Thái cực quyền - Bài tập giúp duy trì sức khỏe não bộ ở người cao tuổi

1. Thái cực quyền không chỉ tốt cho cơ thể mà còn có lợi cho não bộ

Khi tuổi càng cao, nguy cơ suy giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ cũng tăng lên. Bên cạnh chế độ ăn uống lành mạnh, ngủ đủ giấc và kiểm soát các bệnh mạn tính, duy trì hoạt động thể chất được xem là một trong những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ chức năng não. Trong số các hình thức luyện tập, thái cực quyền (Tai Chi) ngày càng thu hút sự quan tâm của giới khoa học nhờ khả năng kết hợp giữa vận động nhẹ nhàng, kiểm soát hơi thở và sự tập trung tinh thần.

Các động tác được thực hiện chậm rãi, liên tục, phối hợp với nhịp thở, giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng, tăng sức mạnh cơ bắp, nâng cao tính linh hoạt và giảm nguy cơ té ngã ở người cao tuổi. Những năm gần đây, nhiều nghiên cứu còn cho thấy thái cực quyền có thể mang lại lợi ích đối với sức khỏe nhận thức, đặc biệt ở người lớn tuổi có nguy cơ sa sút trí tuệ.

Một nghiên cứu đăng trên Annals of Internal Medicine năm 2023 đã theo dõi 318 người cao tuổi (độ tuổi trung bình khoảng 75) mắc suy giảm nhận thức nhẹ (MCI). Những người tham gia được chia thành ba nhóm: Tập thái cực quyền tiêu chuẩn, tập thái cực quyền kết hợp các bài tập kích thích nhận thức và nhóm chỉ thực hiện các bài giãn cơ, với tần suất hai buổi mỗi tuần trong sáu tháng.

Kết quả cho thấy cả hai nhóm tập thái cực quyền đều cải thiện điểm đánh giá chức năng nhận thức (MoCA), trong đó nhóm kết hợp các bài tập kích thích nhận thức đạt mức cải thiện lớn nhất. Theo nhóm nghiên cứu, điều này cho thấy việc kết hợp vận động với các hoạt động rèn luyện trí não có thể mang lại lợi ích đáng kể trong việc duy trì chức năng nhận thức ở người cao tuổi. Tuy nhiên, kết quả này không đồng nghĩa với việc đảo ngược quá trình lão hóa não hay điều trị bệnh sa sút trí tuệ.

Thái cực quyền có thể mang lại lợi ích đối với sức khỏe nhận thức, đặc biệt ở người lớn tuổi có nguy cơ sa sút trí tuệ.

2. Thái cực quyền hỗ trợ sức khỏe não bộ như thế nào?

Các chuyên gia cho rằng lợi ích của thái cực quyền không chỉ đến từ vận động thể chất. Trong quá trình luyện tập, người tập phải:

Ghi nhớ trình tự các động tác;
Phối hợp tay, chân và hơi thở;
Duy trì khả năng giữ thăng bằng;
Tập trung chú ý trong suốt quá trình thực hiện.

Việc kết hợp giữa vận động và hoạt động trí não giúp kích thích nhiều vùng của não hoạt động đồng thời. Đây cũng là lý do nhóm tập thái cực quyền kết hợp các nhiệm vụ nhận thức đạt kết quả tốt hơn.

Ngoài ra, các nghiên cứu trước đây còn cho thấy thái cực quyền có thể góp phần giảm căng thẳng, cải thiện giấc ngủ, nâng cao tâm trạng và tăng cường sức khỏe tim mạch. Những yếu tố này đều có liên quan mật thiết đến sức khỏe não bộ.

3. 5 động tác thái cực quyền đơn giản có thể tập tại nhà

Đối với người mới bắt đầu, có thể thử một số động tác cơ bản dưới đây:

1. Hít thở kết hợp nâng tay: Đứng thẳng, thả lỏng cơ thể; hít sâu đồng thời nâng hai tay lên phía trước rồi đưa lên cao. Khi thở ra, từ từ hạ hai tay xuống hai bên. Động tác giúp đồng bộ hơi thở với chuyển động của cơ thể.

2. Hạ khí: Hít vào và nâng hai tay lên như đang đón năng lượng. Sau đó thở ra, úp lòng bàn tay xuống và nhẹ nhàng ấn xuống dưới. Bài tập giúp người tập thư giãn và kiểm soát nhịp thở.

3. Vẫy tay như mây: Đứng thoải mái, chuyển trọng lượng cơ thể từ chân này sang chân kia. Hai tay chuyển động mềm mại sang hai bên như đang đẩy những đám mây. Đây là động tác nổi tiếng trong thái cực quyền, giúp cải thiện sự linh hoạt và khả năng phối hợp vận động.

4. Vuốt đầu gối và bước tới: Đứng hai chân rộng bằng vai. Bước một chân về phía trước, tay đối diện vuốt nhẹ qua đầu gối, đồng thời tay còn lại đẩy về phía trước, sau đó đổi bên. Động tác giúp tăng sức mạnh chi dưới và cải thiện khả năng giữ thăng bằng.

5. Rẽ bờm ngựa hoang: Bước nhẹ về phía trước. Một tay duỗi về trước như đang đẩy nhẹ, tay còn lại đưa ra phía sau. Thực hiện luân phiên hai bên với nhịp chậm và đều. Đây là một trong những động tác cơ bản thường được hướng dẫn cho người mới tập.

Các chuyên gia lưu ý rằng thái cực quyền là hình thức vận động phù hợp với nhiều người cao tuổi, đặc biệt những người muốn duy trì khả năng vận động, cải thiện thăng bằng và hỗ trợ sức khỏe nhận thức. Để bảo vệ não bộ lâu dài, người cao tuổi vẫn cần kết hợp nhiều biện pháp như kiểm soát huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu; duy trì chế độ ăn cân đối; ngủ đủ giấc; giao tiếp xã hội; thường xuyên rèn luyện trí não và tập thể dục đều đặn. Với những người đã có dấu hiệu suy giảm trí nhớ, nên đi khám chuyên khoa để được đánh giá và tư vấn phù hợp.