Tạo cơ chế vượt trội, khơi thông nguồn lực phát triển đô thị

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 7 gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh (Nghệ An, Lâm Đồng)

Quy hoạch đô thị cần bố trí quỹ đất phù hợp cho bệnh viện, trung tâm y tế, cơ sở chăm sóc người cao tuổi

ĐBQH Lê Thị Hoài Chung (Nghệ An) đề nghị bổ sung vào dự thảo Luật nguyên tắc phát triển đô thị khỏe mạnh, hướng tới bảo vệ, nâng cao sức khỏe Nhân dân, bảo đảm môi trường sống an toàn và khả năng tiếp cận thuận lợi với các dịch vụ y tế.

Đại biểu Lê Thị Hoài Chung (Nghệ An) phát biểu

Theo đại biểu, quy hoạch đô thị cần bố trí quỹ đất phù hợp cho bệnh viện, trung tâm y tế, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, phục hồi chức năng và chăm sóc giảm nhẹ; đồng thời có quỹ đất dự phòng đáp ứng nhu cầu khi dân số gia tăng... "Bên cạnh đánh giá tác động môi trường đối với các dự án phát triển đô thị quy mô lớn, cần quan tâm đánh giá tác động đến sức khỏe, trong đó có chất lượng không khí, tiếng ồn và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu cũng đề nghị phát triển đô thị thích ứng với quá trình già hóa dân số. Không gian đô thị cần thân thiện với người cao tuổi, người khuyết tật; bảo đảm khả năng tiếp cận cơ sở y tế, có không gian đi bộ an toàn và luyện tập sức khỏe.

Cùng với đó, hạ tầng y tế đô thị phải có khả năng ứng phó với các tình trạng khẩn cấp. Thực tiễn phòng, chống dịch Covid-19 cho thấy hệ thống y tế còn gặp nhiều điểm nghẽn trong công tác phòng bệnh và điều trị khi dịch bệnh xảy ra. Vì vậy, nội dung này cần được quan tâm trong dự thảo Luật.

Từ thực tiễn công tác trong ngành y tế, góp ý cụ thể về quy định phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội, ĐBQH Lê Thị Hoài Chung cho rằng: dự thảo Luật đang trao cơ chế đặc thù cho HĐND, UBND thành phố về tài chính và một số thẩm quyền quản lý, song cần tiếp tục bổ sung, hoàn thiện các chính sách liên quan... Cụ thể cần đầu tư, củng cố mạng lưới y tế cơ sở, y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý sức khỏe người dân. Điều 27 hiện chủ yếu tập trung vào khám, chữa bệnh, trong khi y tế cơ sở là nền tảng của hệ thống y tế và phù hợp với mục tiêu tại Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị.

ĐBQH tỉnh Nghệ An tham dự phiên thảo luận tại tổ

ĐBQH tỉnh Nghệ An tham dự phiên thảo luận tại tổ

Đại biểu đồng thời đề nghị bổ sung chính sách phát triển y tế số, gồm: y tế thông minh, hồ sơ sức khỏe điện tử, khám, chữa bệnh từ xa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý, chăm sóc sức khỏe...

Về ứng phó với tình trạng khẩn cấp, đại biểu đề nghị quy định Thành phố được chủ động bố trí nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, thuốc, vật tư, trang thiết bị y tế và trung tâm cấp cứu để ứng phó với dịch bệnh, thiên tai, thảm họa.

Bên cạnh đó, cần phát triển hệ thống cấp cứu ngoài bệnh viện, gồm mạng lưới cấp cứu 115, các trạm cấp cứu vệ tinh và điểm cấp cứu tại khu công nghiệp, trung tâm thương mại, nhà ga, bến tàu, sân bay; đồng thời có cơ chế ưu tiên giao thông cho xe cấp cứu.

