Sự học ở vùng cao Chiềng Ân

Chỉ cách trung tâm xã Chiềng Hoa 12 km, nhưng chúng tôi mất gần 1 giờ đồng hồ đánh vật với con dốc dựng đứng, những đoạn đường đất đá lởm chởm xóc nảy người mới đến được Trường TH-THCS Chiềng Ân. Khu vực Chiềng Ân, xã Chiềng Hoa, là vùng đặc biệt khó khăn, chủ yếu là đồng bào dân tộc Mông, Thái, La Ha sinh sống. Địa hình chủ yếu là đồi núi dốc, chia cắt, dân cư không tập trung.

Trường TH-THCS Chiềng Ân.

Đón chúng tôi, thầy giáo Nguyễn Ngọc Đam, Hiệu trưởng Trường TH-THCS Chiềng Ân, chia sẻ: Tôi đã công tác tại trường được 5 năm nay, mặc dù tuyến đường từ trung tâm xã lên trường đã được trải nhựa nhưng do thường xuyên bị ảnh hưởng bởi mưa lũ, nhiều đoạn bị xuống cấp đi lại khó khăn, nhất là ngày nắng thì đường bụi mù, ngày mưa thì trơn trượt, bùn lầy. Điểm trung tâm còn đỡ, ở những điểm trường lẻ, điểm gần nhất cách 7km, xa nhất là hơn 20km chủ yếu là đường đất, đi xuyên qua những đoạn đường rừng mới đến được điểm trường.

Trường TH-THCS Chiềng Ân họp triển khai nhiệm vụ năm học.

Năm học 2025-2026, nhà trường có 1 điểm trường trung tâm và 4 điểm trường lẻ, 27 lớp, 872 học sinh. Cơ sở vật chất cơ bản đáp ứng công tác dạy và học với 20 phòng học kiên cố, 7 phòng học bán kiên cố, 5 phòng bán trú và một nhà ăn cho học sinh. Nhà trường chủ động thực hiện cơ chế luân chuyển giáo viên linh hoạt theo thực tế, tạo điều kiện để đội ngũ giáo viên bám lớp, bám điểm trường, kịp thời nắm bắt tâm tư và sát sao với tình hình học tập của từng học sinh.

Học sinh của trường đa số thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo, gia đình hoàn cảnh khó khăn nên hằng năm, vẫn còn tình trạng học sinh bỏ học. Riêng kỳ 1 năm học này, trường có 4 em học sinh bỏ học vì tảo hôn. Thầy giáo Mùa A Vang, giáo viên nhà trường, thông tin: Các thầy cô giáo tích cực phối hợp với bí thư chi bộ, trưởng bản, trưởng ban công tác mặt trận bản đến tận nhà tuyên truyền, vận động học sinh có nguy cơ bỏ học để lấy vợ, lấy chồng. Chúng tôi giải thích những hệ lụy của việc kết hôn sớm; những chính sách nhà nước hỗ trợ cho con em dân tộc thiểu số đi học. Vận động gia đình động viên, khích lệ học sinh đến trường. Ngoài ra, tại trường còn tổ chức các hoạt động ngoại khóa về hệ lụy của tảo hôn, kết hôn cận huyết thống, qua đó nâng cao nhận thức và giảm thiểu tình trạng học sinh bỏ học.

Một giờ học của thầy và trò Trường TH-THCS Chiềng Ân.

Hàng năm, Ban Giám hiệu nhà trường xây dựng kế hoạch chỉ đạo các tổ chuyên môn đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực học sinh; lựa chọn, bồi dưỡng học sinh giỏi ngay từ đầu cấp và tổ chức phụ đạo học sinh yếu, kém. Hiện nay, nhà trường có 37 cán bộ, giáo viên, nhân viên, trong đó 100% giáo viên đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn nghề nghiệp. Cô giáo Trịnh Thu Huyền, giáo viên khối tiểu học, cho hay: Đáp ứng việc dạy và học, bản thân tôi đã trau dồi chuyên môn thông qua việc bồi dưỡng hè, sinh hoạt chuyên môn cụm để các thầy cô giáo cùng nhau chia sẻ, trao đổi, thảo luận những vướng mắc mà chúng tôi gặp phải; chủ động quan tâm, sát sao việc ăn nghỉ bán trú của học sinh, hỗ trợ các em tự học nâng cao chất lượng dạy và học.

Giáo viên tuyên truyền, vận động gia đình không để con em bỏ học.

Hiện nay, nhà trường có 268 học sinh được hưởng chế độ bán trú. Nhà trường tổ chức nấu 3 bữa sáng, trưa và chiều cho học sinh, chú trọng công tác vệ sinh an toàn thực phẩm, không để xảy ra ngộ độc thực phẩm tại trường học. Ngoài ra, trường tổ chức sinh hoạt, hướng dẫn học sinh nội quy bán trú; phân công giáo viên hằng ngày quan tâm chăm sóc sức khỏe, kiểm tra, đôn đốc các em sinh hoạt điều độ, đúng giờ giấc, hỗ trợ học sinh tự học mỗi tối. Nhờ đó cải thiện rõ rệt về kết quả duy trì sĩ số học sinh.

Em Lò Thị Bảo Trâm, học sinh lớp 2, cho biết: Nhà em ở bản Pá Xa Hồng, cách trường 12 km. Nhà ở xa, nên em được ăn, ở bán trú tại trường, em còn được các thầy, cô giáo hướng dẫn tự học, vệ sinh cá nhân, tham gia các hoạt động ngoại khóa.

Bữa ăn bán trú của học sinh.

Nhờ triển khai nhiều giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học, học kỳ I, năm học 2025-2026, tỷ lệ học sinh khá khối THCS đạt 8,04%, 86,9% học sinh trung bình; 80% số học sinh khối tiểu học hoàn thành nhiệm vụ học tập và rèn luyện trở lên. Mặc dù vậy, công tác nâng cao chất lượng giáo dục nhà trường vẫn còn gặp một số khó khăn, hiện nay nhà trường đang thiếu 10 giáo viên; trang thiết bị phục vụ dạy học còn thiếu. Nhà trường mong muốn sớm được bổ sung thêm giáo viên và tiếp tục được quan tâm đầu tư thiết bị dạy học như tivi, máy chiếu, bàn ghế; xây dựng nhà công vụ, phòng chức năng, tạo điều kiện cho giáo viên, học sinh yên tâm giảng dạy và học tập.

Chia tay thầy và trò Trường TH-THCS Chiềng Ân, chúng tôi hiểu thêm phần nào về sự nghiệp “cõng chữ lên non” của các thầy giáo, cô giáo nơi đây. Mang tâm huyết, tận tâm với nghề, các thầy, cô giáo vẫn từng ngày nỗ lực thắp sáng niềm tin, khơi dậy ý chí học tập, thay đổi cuộc sống cho con em đồng bào dân tộc nơi vùng cao.