Thận trọng với thực phẩm giảm cân

Sữa bột gạo lứt được quảng cáo làm từ ngũ cốc nhưng uống sau 10 ngày giảm được 2-6kg (?!). Ảnh chụp màn hình

Ăn kẹo giúp… giảm 10kg

Trên thị trường đang có rất nhiều loại thực phẩm được quảng cáo có công dụng giảm cân nhanh chóng nên bán khá chạy. Điển hình như sản phẩm “Kẹo bứa Sbody Slim” được quảng cáo làm từ quả bứa, kim ngân hoa, táo xanh... sẽ giúp người dùng giảm từ 3-4kg sau 10 ngày dùng mà không cần ăn kiêng, tập thể dục.

Các loại kẹo ổi hồng, chanh, socola… cũng được quảng cáo với công dụng tương tự. Đáng chú ý, kẹo dẻo giấm táo Apple Cider còn được một nghệ sĩ quảng cáo rằng ăn mỗi ngày giúp giảm 8-10kg. Người này cho biết, sản phẩm có giá 2 triệu đồng/hộp nhưng đang khuyến mãi chỉ còn hơn 800.000 đồng/3 hộp.

Không chỉ kẹo, sữa giảm cân cũng đang là mặt hàng được săn đón. Người bán sản phẩm “cà phê sữa dừa NTX Farm” quảng cáo: Mỗi ngày uống 2 gói, uống hết 30 gói sẽ giảm 3-5kg, uống càng nhiều càng đẹp. Một loại sữa gạo lứt có xuất xứ Trung Quốc cũng được quảng cáo: Uống 1 ly trước khi ngủ, sau 15 ngày giảm hẳn 7kg.

Đáng lo ngại, nhiều loại thực phẩm còn được người bán khẳng định dùng được cho bệnh nhân tiểu đường nhờ nhãn mác không đường. Cách quảng cáo này khiến nhiều người dễ tin rằng sản phẩm vừa giúp kiểm soát cân nặng, vừa ổn định đường huyết.

Tiềm ẩn nhiều chất cấm

TS Huỳnh Khánh Duy, chuyên gia kỹ thuật hóa học và công nghệ thông tin (Huge LLC), nhận định: Kết quả từ nhiều nghiên cứu cho thấy các sản phẩm quảng cáo giảm cân nhanh trong thời gian ngắn thường tiềm ẩn nguy cơ bị pha trộn chất cấm. Phổ biến nhất là Sibutramine, hoạt chất đã bị FDA rút khỏi thị trường Mỹ từ năm 2010 và bị Bộ Y tế Việt Nam cấm lưu hành do làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch nghiêm trọng. Nếu sử dụng lâu dài, chất này có thể gây tổn thương gan, thận, hệ thần kinh trung ương, thậm chí dẫn đến tử vong.

Ngoài Sibutramine, nhiều sản phẩm giảm cân trôi nổi còn bị phát hiện chứa các hoạt chất nguy hiểm khác, điển hình là Phenolphthalein dùng để nhuận tràng. Theo Tổ chức Độc chất học Quốc gia Hoa Kỳ (NTP) và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chất này được xếp vào nhóm “có khả năng gây ung thư ở người”.

Thậm chí, có không ít nhà sản xuất còn bất chấp tất cả để trộn thêm Senna, Yohimbine, alkaloid, Synephrine, Caffeine liều cao… vào thực phẩm. Những chất này gây tiêu chảy mạnh, mất nước, rối loạn điện giải, loạn nhịp tim, tổn thương gan, thận, tăng nguy cơ đột quỵ.

TS Huỳnh Khánh Duy cho biết thêm, bao bì sản phẩm chứa chất cấm thường ghi thành phần “tự nhiên” nhằm che giấu, chỉ khi kiểm nghiệm mới phát hiện. Một số sản phẩm chứa nhiều hoạt chất cùng lúc, thậm chí sử dụng các chất tương tự (structural analogues) để qua mặt lực lượng chức năng. Ông nhấn mạnh: “Nếu không có các chất cấm, sản phẩm khó có thể giúp giảm 5-7 kg chỉ trong 2 tuần như quảng cáo”.

PGS-TS-BS Lâm Vĩnh Niên, Trưởng khoa Dinh dưỡng tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, cảnh báo: Với người bệnh tiểu đường, việc tự ý sử dụng các loại thực phẩm nêu trên rất nguy hiểm. Tác dụng của sản phẩm gây chán ăn khiến người bệnh ăn quá ít nhưng vẫn dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết theo liều cũ, làm tăng nguy cơ hạ đường huyết nặng.

Ngoài ra, nhãn “không đường” hoặc “an toàn cho người tiểu đường” không đồng nghĩa sản phẩm đã được chứng minh an toàn. Bởi vì một số sản phẩm vẫn có đường hoặc tinh bột hấp thu nhanh. Giảm cân ở người tiểu đường cần được thực hiện trong kế hoạch điều trị tổng thể, với chế độ ăn, vận động và điều chỉnh thuốc phù hợp dưới sự theo dõi của nhân viên y tế. Không có loại kẹo, sữa hay cà phê giảm cân nào có thể thay thế điều trị chuẩn.

“Tốc độ giảm cân an toàn được giới y khoa khuyến cáo là từ 2 - 4kg mỗi tháng, tương ứng với mức thâm hụt năng lượng vừa phải, khoảng 500-750 kcal mỗi ngày so với nhu cầu thực tế. Để giảm cân bền vững, người thực hiện cần duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ các nhóm chất và đảm bảo sự thâm hụt hợp lý giữa lượng calo nạp vào và mức năng lượng tiêu hao”, PGS-TS-BS Lâm Vĩnh Niên chia sẻ.