ngành nghề trình độ cao đẳng, 12 ngành nghề trình độ trung cấp, 26 nghề trình độ sơ cấp. Bên cạnh đó, nhà trường còn tổ chức đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên dưới 3 tháng với 33 nghề thuộc lĩnh vực nông lâm nghiệp và thủy sản. Số lượng tuyển sinh bình quân hàng năm của trường từ 2.500 - 3.000 người học (trong đó học sinh, sinh viên chính quy từ 500 - 600 người học, đào tạo thường xuyên từ 2.000 - 2.500 người học). Cùng với việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động giảng dạy, quản trị trường học, nhà trường cũng đã đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng cường sử dụng công nghệ, bài giảng PowerPoint, thực hiện tốt việc đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo; phát triển đội ngũ giảng viên gắn với phát triển đội ngũ nghệ nhân, chuyên gia, người dạy nghề; tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đầu tư các thiết bị mô phỏng cho thực hành, thực tập, gắn lý thuyết với rèn luyện kỹ năng nghề...
Đối với Trường Cao đẳng nghề Nghi Sơn, nhà trường đặc biệt chú trọng việc liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp, tổ chức cho học viên đi thực tập, thực tế tại các nhà máy, xí nghiệp... để nâng cao tay nghề, gắn học lý thuyết với thực hành. Qua đó, mở cánh cửa thực tiễn để học viên và người lao động vào nghề nhanh hơn, bắt nhịp được ngay với yêu cầu sản xuất hiện nay.
Thạc sĩ Nguyễn Huy Phương, Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Cao đẳng nghề Nghi Sơn cho biết: “Đại hội XIV của Đảng thành công rực rỡ đã mở ra những định hướng mới trong phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó, đội ngũ lao động kỹ thuật cao được xem là nhân tố quyết định năng suất và sự cạnh tranh của mỗi quốc gia. Do đó, nhà trường sẽ tập trung vào ba định hướng chính đó là: Tiếp tục đầu tư hạ tầng công nghệ, số hóa học liệu và xây dựng hệ thống quản trị thông minh; bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên nhằm tạo môi trường dạy - học linh hoạt, hiện đại; đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo trong, ngoài nước để phát triển hệ sinh thái giáo dục nghề nghiệp số, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa nhà trường và thực tiễn, giữa lý thuyết và ứng dụng”.
Xác định rõ vai trò, tầm quan trọng của chất lượng nguồn nhân lực đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, tỉnh Thanh Hóa đã sớm quan tâm, ban hành nhiều cơ chế, chính sách phát triển nguồn nhân lực. Đồng thời, xây dựng chiến lược 5 năm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, thu hút, trọng dụng nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên cơ sở xác định rõ nhu cầu nhân lực của từng lĩnh vực để xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu, chất lượng cao; có chính sách ưu đãi để thu hút, giữ chân nhân tài.
Bên cạnh đó, Thanh Hóa cũng sẽ rà soát, xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nhất là lĩnh vực chíp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing), Internet vạn vật (IoT), thực tế ảo/thực tế tăng cường (VR/AR), chuỗi khối (Blockchain), in ba chiều (3D Printing), có tầm nhìn chiến lược đến năm 2030, định hướng đến năm 2045...
Đặc biệt, để thu hút nhân tài, chuyên gia, tạo môi trường làm việc thông thoáng, văn minh, Thanh Hóa sẽ ban hành chính sách đãi ngộ, hỗ trợ (nhà ở, lương thưởng, môi trường nghiên cứu và phát triển,...) để thu hút chuyên gia công nghệ cao, nhà khoa học giỏi về tỉnh làm việc; thiết lập mạng lưới chuyên gia, hiệp hội trí thức người Thanh Hóa ở trong và ngoài nước, kết nối tri thức phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và các địa phương...
Không chỉ nhấn mạnh vai trò của đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia giỏi, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng thể hiện tầm nhìn toàn diện và đa chiều về nguồn nhân lực với việc nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức hiện có; đề cao vai trò của doanh nhân, nhà quản lý và công nhân kỹ thuật cao... Điều này cho thấy việc bồi dưỡng nguồn nhân lực, định hướng lại công tác đào tạo nghề là quan trọng nhưng song hành với đó đòi hỏi nhiều giải pháp nhằm khơi dậy ý thức tự tôn, tự hào, tự cường, khát vọng phát triển của từng con người để tạo sức mạnh nội sinh đưa đất nước vững bước tiến lên trong kỷ nguyên mới.
