Sửa Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Tăng kiểm soát, giảm rủi ro, gỡ vướng thị trường

Tháo gỡ vướng mắc cho thị trường tiền tệ

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam Phạm Đức Ấn trình bày báo cáo tóm tắt việc tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính.

Toàn cảnh Phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội

Theo Thống đốc Phạm Đức Ấn, đa số đại biểu Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi các luật nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về hoàn thiện đồng bộ thể chế, đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật, phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao, đồng thời phù hợp với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Việc sửa đổi cũng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, thanh tra, giám sát trong lĩnh vực ngân hàng; hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tiền tệ, ngoại hối, trạng thái đầu tư quốc tế và các tỷ lệ bảo đảm an toàn. Qua đó, góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, giảm áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn cho hệ thống ngân hàng.

Thống đốc NHNN Việt Nam Phạm Đức Ấn. Ảnh: Media Quốc hội

Đáng chú ý, dự thảo hướng tới khắc phục các khoảng trống pháp lý liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi, tài sản mã hóa và các loại giao dịch mới; đồng thời đáp ứng các chuẩn mực, khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF), góp phần nâng cao tính an toàn, minh bạch và uy tín của hệ thống tài chính Việt Nam.

Về sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, Chính phủ đề xuất bổ sung các trường hợp ngoại lệ được phép sử dụng ngoại hối theo quy định của Luật, Nghị quyết của Quốc hội; đồng thời bãi bỏ Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối do nội dung đã được luật hóa trong dự thảo.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, Chính phủ tiếp tục chỉnh lý một số nội dung để bảo đảm tính thống nhất sau khi Nghị quyết số 66.23/2026/NQ-CP hết hiệu lực, đồng thời phù hợp với các khuyến nghị của chuyên gia và cam kết quốc tế.

Tăng kiểm soát và tránh khoảng trống pháp lý

Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành các phương án chỉnh lý dự thảo Luật do Chính phủ đề xuất. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, tiếp thu tối đa các ý kiến hợp lý, bảo đảm tính thống nhất giữa các luật và với hệ thống pháp luật có liên quan.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai. Ảnh: Media Quốc hội

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước, Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ các quy định về thu, chi tài chính, kết quả tài chính và các quỹ, bảo đảm phù hợp với pháp luật về ngân sách nhà nước. Đồng thời, cần nghiên cứu nguyên tắc xử lý trường hợp chi lớn hơn thu của NHNN, trong đó xác định rõ cơ chế sử dụng Quỹ dự phòng tài chính và các khoản dự phòng rủi ro.

Với quy định cho phép áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ trường hợp, đối tượng, điều kiện, tiêu chí, phạm vi và thời hạn áp dụng; đồng thời quy định cụ thể trình tự, thủ tục, lộ trình, chế độ công khai, báo cáo, kiểm soát rủi ro, kiểm tra, giám sát và chế tài nhằm bảo đảm tuân thủ.

Các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: Media Quốc hội

Thường trực Ủy ban cũng lưu ý cần có cơ chế kiểm soát độc lập thay thế, tránh khoảng trống trong kiểm tra việc in, đúc, tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định chi tiết về các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa, đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan thực hiện chức năng phòng, chống rửa tiền và các đối tượng báo cáo.

Đặc biệt, cần xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền đối với các đối tượng báo cáo thuộc lĩnh vực tài sản mã hóa, tránh chồng chéo hoặc bỏ trống trách nhiệm.

Liên quan Luật Các tổ chức tín dụng, với hoạt động "đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp", Thường trực Ủy ban đề nghị quy định rõ địa vị pháp lý, quyền hạn, trách nhiệm và nghĩa vụ của ngân hàng thương mại; đồng thời làm rõ điều kiện, phạm vi hoạt động, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan.