Sách 'gối đầu giường' trở lại với tuổi trẻ đương đại

12 cuốn sách đầu tiên trong Tủ sách Thanh niên vừa chính thức phát hành.

Sự kiện không chỉ giới thiệu một tủ sách mới, mà còn gợi nhắc về những cuốn sách từng là “gối đầu giường”, đã âm thầm đồng hành, nuôi dưỡng lý tưởng sống cho nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam.

12 ấn phẩm đầu tiên của Tủ sách Thanh niên được tuyển chọn từ nhiều thể loại: tiểu thuyết, nhật ký, hồi ký đến sách danh nhân. Điểm chung của những cuốn sách này là sức sống bền bỉ - không chỉ nằm ở giá trị văn chương mà còn ở khả năng truyền cảm hứng, dẫn dắt người đọc trẻ tìm thấy câu trả lời cho những câu hỏi về lý tưởng, trách nhiệm và con đường phía trước.

Nổi bật trong số đó là các tiểu thuyết viết về cuộc kháng chiến chống Mỹ như “Dấu chân người lính” của nhà văn Nguyễn Minh Châu, “Mẫn và tôi” của nhà văn Phan Tứ, hay “Dưới đám mây màu cánh vạc” của nhà văn Thu Bồn. Đây đều là những tác phẩm từng gắn bó sâu sắc với thanh niên những năm tháng chiến tranh và cả sau đó, trở thành sách “gối đầu giường” của một thời. Việc những cuốn sách này được giới thiệu trở lại hôm nay, vì thế, không chỉ là tái bản, mà còn là một sự kết nối giữa các thế hệ.

Được viết ngay giữa chiến trường, trong hoàn cảnh các nhà văn trực tiếp sống và chiến đấu cùng bộ đội, những tác phẩm này mang trong mình một sức nặng đặc biệt của trải nghiệm. Mỗi trang sách không chỉ tái hiện hiện thực khốc liệt, mà còn làm hiện lên vẻ đẹp của con người Việt Nam – những người trẻ bình dị, mang theo tình yêu quê hương, đất nước, sẵn sàng bước vào thử thách và trưởng thành trong chính thử thách ấy.

Ở đó, chiến tranh không chỉ được nhìn từ góc độ sử thi, mà còn qua những lát cắt đời sống rất con người. Những câu chuyện tình yêu như Lữ - Hiền, Thiêm - Mẫn hay Tâm - Thành trở thành những điểm sáng dịu dàng giữa khói lửa, nơi tình yêu đôi lứa hòa quyện với tình yêu đất nước. Chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy lại góp phần làm nên chiều sâu nhân văn cho các tác phẩm, khiến chúng sống lâu trong lòng người đọc.

Bên cạnh mảng tiểu thuyết, các tác phẩm nhật ký, hồi ký như “Mãi mãi tuổi hai mươi” của Nguyễn Văn Thạc hay “Tổ quốc - Quê hương và Gia đình tôi” của Lê Quang Vịnh mang đến một góc nhìn chân thực từ người trong cuộc. Đặc biệt, cuốn nhật ký “Mãi mãi tuổi hai mươi” từng tạo nên một “cơn sốt” xuất bản ngay sau khi NXB Thanh Niên ra mắt lần đầu năm 2005. Cuốn nhật ký ghi lại quãng thời gian từ tháng 10/1971 đến tháng 5/1972, khi Nguyễn Văn Thạc rời giảng đường đại học để nhập ngũ, hành quân qua Bắc Giang, Bắc Ninh, Hà Tĩnh trong điều kiện khắc nghiệt trước ngày vào chiến trường Quảng Trị.

Bằng lối viết mộc mạc mà giàu cảm xúc, cuốn sách mở ra đời sống nội tâm của một thanh niên trí thức yêu nước - nơi có trách nhiệm, có tình yêu, có những suy tư về sự sống và cái chết, về bạn bè và tương lai đất nước. Dưới bom đạn, từng trang viết vẫn ánh lên chất thơ và niềm tin. Tác phẩm sau đó đã được in tới khoảng 500 ngàn bản, được trao Giải Đặc biệt - Giải thưởng Sách Việt Nam lần thứ nhất.

