Thúc đẩy kinh tế cửa khẩu trong giai đoạn phát triển mới

Hoạt động xuất nhập khẩu sôi động ở cửa khẩu quốc tế Lào Cai. (Ảnh: PV)

Kết luận Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng “2 con số” cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng kinh tế cửa khẩu hiện đại, đẩy mạnh thương mại biên giới gắn với hạ tầng công nghệ, bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh. Đây là định hướng chiến lược, cũng là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh mới.

Quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng, bám sát sự chỉ đạo của Chính phủ và định hướng của Tỉnh ủy, những năm qua, Cao Bằng đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế cửa khẩu.

Năm 2025, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực còn nhiều biến động, hoạt động thương mại quốc tế đối mặt không ít khó khăn, song kinh tế cửa khẩu Cao Bằng vẫn ghi nhận những kết quả tích cực, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đóng góp quan trọng phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh. Kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu trên địa bàn đạt 1.635 triệu USD, tăng 84% so với năm 2024, đạt 181% kế hoạch tỉnh giao. Nguồn thu ngân sách từ hoạt động xuất, nhập khẩu đạt 2.257 tỷ đồng, tăng 144% so với cùng kỳ năm 2024, đạt 327% kế hoạch tỉnh giao, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của kinh tế cửa khẩu trong cơ cấu thu ngân sách địa phương.

Những kết quả đạt được thể hiện rõ quyết tâm chính trị của Đảng bộ, chính quyền tỉnh trong việc khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế biên giới. Từ thực tiễn đó, bước sang giai đoạn phát triển mới, Tỉnh ủy Cao Bằng xác định kinh tế cửa khẩu phải trở thành một động lực dẫn dắt tăng trưởng. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Chương trình số 04-CT/TU ngày 28/11/2025 về phát triển kinh tế cửa khẩu tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2025-2030 với những nhiệm vụ, mục tiêu cụ thể và phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả”. Một trong những giải pháp trọng tâm là xây dựng nền tảng cửa khẩu số với mục tiêu hướng tới tự động hóa quy trình quản lý phương tiện và hàng hóa xuất, nhập khẩu, giảm phụ thuộc vào xử lý thủ công; đồng thời kết nối, liên thông dữ liệu giữa các lực lượng chức năng. Lộ trình triển khai nền tảng cửa khẩu số đã được xác định cụ thể, theo 3 giai đoạn: Giai đoạn chuẩn bị, đến hết tháng 3/2026; giai đoạn xây dựng, thí điểm tại cửa khẩu Tà Lùng và Trà Lĩnh trong tháng 4 và tháng 5/2026; vận hành chính thức trên toàn tỉnh từ ngày 1/6/2026. Với lộ trình cụ thể và sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng chức năng, nền tảng cửa khẩu số được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong quản lý và vận hành cửa khẩu tại Cao Bằng. Thực tiễn từ Cao Bằng cho thấy, lợi thế địa lý chỉ thật sự trở thành lợi thế phát triển khi được tổ chức bằng tư duy mới, công nghệ mới và phương thức quản trị hiện đại.

Với khoảng 182 km đường biên giới, Tỉnh ủy Lào Cai chủ trương xây dựng khu kinh tế cửa khẩu trở thành vùng kinh tế động lực của tỉnh. Trong đó, tập trung triển khai mô hình cửa khẩu thông minh, coi đây là giải pháp đột phá nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí logistics và tăng năng lực thông quan. Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và Bản Vược thuộc Cửa khẩu quốc tế Lào Cai hướng tới hiện đại hóa hoạt động quản lý, kiểm tra, giám sát trên nền tảng ứng dụng công nghệ tiên tiến và phương tiện vận tải tự động hóa, góp phần nâng cao năng lực thông quan, giảm chi phí logistics, tạo môi trường thuận lợi hoạt động xuất, nhập khẩu. Mục tiêu đến năm 2030, kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt khoảng 9 tỷ USD, năng lực vận chuyển hàng hóa qua hai lối thông quan tăng gấp 2 lần, chi phí logistics giảm 20-30%.

Điểm cốt lõi của đề án là xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh dựa trên việc đồng bộ liên thông dữ liệu về phương tiện, hàng hóa giữa hai bên Việt Nam-Trung Quốc và vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu đường bộ bằng phương tiện không người lái theo thỏa thuận quốc tế giữa hai nước trong phạm vi, thời gian và không gian xác định, ứng dụng nền tảng công nghệ hiện đại như: Trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, dữ liệu lớn, mạng 5G và hệ thống định vị vệ tinh. Việc gắn phát triển cửa khẩu thông minh với thương mại điện tử xuyên biên giới mở ra một hướng đi mới, phù hợp xu thế kinh tế số. Theo lãnh đạo tỉnh, mô hình cửa khẩu thông minh là xu thế tất yếu trong thương mại quốc tế, cũng là bước cụ thể hóa sinh động chủ trương của Đảng về xây dựng kinh tế cửa khẩu hiện đại.