Tạo động lực thực chất cho nền kinh tế tuần hoàn

Ủy viên ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên chủ trì thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Lâm Hiển

Giải pháp căn cơ tháo gỡ nút thắt cho KCN Sinh thái

Góp ý vào dự thảo Luật, ĐBQH Phạm Văn Trinh (TP. Đồng Nai) giá cao dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư lần này đã dành không gian rất lớn cho việc thúc đẩy các ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và hạ tầng số 5G/6G (quy định tại khoản 2 Điều 17).

Phân tích về sự đồng bộ giữa quản lý Khu công nghiệp và Khu kinh tế (khoản 3a Điều 44). Đại biểu băn khoăn trong dự thảo Luật quy định chuyển giao chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) từ Bộ Tài chính sang Bộ Công Thương.

ĐBQH Phạm Văn Trinh (TP. Đồng Nai)

Lấy ví dụ từ các địa phương trong cả nước, trong đó có Đồng Nai, thực tế hiện vẫn còn nhiều KCN nằm trọn trong ranh giới địa lý của Khu kinh tế, đại biểu cho rằng quy định này sẽ gây ra sự chồng chéo, "một cổ hai tròng" về thủ tục hành chính cho doanh nghiệp nếu giao Bộ Công Thương quản lý KCN nhưng Bộ Tài chính quản lý KKT. Trên cơ sở đó, đại biểu đề nghị Chính phủ cần rà soát kỹ quy định này, hoặc giao thống nhất một bộ làm đầu mối quản lý nhà nước đối với cả KCN, KCX và KKT để tạo sự liền mạch trong quản lý.

Liên quan đến thể chế hóa thực chất Cổng một cửa đầu tư quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư (Điều 3, Điều 46), dự thảo Luật đã bổ sung khái niệm Cổng một cửa đầu tư quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư (khoản 3, 3a Điều 3 và Điều 46), đại biểu đánh giá đây là bước đột phá về chuyển đổi số trong quản trị nhà nước. Tuy nhiên, để tránh tình trạng "bình mới rượu cũ", đại biểu đề xuất luật hóa ngay 2 nguyên tắc kỹ thuật bắt buộc:

Một là, nguyên tắc "Once-Only" (chỉ cung cấp một lần): Cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư tuyệt đối không được yêu cầu nhà đầu tư cung cấp lại các thông tin, tài liệu đã có trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cổng dịch vụ công quốc gia hay Cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp.

Hai là, tính pháp lý của dữ liệu gốc: khoản 4 Điều 46 quy định thông tin trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư là "thông tin gốc có giá trị pháp lý". Đại biểu đề nghị Bộ Tài chính phải xây dựng hạ tầng chia sẻ dữ liệu qua API thời gian thực (real-time) với các Bộ, ngành và địa phương, loại bỏ hoàn toàn việc yêu cầu nộp bản giấy đối soát thủ công.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Lâm Hiển

Liên quan đến hoàn thiện chính sách hỗ trợ R&D và Chuỗi cung ứng công nghệ cao (Điều 14, Điều 17), đại biểu cho rằng, quy định tại điểm đ khoản 7 Điều 17 về "chi phí phát triển, nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng do doanh nghiệp FDI lựa chọn" còn mang tính nguyên tắc chung.

Do vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ: Mức hỗ trợ tài chính trực tiếp từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư cho các Tập đoàn công nghệ FDI phải được tỉ lệ thuận với tỉ lệ nội địa hóa (Local Content Rate) và số lượng doanh nghiệp công nghệ trong nước được chuyển giao công nghệ cốt lõi. Nếu doanh nghiệp FDI không hoàn thành cam kết chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam theo lộ trình đã đăng ký, cơ quan nhà nước phải có thẩm quyền truy thu và thu hồi các khoản ưu đãi hỗ trợ đã cấp.

Nhấn mạnh yêu cầu phải có giải pháp căn cơ nhằm tháo gỡ nút thắt cho KCN sinh thái và khấu hao nhanh công nghệ xanh, đại biểu phân tích, Điều 17b dự thảo Luật quy định chính sách trích khấu hao nhanh tối đa 2 lần cho doanh nghiệp hạ tầng KCN sinh thái và doanh nghiệp sinh thái đối với máy móc, phần cứng, phần mềm quan trắc môi trường và công trình cộng sinh công nghiệp.