Theo đại biểu Lê Thị Hoài Chung, tình trạng ùn tắc và việc nhường đường cho xe cấp cứu đang là một trong những điểm nghẽn tại các đô thị lớn, ảnh hưởng đến việc xử lý kịp thời các trường hợp cấp cứu. Ngoài ra, Điều 27 cần bổ sung cơ chế thu hút nhân lực y tế chất lượng cao.

ĐBQH Lâm Văn Đoan (Lâm Đồng) phát biểu.

Cùng quan tâm đến yêu cầu phân phối công bằng thành quả phát triển, ĐBQH Lâm Văn Đoan (Lâm Đồng) đánh giá dự thảo đã thể hiện tư duy chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại, kiến tạo phát triển; đồng thời mở rộng dư địa cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng.

Theo đại biểu, các cơ chế vượt trội không nên áp dụng đồng loạt mà phải căn cứ vào điều kiện, năng lực quản trị và khả năng cân đối nguồn lực của từng địa phương. Luật cần quy định rõ tiêu chí, lộ trình, cơ chế đánh giá, giám sát; địa phương đáp ứng điều kiện đến đâu thì áp dụng nhóm cơ chế tương ứng.

Đại biểu tán thành tăng thẩm quyền cho HĐND, UBND thành phố nhưng nhấn mạnh: phân quyền phải gắn với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình... Các cơ chế thí điểm phải xác định rõ phạm vi, đối tượng, thời hạn, tiêu chí đánh giá và cơ chế chấm dứt; không làm giảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân hoặc hạ thấp các tiêu chuẩn về xã hội, môi trường và an toàn.

Về phân phối lợi ích, đại biểu đề nghị dành một phần nguồn thu từ giá trị đất tăng thêm để đầu tư nhà ở xã hội, tái định cư, khôi phục sinh kế, trường học, cơ sở y tế, không gian công cộng và hạ tầng xã hội... Trước khi phê duyệt dự án lớn, cần đánh giá tác động đối với người dân, nhất là nhóm dễ bị tổn thương; đồng thời hạn chế bố trí tái định cư quá xa nơi làm việc.

Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 7

Đối với quản trị dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, đại biểu Lâm Văn Đoan đề nghị, bổ sung nguyên tắc bảo vệ người dân khi sử dụng hệ thống ra quyết định tự động... Những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp phải được thông báo, giải thích, cho phép yêu cầu xem xét lại, sửa dữ liệu sai và thực hiện quyền khiếu nại; các hệ thống có mức độ tác động cao phải được đánh giá, quản trị rủi ro và kiểm soát chặt chẽ.

Bảo đảm an toàn hạ tầng, nâng cao năng lực chống chịu của đô thị

Tiếp cận dự thảo từ yêu cầu gắn phát triển kinh tế - xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh, ĐBQH Ngô Nam Cường (Nghệ An) nhấn mạnh: đô thị không chỉ là không gian sinh sống và tăng trưởng mà còn là địa bàn có ý nghĩa quan trọng đối với quốc phòng, an ninh. Vì vậy, quy hoạch và phát triển hạ tầng phải có tầm nhìn dài hạn, nâng cao năng lực tự chủ, thích ứng và chống chịu trước các thách thức truyền thống, phi truyền thống.

ĐBQH Ngô Nam Cường (Nghệ An) phát biểu

Về công trình lưỡng dụng và quy hoạch không gian đa chiều, đại biểu đánh giá cao quy định tại điểm c khoản 1 Điều 11 về ưu tiên công trình có khả năng chuyển sang phục vụ quốc phòng, an ninh khi quản lý, khai thác không gian ngầm, tầm thấp và tầm cao.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở nguyên tắc “ưu tiên” mà thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế kinh tế cụ thể thì khó bảo đảm tính khả thi... Các công trình ngầm, công trình lưỡng dụng có chi phí đầu tư lớn, trong khi nhà đầu tư chưa có đủ động lực để đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh hoặc ứng phó với thiên tai, tình trạng khẩn cấp.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung trách nhiệm của Chính phủ trong việc ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với công trình lưỡng dụng; đồng thời xây dựng cơ chế tài chính, kinh tế phù hợp cho phép các dự án đáp ứng tiêu chuẩn này, như chính sách về đất đai, tín dụng và các ưu đãi khác theo quy định của pháp luật...

