Tín chỉ carbon - 'mảnh ghép' quan trọng của Trung tâm Tài chính quốc tế

Khơi thông dòng vốn từ thị trường tín chỉ carbon

Trong bối cảnh thế giới đẩy mạnh ứng phó biến đổi khí hậu và thực hiện các cam kết giảm phát thải, thị trường carbon trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế toàn cầu.

Tại Việt Nam, thị trường carbon đã bắt đầu có những bước đi đầu tiên. Một số địa phương khu vực Bắc Trung Bộ đã tiên phong tham gia thông qua việc thực hiện thành công thỏa thuận chuyển nhượng 10,3 triệu tấn CO₂ cho Ngân hàng Thế giới, thu về 51,5 triệu USD. Nguồn tài chính này được phân bổ để hỗ trợ công tác quản lý, bảo vệ rừng và cải thiện sinh kế cho cộng đồng dân cư sống dựa vào rừng...

Cũng ở miền Trung, sau sáp nhập hành chính với Quảng Nam, TP. Đà Nẵng trở thành một trong những địa phương có diện tích rừng lớn của cả nước. Theo thống kê, thành phố có gần 700.000 ha rừng, trong đó rừng tự nhiên khoảng 500.000 ha, rừng trồng khoảng 184.000 ha; tỷ lệ che phủ rừng đạt hơn 58%. Đáng chú ý, diện tích rừng đã được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC đạt hơn 27.000 ha…

Cơ hội này càng rõ nét khi khung pháp lý về thị trường carbon trong nước từng bước được hoàn thiện. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 119/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/8/2025, đã tạo thêm nền tảng pháp lý cho quá trình hình thành và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.

Đà Nẵng sở hữu trữ lượng carbon rừng rất lớn với tổng diện tích gần 700.000 ha rừng (ảnh minh họa).

Trên cơ sở đó, Đà Nẵng đã kiến nghị Trung ương xem xét đưa thành phố tham gia các chương trình chi trả kết quả REDD+ và đề án thí điểm giao dịch tín chỉ carbon rừng. Nếu được triển khai với cơ chế quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn thu minh bạch, nguồn lợi từ tín chỉ carbon có thể trở thành động lực để thành phố tái đầu tư cho bảo vệ rừng, thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển sinh kế và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Trong chiến lược phát triển lâm nghiệp bền vững, Đà Nẵng cũng đang hướng tới hạn chế khai thác rừng non, giá trị thấp; mở rộng vùng rừng gỗ lớn đạt chuẩn FSC hoặc VFCS; đồng thời gắn trồng rừng với chế biến sâu và phát triển du lịch sinh thái. Đến năm 2030, thành phố dự kiến nâng diện tích rừng gỗ lớn lên khoảng 75.000 ha, chiếm 50% diện tích rừng sản xuất; diện tích rừng được cấp chứng chỉ FSC đạt khoảng 40% diện tích rừng sản xuất. Tỷ lệ gỗ lớn trong sản lượng khai thác cũng được định hướng tăng từ mức 20-25% hiện nay lên 40-50%.

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng, việc tham gia các cơ chế giao dịch carbon không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn tạo thêm nguồn tài chính để đầu tư trở lại cho các chương trình thích ứng biến đổi khí hậu. Đây cũng là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn của thành phố theo tinh thần Nghị quyết số 136/2024/QH15 của Quốc hội.

Tín chỉ carbon - “mảnh ghép” quan trọng của Trung tâm Tài chính quốc tế Đà Nẵng (ảnh minh họa).

Xây dựng trung tâm giao dịch carbon chuyên biệt

Không chỉ có lợi thế về tài nguyên rừng, Đà Nẵng còn có thêm cơ hội phát triển thị trường tín chỉ carbon gắn với quá trình hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố.

Theo ông Kevin Bruce Iwanaga, Trưởng ban Chiến lược và Tổng hợp, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Đà Nẵng, tín chỉ carbon và sàn giao dịch tín chỉ carbon là một trong 5 nhóm sản phẩm tài chính chủ lực, chuyên biệt mà Trung tâm đang tập trung định hình. Các sản phẩm còn lại gồm token hóa tài sản thực, sàn giao dịch hàng hóa, quỹ đầu tư và quản lý tài sản, thị trường trái phiếu.