Cùng với các sáng tác trong nước, Tủ sách Thanh niên giới thiệu những tác phẩm nổi tiếng viết về những vĩ nhân thế giới mà nhiều người trẻ ngưỡng mộ. “Tuổi trẻ Karl Marx” và “Suy nghĩ về những câu Marx trả lời con gái” vừa kể cho chúng ta thời tuổi trẻ của nhà triết học Karl Marx - người sáng lập Chủ nghĩa Xã hội khoa học, vừa hé mở một Marx không chỉ vĩ đại trong tư tưởng mà còn là người chồng, người cha ấm áp, sống trọn vẹn giữa tình yêu gia đình và lý tưởng cách mạng. “Một người chân chính” kể lại cuộc đời phi thường của người anh hùng chống phát xít, phi công Aleksey Maresyev. “Con đường tự do” là câu chuyện về Booker T. Washington - người đã nỗ lực học tập, làm việc và thuyết phục những người nô lệ da đen rằng giáo dục là con đường dẫn tới tự do và tiến bộ.

Trong khi đó, “Garibaldi - Người anh hùng áo đỏ” kể về Giuseppe Garibaldi - thủ lĩnh đội quân tình nguyện “Áo đỏ” gồm những thanh niên nhiệt huyết, góp phần đánh tan thế lực quân chủ, tiến tới thống nhất nước Ý. Và “Thép đã tôi thế đấy” tái hiện cuộc đời Pavel Korchagin - một thanh niên Xô Viết kiên trung, với câu nói đã trở thành phương châm sống của nhiều thế hệ: “Cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa ân hận vì những năm tháng đã sống hoài sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: Tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người”.

Phát biểu tại sự kiện, bà Vũ Thị Quỳnh Liên - Phó Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng cho biết: “Trên mỗi trang sách, bạn đọc trẻ sẽ tìm gặp những giá trị về lý tưởng sống, lòng yêu nước, bản lĩnh vượt khó, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Tủ sách Thanh niên của Nhà xuất bản Kim Đồng không chỉ giới thiệu những tác phẩm có giá trị mà còn truyền cảm hứng sống tích cực, nuôi dưỡng tinh thần lập thân, lập nghiệp, có ý thức trách nhiệm với cộng đồng, đất nước”. Bà Liên cũng bày tỏ mong muốn Tủ sách Thanh niên trở thành người đồng hành của tuổi trẻ Việt Nam, để từ mỗi cuốn sách một hành trình cống hiến bắt đầu.

Sự trở lại của những cuốn sách từng là “gối đầu giường” cho thấy một điều giản dị nhưng bền vững: qua mỗi thời kỳ, dù hoàn cảnh thay đổi, nhu cầu tìm kiếm lý tưởng sống của tuổi trẻ vẫn còn nguyên đó. Và đôi khi, câu trả lời không nằm ở những điều mới mẻ, mà ở chính những trang sách đã đi cùng nhiều thế hệ - lặng lẽ, nhưng bền bỉ, chắp cánh cho những khát vọng không bao giờ cũ.

Lan tỏa văn hóa đọc trong thanh niên

Hưởng ứng phong trào “Mỗi thanh niên một cuốn sách làm bạn” do Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam phát động, tại lễ ra mắt Tủ sách Thanh niên, Nhà xuất bản Kim Đồng đã trao tặng 340 bộ sách tới 34 tỉnh, thành Đoàn trên cả nước.

Những bộ sách này được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành các tủ sách dành cho thanh niên tại cơ sở, khuyến khích người trẻ lựa chọn sách làm bạn đồng hành, từ đó bồi dưỡng tri thức, nhân cách và lối sống tích cực, đồng thời khẳng định vai trò của sách trong phát triển tư duy, khả năng sáng tạo và năng lực tự học trong bối cảnh hiện nay.

Thư Hoàng