Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ trong không gian văn hóa Huế

Ngày 26/3, tại Thánh đường Thiên Tiên Thánh giáo, TP Huế, dự án “Gõ chầu Thiên Hội” triển khai chương trình Di sản #2: Điền dã về “Hầu đồng” Huế - Hành trình di sản.

Dự án quảng bá giá trị thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ này được khởi xướng từ đầu năm 2026 bởi nhóm sinh viên ngành Truyền thông, Trường Đại học FPT TP. Hồ Chí Minh, phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Quảng bá di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam (VICH) thực hiện, hướng tới mục tiêu số hóa, hệ thống hóa và lan tỏa di sản thông qua những cách tiếp cận truyền thông sáng tạo.

Trong đó, hoạt động nghiên cứu thực địa nhằm khảo sát, ghi nhận và bổ sung tư liệu cho nền tảng số hóa về các giá trị thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ trên cả nước; khẳng định tầm quan trọng của tính địa phương hóa, cũng như sự tiếp biến văn hóa bản địa đặc sắc của việc thực hành tín ngưỡng.

Hoạt động nghiên cứu thực địa nhằm khảo sát, ghi nhận và bổ sung tư liệu cho nền tảng số hóa về các giá trị thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ. Ảnh: BTC

Dù ở bất cứ đâu, tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ vẫn mang những giá trị nhân văn chung về đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và tinh thần hòa hợp dân tộc. Tuy nhiên, khi đi qua mỗi vùng đất, di sản lại tự điều chỉnh để thích nghi với điều kiện lịch sử và đặc trưng văn hóa bản địa.

Với sự đồng hành của NNƯT Lê Văn Ngộ cùng các nhà nghiên cứu, chương trình tại Huế đã giải mã một cách hệ thống những đặc trưng của Huế, từ âm nhạc chầu văn đến cung cách hành lễ đặc thù. Dự án mang đến những phiên đối thoại chuyên sâu, giúp người trẻ trực tiếp "chạm" vào di sản bằng mọi giác quan trong không gian sống động của nó.

Từ việc thu thập tư liệu, dự án từng bước thu hẹp khoảng cách giữa nhận thức và trải nghiệm, góp phần chuyển hóa sự tò mò ban đầu thành hiểu biết sâu sắc và ý thức bảo tồn lâu dài bằng thông tin sống động trên nền tảng số.

Tư liệu thu thập từ hoạt động điền dã sẽ được các bạn trẻ hệ thống hóa và tích hợp vào thư viện số hóa Đạo Mẫu Việt Nam. Ảnh: BTC

Toàn bộ tư liệu thu thập từ hoạt động điền dã sẽ được xử lý, hệ thống hóa và tích hợp vào thư viện số hóa Đạo Mẫu Việt Nam, bao gồm hình ảnh, video nghi lễ, nội dung phỏng vấn và các tư liệu nghiên cứu liên quan.

Nền tảng này được định hướng trở thành nguồn dữ liệu mở phục vụ nghiên cứu, giáo dục và truyền thông về di sản trong tương lai, đồng thời mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh bản sắc, phát triển du lịch bền vững và thúc đẩy tinh thần chủ động bảo tồn văn hóa cho thế hệ trẻ tại chính địa phương.

Qua hành trình tại Huế, dự án tiếp tục khẳng định rằng, di sản không phải là một thực thể tĩnh cần được bảo tồn nguyên trạng, mà là dòng chảy văn hóa sống động, được tiếp nối và làm mới bởi chính cộng đồng. Trong đó, người trẻ không chỉ là đối tượng tiếp nhận mà trở thành chủ thể tham gia, kiến tạo và lan tỏa giá trị di sản trong đời sống đương đại.

Từ nền tảng lý thuyết tại Hà Nội và những trải nghiệm thực chứng tại Huế, dự án “Gõ chầu Thiên Hội” đang hướng tới triển lãm đa phương tiện sắp diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh. Qua đó, đưa di sản từ không gian đền phủ vào dòng chảy nghệ thuật đương đại, nơi toàn bộ tư liệu số hóa xuyên suốt hai miền Bắc - Trung được tái hiện thông qua công nghệ trình chiếu và sắp đặt.

Ngọc Phương