SMM Hamburg 2026: Công nghệ định hình tương lai ngành hàng hải

Theo phóng viên TTXVN tại Đức, diễn ra từ ngày 1-4/9 tại thành phố Hamburg, SMM 2026 quy tụ khoảng 2.300 doanh nghiệp đến từ gần 70 quốc gia, trên diện tích trưng bày hơn 90.000 m² tại 12 khu của trung tâm hội chợ triển lãm Messe Hamburg. Hơn 50.000 khách tham dự từ khoảng 120 quốc gia đã tới sự kiện. Quy mô này tiếp tục khẳng định SMM là một trong những diễn đàn lớn nhất thế giới của ngành đóng tàu, vận tải biển và công nghệ hàng hải.

SMM 2026 phản ánh khá rõ sự thay đổi ưu tiên của ngành hàng hải: Từ tìm kiếm một công nghệ thay thế nhiên liệu hóa thạch sang kết hợp nhiều công nghệ để giảm phát thải, giảm chi phí và nâng cao an toàn.

Không chỉ là cuộc đua nhiên liệu xanh

Tàu ngầm tự hành SPEARTOOTH, dạng mô-đun, được EUROBOTICS thiết kế cho các nhiệm vụ linh hoạt. Ảnh: Thu Hằng/TTXVN

Trong nhiều năm, câu chuyện về tương lai ngành hàng hải chủ yếu xoay quanh việc lựa chọn nhiên liệu nào có thể thay thế dầu và khí. Hydro, methanol, amoniac và nhiên liệu sinh học tiếp tục được giới thiệu tại SMM năm nay, song cách tiếp cận đã thực tế hơn. Thay vì đặt cược vào một loại nhiên liệu duy nhất, các doanh nghiệp tập trung vào những hệ thống có thể kết hợp nhiều nguồn năng lượng và nâng cao hiệu suất của đội tàu hiện có.

Lần đầu tiên SMM dành riêng một khu triển lãm về hiệu quả năng lượng, giới thiệu các giải pháp từ quản lý năng lượng, tối ưu hóa vận hành bằng dữ liệu và AI đến động lực lai (hybrid), điện hóa, thu hồi nhiệt thải và hỗ trợ động lực bằng sức gió… hướng tới tối ưu động cơ, giảm tiêu hao nhiên liệu, tận dụng nhiệt thải, không nhất thiết đóng mới mà có thể cải tạo tàu đang khai thác. Những công nghệ này cho thấy một xu hướng quan trọng - hiệu quả năng lượng đang trở thành một thị trường công nghệ độc lập, chứ không còn chỉ là một tiêu chí phụ của quá trình chuyển đổi xanh.

Sử dụng sức gió để hỗ trợ động lực - một xu hướng tưởng như thuộc về quá khứ - lại trở lại rõ nét tại SMM 2026. Các hệ thống cánh buồm tự động và buồm xoay đang được phát triển theo hướng kết hợp với động cơ, sử dụng công nghệ số cho phép điều chỉnh hệ thống theo điều kiện gió, tốc độ và hành trình của tàu. Đây là một ví dụ điển hình cho cách ngành hàng hải tiếp cận quá trình giảm phát thải hiện nay: Không tìm kiếm một giải pháp duy nhất, mà tận dụng mọi nguồn năng lượng có thể để giảm lượng nhiên liệu phải sử dụng.

Ứng dụng AI cụ thể hơn

Trải nghiệm công nghệ điều khiển mới tại SMM 2026. Ảnh: Thu Hằng/TTXVN

SMM 2026 giới thiệu những giải pháp AI mới để tối ưu hành trình, quản lý đội tàu, dự báo bảo dưỡng, phân tích dữ liệu cảm biến, phát hiện vật thể và hỗ trợ tránh va chạm. Điểm chung của các công nghệ này là AI trước mắt được sử dụng để hỗ trợ con người, không phải thay thế con người. Điều này đặc biệt quan trọng trong ngành hàng hải, nơi một quyết định sai có thể dẫn tới hậu quả lớn về người, tài sản và môi trường. Cùng với AI, robot và thiết bị không người lái đang mở rộng phạm vi ứng dụng. Robot dưới nước có thể kiểm tra, bảo dưỡng thân tàu; drone đảm nhiệm những công việc ở khu vực khó tiếp cận; các thiết bị tự hành được thử nghiệm trong hoạt động giám sát và cứu hộ.

An ninh hàng hải trở thành ưu tiên mới

Thiết bị bay không người lái cứu hộ tự hành của Salvor - công ty hải quân khởi nghiệp ở Hamburg. Ảnh: Thu Hằng/TTXVN

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, các tuyến vận tải biển bị đe dọa, nguy cơ tấn công mạng và phá hoại cơ sở hạ tầng dưới biển gia tăng, ngành hàng hải không thể chỉ quan tâm tới nhiên liệu và phát thải. Lần đầu tiên SMM bố trí một khu triển lãm mới dành riêng cho lĩnh vực an ninh và quốc phòng hàng hải. Hơn 50 doanh nghiệp và tổ chức tham gia khu vực này, trong khi trên toàn hội chợ có hơn 150 doanh nghiệp giới thiệu các công nghệ có khả năng sử dụng kép cho cả dân sự và quân sự.

Bảo vệ cơ sở hạ tầng hàng hải, an ninh mạng, giám sát biển, hệ thống không người lái và AI trở thành những nội dung ngày càng gắn chặt với hoạt động vận tải biển. Điều này cho thấy khái niệm “chuyển đổi hàng hải” đã mở rộng. Một đội tàu hiện đại không chỉ phải “xanh hơn” và hiệu quả hơn, mà còn phải có khả năng chống chịu tốt hơn trước những cú sốc địa chính trị và công nghệ.

SMM Hamburg 2026 cho thấy ngành hàng hải đang đứng trước một cuộc chuyển đổi sâu rộng. Nhưng khác với giai đoạn trước, trọng tâm hiện nay không còn là tìm kiếm một “công nghệ chiến thắng” mà pin, hydro, methanol, năng lượng gió, động lực lai, thu hồi nhiệt, AI, robot và hệ thống tự hành đang được phát triển đồng thời. Mỗi công nghệ giải quyết một phần của bài toán. Thách thức lớn nhất hiện nay là khả năng tích hợp và đưa các công nghệ này vào khai thác với chi phí hợp lý.

Đối với các hãng tàu, đây là bài toán kinh tế không kém phần quan trọng so với bài toán môi trường, còn đối với các nhà đóng tàu và nhà cung cấp thiết bị, đây là cuộc cạnh tranh về tốc độ đổi mới và khả năng thương mại hóa. Cuộc chuyển đổi của ngành hàng hải đã bước sang giai đoạn triển khai. Công nghệ nào tạo ra được hiệu quả thực tế, đáp ứng yêu cầu môi trường và bảo đảm an toàn sẽ có cơ hội định hình đội tàu của thập kỷ tới.