Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị lần thứ Ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV: Tinh gọn bộ máy để phục vụ Nhân dân tốt hơn

Tinh gọn là điều kiện, phục vụ Nhân dân mới là mục tiêu

Điểm nhấn đáng chú ý trong phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương Ba là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không đặt trọng tâm vào những con số giảm đầu mối hay tinh giản biên chế, mà yêu cầu đánh giá thực chất hiệu quả vận hành của bộ máy sau sắp xếp. Theo đó, "tinh gọn mới là điều kiện; mục tiêu là Đảng lãnh đạo hiệu quả hơn, Nhà nước quản trị tốt hơn, bộ máy vận hành nhanh hơn, Nhân dân được phục vụ tốt hơn, mức sống thực của Nhân dân được nâng cao hơn". Thông điệp ấy cho thấy cải cách tổ chức bộ máy đang bước sang một giai đoạn mới: làm thế nào để bộ máy sau sắp xếp vận hành thông suốt, rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và giải quyết công việc hiệu quả hơn.

Toàn cảnh Hội nghị lần thứ Ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: Phạm Thắng

Thực tiễn sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, giai đoạn đầu chuyển đổi khó tránh khỏi những vướng mắc. Tuy vậy, những con số bước đầu cho thấy hướng đi cải cách là đúng và đang tạo chuyển biến rõ nét theo tinh thần lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Việc phân cấp mạnh cho địa phương đã làm thay đổi căn bản phương thức cung ứng dịch vụ công. Theo báo cáo của Đảng ủy Chính phủ tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp, trong tổng số 5.816 thủ tục hành chính hiện nay, cấp bộ chỉ còn trực tiếp thực hiện 1.595 thủ tục, chiếm 27,4%; trong khi 2.518 thủ tục được giao cho cấp tỉnh và 839 thủ tục được giao cho cấp xã giải quyết. Điều này phản ánh sự chuyển dịch từ mô hình quản lý tập trung sang mô hình phục vụ ngay tại cơ sở, đưa chính quyền đến gần dân hơn.

Toàn quốc đã tiếp nhận trên 42,5 triệu hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó tỷ lệ nộp trực tuyến đạt 91,74%, tỷ lệ giải quyết đúng hạn duy trì trên 95%; gần 95% hồ sơ được số hóa, hơn 16,5 triệu hồ sơ đã được khai thác, tái sử dụng dữ liệu số. Đáng chú ý, mức độ hài lòng chung của người dân đạt 83,08%, đặc biệt có tới 89,09% người dân khẳng định không còn tình trạng công chức sách nhiễu, gây phiền hà tại cơ sở. Những con số ấy cho thấy điều người dân mong đợi chính là mỗi thủ tục được giải quyết nhanh hơn, mỗi kiến nghị được tiếp nhận và xử lý kịp thời hơn, mỗi lần đến cơ quan công quyền đều nhận được sự hướng dẫn tận tình, minh bạch.

Chia sẻ sau khi thực hiện thủ tục hành chính tại địa phương, ông Nguyễn Văn Hùng, một người dân ở phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh cho rằng: điều người dân đặc biệt quan tâm là việc của mình có được giải quyết thuận lợi hay không. Khi thủ tục được xử lý ngay tại cơ sở, không phải đi lại nhiều lần, hồ sơ được tiếp nhận trên môi trường số, đó chính là hiệu quả của cải cách mà người dân cảm nhận rõ nhất. Đó cũng chính là tinh thần mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương Ba: thước đo của cải cách không chỉ là số đầu mối giảm, mà là hiệu lực lãnh đạo, quản lý và chất lượng phục vụ Nhân dân.

Mỗi quyết sách phải tạo ra năng lực phát triển mới

Một trong những điểm mới đáng chú ý trong phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương Ba là yêu cầu mỗi quyết sách không chỉ giải quyết những khó khăn trước mắt, mà phải trả lời được ba câu hỏi cốt lõi: tháo gỡ điểm nghẽn nào, tạo ra năng lực phát triển mới nào và cần những điều kiện gì để tổ chức thực hiện hiệu quả. Cách tiếp cận này cho thấy sự chuyển dịch rõ nét từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Giá trị của một nghị quyết sẽ không chỉ được đo bằng nội dung được ban hành, mà bằng khả năng chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể trong quản trị, điều hành và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Các đại biểu dự phiên khai mạc Hội nghị lần thứ Ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Ảnh: P. Thắng

Thực tiễn sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã bước đầu chứng minh hiệu quả của tư duy này. Cơ chế phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, cấp xã từng bước khẳng định vai trò là cấp chính quyền trực tiếp giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp; hiệu lực quản lý nhà nước, chất lượng phục vụ Nhân dân tiếp tục được nâng lên, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, cả nước hoàn thành vượt mức 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, GDP tăng 8,02%, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD; nguồn lực tiết kiệm từ sắp xếp tổ chức bộ máy được ưu tiên đầu tư cho an sinh xã hội, giáo dục và y tế ở cơ sở. Tuy nhiên, như Chính phủ thẳng thắn nhìn nhận, quá trình chuyển đổi vẫn còn không ít thách thức.

Ông Ngô Đức Thái, cựu chiến binh xã Hưng Nguyên (Nghệ An) cho rằng, điểm đáng chú ý trong thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là không xem cải cách tổ chức bộ máy như một mục tiêu tự thân. “Tinh gọn là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Điều quan trọng hơn là bộ máy mới phải tạo ra năng lực quản trị mới, năng lực thực thi mới và năng lực phát triển mới...", ông Thái phân tích.

Nhìn từ góc độ đó, bốn bước chuyển chiến lược được Tổng Bí thư gợi mở tại Hội nghị - từ nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; quản trị thống nhất không gian phát triển; đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và con người; đến chủ động nâng cao sức chống chịu quốc gia - không chỉ là những định hướng mang tính chiến lược, mà còn là yêu cầu đổi mới toàn diện phương thức quản trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới. Ở phần kết bài phát biểu, Tổng Bí thư tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu mỗi nghị quyết, kết luận sau Hội nghị phải được cụ thể hóa ngay thành chương trình, kế hoạch hành động với tinh thần "rõ mục tiêu, rõ nhiệm vụ, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ sản phẩm, rõ kết quả".

Đó cũng là kỳ vọng của cử tri và Nhân dân: mỗi chủ trương lớn không chỉ dừng lại ở những văn bản được ban hành, mà phải chuyển hóa thành những thay đổi có thể cảm nhận trong đời sống hằng ngày - từ một thủ tục hành chính được rút ngắn, một công trình được hoàn thành đúng tiến độ đến một môi trường đầu tư thông thoáng hơn. Khi mỗi quyết sách thực sự tạo ra năng lực phát triển mới, cải cách mới tạo được niềm tin và động lực cho chặng đường phát triển tiếp theo.