Thúc đẩy liên kết ba nhà trong chuyển giao công nghệ, tạo động lực tăng trưởng

Chủ tọa điều hành phiên làm việc sáng 13-8. Ảnh: media.quochoi.vn

Sự kết nối giữa "ba nhà" còn hạn chế

Tham gia thảo luận, đại biểu Bùi Thanh Toàn (Đoàn Đắk Lắk) quan tâm đến sự liên kết giữa Nhà nước, viện/trường và doanh nghiệp trong việc xây dựng nền tảng thể chế cho mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đại biểu dẫn chứng, thực tế tại Đắk Lắk cho thấy nhu cầu đổi mới công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số và nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực là rất cấp thiết. Tuy nhiên, sự kết nối giữa các bên còn nhiều hạn chế. Doanh nghiệp thiếu thông tin về công nghệ phù hợp, thiếu năng lực đặt hàng bài bản; viện, trường có kết quả nghiên cứu nhưng khó thương mại hóa thành sản phẩm cụ thể; cơ quan nhà nước và địa phương muốn thúc đẩy nhưng thiếu công cụ để kết nối cung - cầu công nghệ nhanh, đúng, trúng.

Đại biểu Bùi Thanh Toàn cho rằng, đây cũng là tình trạng chung ở nhiều địa phương. Nếu không có giải pháp thúc đẩy liên kết, nguồn lực nghiên cứu sẽ bị lãng phí, đồng thời làm chậm quá trình phát triển kinh tế.

Đại biểu Bùi Thanh Toàn (Đoàn Đắk Lắk) phát biểu. Ảnh: media.quochoi.vn

Bên cạnh đó, đại biểu đánh giá cao dự thảo Luật đã thể chế hóa phân cấp, phân quyền, giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng, phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển thị trường khoa học và công nghệ.

Đại biểu Đoàn Đắk Lắk đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong xây dựng, phê duyệt và ban hành chương trình cùng các văn bản hướng dẫn, bảo đảm phù hợp thực tiễn và triển khai hiệu quả.

Rà soát điều kiện cấp phép, tránh phát sinh thủ tục biến tướng

Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn Hải Phòng) đề nghị rà soát toàn bộ điều kiện giấy phép, thủ tục theo nguyên tắc: Nội dung nào không cần thiết thì bỏ; nội dung nào giữ lại phải chứng minh rõ lý do, kiên quyết xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, tránh phát sinh các thủ tục biến tướng.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung (Đoàn Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: media.quochoi.vn

Theo đại biểu, cơ quan soạn thảo không chỉ liệt kê các thủ tục được cắt giảm mà cần đánh giá từng điều kiện theo ba câu hỏi: Mục tiêu quản lý là gì; rủi ro nào cần kiểm soát; nếu bỏ thủ tục thì công cụ nào thay thế?

Đồng tình với định hướng chuyển từ cấp phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi, đại biểu Nguyễn Thành Trung đề nghị, dự thảo Luật quy định rõ hơn về cơ sở dữ liệu chuyên ngành, chế độ báo cáo điện tử, cơ chế thanh tra theo mức độ rủi ro và chế tài xử lý vi phạm; ưu tiên sử dụng dữ liệu dùng chung, thay cho yêu cầu doanh nghiệp cung cấp nhiều lần cùng một thông tin.

Đại biểu cũng nhấn mạnh trách nhiệm khi sử dụng, kết nối, chia sẻ dữ liệu; không nên để tình trạng dữ liệu đã có trong hệ thống của Nhà nước nhưng người dân, doanh nghiệp vẫn phải nộp bản giấy hoặc kê khai lại.

Quang cảnh phiên làm việc sáng 13-8. Ảnh: media.quochoi.vn

Về quy định chuyển tiếp, đại biểu đề nghị, đối với giấy phép, chứng chỉ, hồ sơ đang giải quyết, các dự án, thỏa thuận và nghĩa vụ đang thực hiện, dự thảo Luật cần quy định theo từng nhóm tình huống, tránh quy định chuyển tiếp chung chung, nhằm không tạo khoảng trống pháp lý khi Luật có hiệu lực.

Phân quyền phải đi đôi với hậu kiểm

Nhất trí với đề xuất giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng, ban hành chương trình, chính sách thúc đẩy chuyển giao, đổi mới công nghệ theo quy định pháp luật, đại biểu Vương Kim Ánh (Đoàn Phú Thọ) cho rằng, đây là bước đi đúng đắn, thể hiện sự đột phá trong tư duy lập pháp, cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Chính phủ về phân cấp, phân quyền, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trung gian, rút ngắn thời gian ban hành chính sách để đáp ứng tốc độ phát triển của đổi mới công nghệ. Phân cấp mạnh giúp chính sách sớm đi vào cuộc sống, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.

Đại biểu Vương Kim Ánh (Đoàn Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: media.quochoi.vn

Đại biểu Đoàn Phú Thọ nhấn mạnh, phân quyền phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm. Cần có cơ chế đặc thù về trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự đối với tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp khi xảy ra rủi ro do động cơ vụ lợi, cố ý làm trái, tham nhũng, trục lợi cá nhân. Qua đó, tạo hành lang pháp lý an toàn để doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo, thử nghiệm và áp dụng các mô hình công nghệ mới.

Cắt giảm thủ tục phải đi đôi với công cụ quản lý thay thế

Phát biểu tiếp thu, giải trình, làm rõ một số ý kiến của đại biểu, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cảm ơn các đại biểu đã đóng góp ý kiến vào dự thảo Luật.

Trước ý kiến nhiều đại biểu đề nghị bổ sung vào điều khoản chuyển tiếp quy định nhằm bảo đảm không tạo khoảng trống pháp lý đối với những chính sách mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp, Phó Thủ tướng cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo đã đề xuất bổ sung hai nội dung về hiệu lực thi hành sớm.

Cụ thể, kéo dài thời hạn cấp lần đầu từ 3 năm lên 5 năm đối với doanh nghiệp quốc phòng, an ninh sử dụng quang tần để phát triển kinh tế kết hợp thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh; chuyển thẩm quyền phê duyệt Chương trình quốc gia phát triển thị trường khoa học, công nghệ từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Đồng thời, dự thảo Luật bổ sung một nội dung chuyển tiếp để xử lý các vấn đề liên quan đến đề án sử dụng tần số phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu giải trình, làm rõ một số nội dung đại biểu quan tâm thảo luận. Ảnh: media.quochoi.vn

Về việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh, thủ tục không còn cần thiết, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và ban hành Nghị quyết số 66.18 ngày 19-5-2026 về phân quyền, phân cấp và giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh nói chung, trong đó có lĩnh vực khoa học và công nghệ. Chính phủ đề xuất cắt giảm 2 thủ tục hành chính và cắt giảm, đơn giản hóa 4 điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực khoa học, công nghệ.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, việc cắt giảm tập trung vào các điều kiện kinh doanh không còn thực sự cần thiết, không rõ ràng hoặc đã được điều chỉnh bằng cơ chế quản lý khác. Tuy nhiên, cắt giảm phải đi đôi với rà soát, bảo đảm các công cụ quản lý thay thế như hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, trách nhiệm trên cơ sở dữ liệu và các nền tảng số, qua đó không buông lỏng và không làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cùng các cơ quan liên quan tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu, hoàn thiện dự thảo Luật, trình Quốc hội xem xét, thông qua.