Trong hệ sinh thái đó, tín chỉ carbon không chỉ là công cụ hỗ trợ giảm phát thải, mà còn có thể trở thành một loại tài sản được giao dịch, thu hút nguồn vốn xanh và kết nối các dự án môi trường với nhà đầu tư trong nước, quốc tế… Tại hội thảo “VIFC-DN: Kiến tạo thể chế - Định hình dòng vốn thế hệ mới”, GS Nguyễn Hữu Ninh, Chủ tịch Công ty TNHH Cered cho rằng, Đà Nẵng nên lựa chọn một sản phẩm tài chính chuyên biệt để tạo dấu ấn khác biệt, thay vì phát triển dàn trải. Theo ông, tín chỉ carbon và thị trường carbon là lĩnh vực phù hợp để thành phố tập trung xây dựng lợi thế cạnh tranh riêng…

Tín chỉ carbon không chỉ là công cụ hỗ trợ giảm phát thải, mà còn có thể trở thành một loại tài sản được giao dịch, thu hút nguồn vốn xanh và kết nối các dự án môi trường với nhà đầu tư… (ảnh minh họa).

Tuy nhiên, con đường phát triển thị trường tín chỉ carbon vẫn còn nhiều rào cản. Theo GS Nguyễn Hữu Ninh, trước hết là hành lang pháp lý chưa đồng bộ và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý còn thiếu thống nhất. Trong khi thị trường carbon liên quan đồng thời đến môi trường, nông nghiệp, tài chính, đầu tư và thương mại, việc thiếu cơ chế điều phối rõ ràng có thể khiến quá trình triển khai gặp khó khăn.

Năng lực của doanh nghiệp cũng là một điểm nghẽn đáng kể. Phần lớn doanh nghiệp trong nước chưa hiểu đầy đủ về phương pháp kiểm kê khí nhà kính, quy trình hình thành tín chỉ carbon, yêu cầu đo đạc, báo cáo, thẩm định cũng như các tiêu chuẩn quốc tế cần đáp ứng.

Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật phục vụ thị trường carbon vẫn còn hạn chế. Hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định chưa đồng bộ; dữ liệu còn thiếu và chưa bảo đảm mức độ minh bạch cần thiết. Điều này, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xác minh kết quả giảm phát thải, cấp tín chỉ và tạo niềm tin cho nhà đầu tư…

Theo các chuyên gia, nếu xác định thị trường carbon là một trọng điểm chiến lược, Đà Nẵng cần tập trung nguồn lực để xây dựng dữ liệu phát thải, chuẩn hóa hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định; đồng thời thu hút đội ngũ chuyên gia, tổ chức tư vấn và kiểm định độc lập. Thành phố cũng cần lựa chọn một số dự án đủ điều kiện để thí điểm, từ đó hình thành quy trình đo đạc, xác minh, cấp tín chỉ và giao dịch minh bạch…

Cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp giảm phát thải, bảo vệ môi trường tự nhiên (ảnh minh họa).

Trong bối cảnh thế giới ngày càng quan tâm đến giảm phát thải và tài chính khí hậu, Việt Nam được đánh giá có tiềm năng cung cấp các tín chỉ carbon chất lượng cao. Với lợi thế về rừng, hệ sinh thái tự nhiên và định hướng hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế, Đà Nẵng có thể hướng tới vai trò cửa ngõ kết nối tín chỉ carbon của Việt Nam với các chính phủ, tập đoàn và nhà đầu tư quốc tế.

“Tín chỉ carbon không chỉ là câu chuyện môi trường. Khi bước vào thị trường quốc tế, nó trở thành câu chuyện của tài chính, thuế, tỷ giá và dòng vốn”, ông Kevin Bruce Iwanaga nhấn mạnh.

Có thể nói, để biến tiềm năng thành giá trị thực, Đà Nẵng cần một chiến lược tập trung, hạ tầng đủ tin cậy và cơ chế đủ minh bạch. Khi những điều kiện này được đáp ứng, thị trường tín chỉ carbon không chỉ mở ra nguồn thu mới từ tài nguyên môi trường, mà còn có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong hành trình xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm tài chính xanh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững của khu vực.