Tuy nhiên, chính sách khấu hao nhanh hiện mới chỉ ưu đãi cho các tài sản mua sắm mới. Đối với các KCN hiện hữu muốn nâng cấp, chuyển đổi thành KCN sinh thái, chi phí lớn nhất lại nằm ở khâu khảo sát, kiểm định, quy hoạch lại hạ tầng và xử lý chất thải tuần hoàn. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung hình thức hỗ trợ chi phí tư vấn, đánh giá kỹ thuật ban đầu cho các KCN hiện hữu thực hiện chuyển đổi xanh, tạo động lực thực chất cho kinh tế tuần hoàn.

Bổ sung đối tượng áp dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt một số cụm ngành có tính lan tỏa

Cũng quan tâm đến yêu cầu thu hút đầu tư công nghệ xanh, ĐBQH Lê Nữ Thuỳ Dương (TP. Đồng Nai) đồng tình với định hướng tập trung nguồn lực ưu đãi cho các dự án có tác động lan tỏa tại dự thảo. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu bổ sung vào đối tượng áp dụng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt một số cụm ngành có tính lan tỏa, gắn với chuỗi giá trị, gồm dược liệu công nghệ cao; công nghiệp hàng không và dịch vụ kỹ thuật hàng không, trong đó có bảo dưỡng, sửa chữa, đại tu tàu bay (MRO). Đồng thời, xem xét đưa lĩnh vực sản xuất nông sản, thực phẩm công nghệ cao, ứng dụng tự động hóa, công nghệ chế biến và quản lý chất lượng bằng trí tuệ nhân tạo (AI) vào diện được Nhà nước ưu đãi, thu hút đầu tư đặc biệt, góp phần bảo đảm an ninh lương thực..

ĐBQH Lê Nữ Thùy Dương (TP. Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại Tổ. Ảnh: Lâm Hiển

Bên cạnh đó, qua rà soát, đại biểu nhận thấy dự thảo chưa đưa các dự án đầu tư có yếu tố xanh, thân thiện với môi trường vào đối tượng được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt; các dự án về cơ bản vẫn được xác định trên cơ sở tiêu chí về quy mô vốn và tiến độ giải ngân, chưa lồng ghép các tiêu chí gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh và tăng trưởng xanh.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung nhóm dự án này, như: khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao kết hợp mô hình sinh thái; dự án cung cấp điện sạch (điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối, điện rác); dự án xử lý rác thải, xử lý nước, chất thải rắn, chất thải độc hại; dự án xử lý môi trường đất, nguồn nước, hồ, sông và không khí. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung các tiêu chí về giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng sạch, công nghệ xanh hoặc thực hiện cam kết trung hòa phát thải ròng (Net Zero) bên cạnh các tiêu chí về quy mô vốn, tiến độ giải ngân.

Đồng tình với ý kiến của các đại biểu nêu trên nhất là liên quan đến chính sách ưu đãi được quy định trong dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (TP. Đồng Nai) đề nghị làm rõ chính sách ưu đãi, hỗ trợ có áp dụng với doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài hay không.

ĐBQH Nguyễn Trung Kiên phát biểu thảo luận tại Tổ 4. Ảnh: Lâm Hiển

Cùng với đó, đại biểu cũng đề nghị bổ sung một số lĩnh vực vào diện ưu đãi như: công nghiệp quốc phòng, an ninh; công nghiệp động viên, công nghiệp lưỡng dụng phục vụ quốc phòng, an ninh; công nghiệp vật liệu, nhất là vật liệu mới, vật liệu chiến lược, vật liệu tiên tiến.

Ngoài ra, đại biểu cũng yêu cầu làm rõ điều kiện ưu đãi với dự án giáo dục, văn hóa. Theo đại biểu, việc ưu đãi cần gắn với mục tiêu và giá trị mà dự án đóng góp. ..