Sửa đổi Luật Thủ đô: Đồng bộ thể chế và quy hoạch để mở rộng không gian phát triển

Tham dự tọa đàm có các diễn giả: Ông Trịnh Quang Dũng, Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc đô thị, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội; luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng Luật sư NH Quang & Cộng sự.

Các diễn giả tham gia tọa đàm. Ảnh: Phương Nguyễn

Tại tọa đàm, Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc đô thị Trịnh Quang Dũng cho biết, bám sát các mục tiêu của Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, theo Chương trình hành động số 02-CTr/ĐU ngày 7-1-2026 của Đảng ủy UBND thành phố, đặc biệt là 12 chỉ tiêu về quy hoạch, đô thị, nông thôn và môi trường, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội đã tập trung triển khai nhiệm vụ được giao chủ trì đối với chỉ tiêu nâng tỷ lệ đô thị hóa đạt 65-70%.

Về kết quả Sở Quy hoạch - Kiến trúc đạt được, thứ nhất, đối với công tác hỗ trợ chính quyền cấp cơ sở về quy hoạch kiến trúc: Sở đã chủ động nghiên cứu xây dựng và tham mưu UBND thành phố phê duyệt “Quy định một số nội dung về quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn, kiến trúc trên địa bàn thành phố Hà Nội" (thay thế Quyết định số 38/2023/QĐ-UBND ngày 29-12-2023), đảm bảo thống nhất với mô hình chính quyền hai cấp và quy định pháp luật hiện hành. Đồng thời, Sở đã ban hành “Sổ tay quy hoạch” và tổ chức làm việc trực tiếp với 126 xã, phường nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai thực tiễn.

Thứ hai, đối với công tác tham mưu chiến lược "bộ ba công cụ" phát triển Thủ đô, Sở Quy hoạch - Kiến trúc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm theo hướng vừa hoàn thiện thể chế, vừa thúc đẩy các dự án động lực gắn với phân cấp mạnh mẽ. Cụ thể, đã chủ động phối hợp với các ban, ngành hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền "bộ ba công cụ" mang tính lịch sử gồm: Tham gia xây dựng dự thảo thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới (ngày 17-3/2026, Bộ Chính trị đã chính thức ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới); Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 18-3-2026, nhận được sự thống nhất cao và hiện đang hoàn chỉnh để trình Quốc hội.

Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc, đô thị (Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội) Trịnh Quang Dũng chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Phương Nguyễn

Về Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đang phối hợp cùng các đơn vị tư vấn quốc tế đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu trình phê duyệt trong tháng 3-2026. Quy hoạch mang định hướng chuyển đổi mô hình phát triển từ “đơn cực” sang “đa cực, đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan chủ đạo.

Đặc biệt, quy hoạch xác lập lộ trình cụ thể để tăng tỷ lệ đất xây dựng đô thị. Dự kiến đến năm 2045 sẽ nâng tỷ lệ này lên khoảng 45-50% tổng diện tích tự nhiên theo mô hình "nén - xanh". Đến năm 2065, tỷ lệ đất xây dựng đô thị sẽ chiếm khoảng 55-60%. Phần quỹ đất còn lại (chiếm 40-45%) sẽ được bảo vệ nghiêm ngặt, dành riêng cho không gian xanh, mặt nước, hành lang thoát lũ và quỹ đất nông, lâm nghiệp.

Song song đó, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội đang phối hợp triển khai 8 dự án trọng điểm theo Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội, góp phần tạo động lực phát triển lâu dài.

“Từ những kết quả trên, có thể thấy công tác quy hoạch đang đóng vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa các chỉ tiêu về đô thị và môi trường như: Nâng tỷ lệ đô thị hóa, tăng diện tích cây xanh, phát triển giao thông công cộng... Việc thúc đẩy các mô hình phát triển mới như TOD hay “Đô thị 15 phút” cũng đang được tích hợp sâu vào các đồ án, hướng tới một Thủ đô xanh, thông minh và bền vững”, ông Trịnh Quang Dũng nhấn mạnh.

Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng Luật sư NH Quang & Cộng sự. Ảnh: Nguyễn Phương

Cùng chia sẻ tại tọa đàm, luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng Luật sư NH Quang & Cộng sự cho biết, liên quan đến dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), luật sư chú ý đến một số chỉ tiêu sẽ ảnh hưởng nhiều đến công tác quy hoạch cũng như ảnh hưởng đến đời sống của người dân, phát triển kinh tế. Ví như, tỷ lệ vận tải hành khách công cộng phải đạt tối thiểu 30% hay chất lượng không khí phải đạt tối thiểu từ 80% trong một năm trở lên, hoặc phải đảm bảo tỉ lệ cây xanh là 10m2/người,... Tất cả những chỉ tiêu trên sẽ tác động rất lớn đến đời sống xã hội, qua đó tác động đến tất cả các hoạt động, ngành công nghiệp khác. Ngoài ra, cũng có chỉ tiêu liên quan đến phát triển công nghiệp văn hóa, chiếm ít nhất là 8% GRDP của thành phố.

Theo luật sư Nguyễn Hưng Quang, Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11-12-2025 đã phân quyền cho Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội một số thẩm quyền như phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch chung Thủ đô. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) kế thừa những ưu điểm về phân quyền của Nghị quyết này và có những điều chỉnh để tạo điều kiện hơn cho việc thực thi.

Dự thảo Luật lần này phân quyền cho hai chủ thể. HĐND thành phố có thẩm quyền: Quy định về nội dung, thành phần hồ sơ, định mức chi phí, trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô; Quy định các nội dung về hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn, kiến trúc.

Còn Chủ tịch UBND thành phố có thẩm quyền: Phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô sau khi tham vấn ý kiến Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bộ, cơ quan ngang bộ có liên quan và được HĐND thành phố thông qua; Tổ chức kiểm kê di sản đối với công trình, hạng mục công trình trước khi thực hiện di dời cơ sở sản xuất, trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp...

Đây là quy định trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này về phân quyền và các điều kiện về thẩm quyền có chặt chẽ hơn.

Nhật Nam - Phương Nguyễn