Syria lần đầu tiên làm điều này với vũ khí hóa học, cộng đồng quốc tế hoan nghênh

Vũ khí hóa học được cho là đã được sử dụng ở Aleppo, Syria, vào tháng 11/2018. (Nguồn: UNHCR)

Phát biểu tại cuộc họp Hội đồng Bảo an LHQ về vấn đề giải trừ vũ khí hóa học của Syria, ông Olabi cho biết: “Đây là quá trình tiêu hủy đầu tiên kể từ khi chúng tôi được giải phóng khỏi chế độ trước đây… Đây cũng là hoạt động đầu tiên theo dạng này nhằm tiêu hủy vật liệu hóa học trên lãnh thổ Syria trong hơn một thập kỷ qua”.

Hãng thông tấn Anadolu đưa tin, động thái trên là bước đi mới của chính quyền Syria nhằm xử lý di sản vũ khí hóa học dưới thời cựu Tổng thống Bashar al-Assad.

Trước đó, năm 2021, Tổ chức Cấm vũ khí hóa học (OPCW) đã đình chỉ quyền bỏ phiếu của Syria sau khi xác định lực lượng không quân nước này sử dụng chất độc thần kinh sarin và khí clo trong các cuộc tấn công nhằm vào dân thường.

Chính quyền của ông al-Assad cũng nhiều lần bị cáo buộc sử dụng vũ khí hóa học trong cuộc nội chiến kéo dài 13 năm tại Syria.

Sau khi ông al-Assad bị lật đổ năm 2024, chính quyền mới tại Damascus cam kết hợp tác với OPCW nhằm xác định và tiêu hủy các vật liệu, cơ sở liên quan chương trình vũ khí hóa học trước đây.

Theo UN News, đại diện các nước tại Hội đồng Bảo an nhìn chung hoan nghênh những tiến triển của Syria, đồng thời kêu gọi tiếp tục hỗ trợ quốc tế cho quá trình giải trừ vũ khí hóa học.

Theo đó, Vương quốc Anh cho biết đã đóng góp hơn 4,7 triệu USD cho quỹ tín thác của OPCW dành cho Syria cùng gần 9,5 triệu USD hỗ trợ song phương, còn Pháp khẳng định sẵn sàng cung cấp mọi hỗ trợ cần thiết về tài chính, kỹ thuật và chính trị.

Pakistan cảnh báo tình trạng bất ổn, việc chiếm đóng lãnh thổ và các cuộc tấn công quân sự tại Syria đang làm phức tạp nỗ lực tiêu hủy vũ khí hóa học, trong khi Colombia nhấn mạnh nhu cầu duy trì hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và hậu cần cho OPCW.

Trong khi đó, Đại diện thường trực của Thổ Nhĩ Kỳ tại LHQ Ahmet Yildiz đánh giá, vũ khí hóa học là “một trong những di sản nghiêm trọng nhất của thời kỳ ông al-Assad” và hiện có “lý do thực sự để lạc quan” về tiến trình tiêu hủy những vũ khí này.

Tuy nhiên, ông Yildiz lưu ý, quá trình xác định, bảo vệ và chuẩn bị các vật liệu hóa học để tiêu hủy vẫn gặp nhiều khó khăn, một phần do chương trình vũ khí hóa học của chính quyền cũ được tiến hành bí mật. Theo ông, những khó khăn này còn trở nên phức tạp hơn sau các cuộc không kích của Israel nhằm vào những địa điểm có khả năng liên quan đến vũ khí hóa học kể từ khi chính quyền cũ sụp đổ.

Đại diện Thổ Nhĩ Kỳ cảnh báo các cuộc không kích như vậy có thể làm phát tán vật liệu nguy hiểm, đe dọa dân thường và phá hủy những bằng chứng quan trọng cho việc xác định sự thật cũng như quy trách nhiệm đối với các vụ tấn công bằng vũ khí hóa học trong quá khứ.

Theo ông Yildiz, tiến triển bền vững chỉ có thể đạt được thông qua hợp tác thực tế, từng bước và được phối hợp chặt chẽ với Syria, phù hợp với tình hình thực tế trên thực địa.

Nhà ngoại giao khẳng định, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục hỗ trợ Syria nâng cao năng lực kỹ thuật và hậu cần theo các tiêu chuẩn của OPCW, đồng thời nhấn mạnh Ankara ủng hộ các nỗ lực do chính Syria dẫn dắt nhằm giải quyết vấn đề vũ khí hóa học, hướng tới mục tiêu xây dựng “một Syria vĩnh viễn không còn vũ khí hóa học”.