Theo đại biểu, muốn huy động nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng lưỡng dụng thì phải bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và xã hội; đồng thời xác định rõ nhóm công trình cần khuyến khích hoặc bắt buộc đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng.

ĐBQH tỉnh Lâm Đồng tham dự phiên thảo luận tại tổ

Về quy hoạch liên quan đến quốc phòng, an ninh, đại biểu cho rằng: quy định tại điểm a khoản 3 Điều 11 cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành và phù hợp với phân cấp quản lý.

Theo đó, cần xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền tham gia ý kiến của các cơ quan liên quan đối với quy hoạch không gian ngầm, tầm thấp và tầm cao của đô thị loại I, đô thị đặc biệt; bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh ngay từ quá trình xây dựng, thẩm định quy hoạch.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định về bảo đảm an toàn hạ tầng số đô thị. Đô thị thông minh vận hành trên nền tảng dữ liệu; nếu trung tâm dữ liệu, hệ thống điều khiển giao thông, năng lượng hoặc các hạ tầng số thiết yếu gặp sự cố thì hoạt động của đô thị có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Vì vậy, hạ tầng số và dữ liệu đô thị cần được thẩm định về an toàn thông tin, an ninh mạng trước khi đưa vào vận hành; đồng thời có phương án dự phòng, bảo đảm khả năng duy trì hoạt động khi xảy ra sự cố.

Đối với quản lý vùng trời đô thị, sự phát triển nhanh của phương tiện bay không người lái và kinh tế tầm thấp đặt ra yêu cầu quy hoạch phải tính đến phương án quản lý, kiểm soát phù hợp, phòng ngừa nguy cơ mất an toàn, an ninh.

“Phát triển kinh tế tạo nền tảng cho tiềm lực quốc phòng, an ninh, nhưng quốc phòng, an ninh vững chắc là điều kiện bảo đảm cho phát triển bền vững... Vì vậy, dự thảo luật cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa phát triển đô thị với củng cố quốc phòng, an ninh, nâng cao năng lực chống chịu và bảo vệ an toàn các hạ tầng chiến lược”, đại biểu Ngô Nam Cường nhấn mạnh.

ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) phát biểu

Góp ý về việc kế thừa các chính sách đã được thực tiễn kiểm chứng, ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) đề nghị luật hóa chính sách thu tiền duy tu, tái tạo cơ sở hạ tầng tại các khu công nghiệp, khu chế xuất của thành phố... Theo đại biểu, khoản 9 Điều 5 Nghị quyết số 98/2023/QH15 cho phép thành phố quyết định thu khoản tiền này từ các doanh nghiệp trong khu và chỉ sử dụng để nâng cao tiện ích cho doanh nghiệp, người lao động, không vì mục tiêu lợi nhuận.

Chính sách đã được thực hiện từ năm 1999, gắn với cơ chế tự chủ kinh phí hoạt động của Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp thành phố... Qua gần 27 năm triển khai, chính sách đã góp phần giảm áp lực chi ngân sách, duy trì và cải thiện hạ tầng, ổn định môi trường đầu tư, phục vụ tốt hơn hoạt động của doanh nghiệp.

Từ hiệu quả thực tiễn, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu chuyển tiếp chính sách này vào khoản 5, khoản 6 Điều 32 dự thảo Luật, trong các quy định về thẩm quyền của HĐND, UBND thành phố đối với quản lý, sử dụng tài chính, ngân sách.

"Đề xuất này phù hợp với quan điểm kế thừa, luật hóa các cơ chế, chính sách đặc thù hiện hành; qua đó góp phần tạo nguồn lực đầu tư hạ tầng trọng điểm và nâng cao phúc lợi của người dân", đại biểu Trần Nhật Minh nhấn mạnh.