Tinh gọn danh mục công nghệ chiến lược: Gắn với thực tiễn, đổi mới cách làm

Trả lời câu hỏi của phóng viên tại họp báo thường kỳ tháng 4/2026, ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, nguyên tắc rà soát Danh mục lần này được thực hiện theo hướng tinh gọn, kế thừa Quyết định 1131 về Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. Đồng thời, sản phẩm, công nghệ trong Danh mục phải đạt được các tiêu chí quy định trong Luật Công nghệ cao sửa đổi năm 2025.

Ông Hoàng Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ trong buổi họp báo thường kỳ tháng 4/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Trong đợt điều chỉnh này, danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm chiến lược sẽ không chỉ được tinh gọn hơn mà còn bổ sung thêm các sản phẩm công nghệ mà Việt Nam đang có lợi thế.

Công nghệ chiến lược phải giải được các "bài toán lớn"

Một điểm mới mang tính đột phá trong lần rà soát này là việc thay đổi tư duy triển khai.

Nếu như trước đây chúng ta chỉ ban hành Danh mục, thì hiện nay, Danh mục phải được gắn với các "bài toán lớn" và nhu cầu thực tiễn của từng ngành, từng lĩnh vực.

Bộ Khoa học và Công nghệ quán triệt quan điểm: Không phát triển sản phẩm công nghệ xong rồi "không biết để làm gì". Khi Nhà nước đầu tư nguồn lực, các sản phẩm đó phải giải quyết được các bài toán cụ thể, chẳng hạn như bài toán về tỷ lệ nội địa hóa trong công nghiệp hay truy xuất nguồn gốc nông sản.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, quy trình phân bổ nguồn lực cũng được thiết kế lại. Sau khi căn cứ vào các bài toán lớn và danh mục sản phẩm, công nghệ chiến lược, các bộ, ngành sẽ đề xuất kế hoạch triển khai sản phẩm, công nghệ nhằm giải quyết các bài toán lớn của lĩnh vực mình.

Sau đó, các bộ, ngành sẽ được phân bổ kinh phí tương ứng để đặt hàng theo hình thức tuyển chọn hoặc giao nhiệm vụ trực tiếp cho doanh nghiệp, viện, trường nhằm phát triển các sản phẩm, công nghệ chiến lược này.

Đổi mới cách làm, tăng phối hợp liên ngành

Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh sự cần thiết của việc thay đổi phương pháp làm việc trong quá trình lập danh mục. Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ thành lập một Tổ công tác liên ngành để triển khai các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược. Giải pháp này nhằm khắc phục tình trạng trước đây khi mỗi bộ tự triển khai các công nghệ, sản phẩm thuộc lĩnh vực quản lý của mình, dễ dẫn đến chồng chéo.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Bộ cũng đã chỉ đạo quyết liệt việc chống đầu tư dàn trải. Theo đó, mỗi bộ trong năm 2026 chỉ tập trung tối đa từ 2 đến 3 nhiệm vụ trọng tâm để triển khai dứt điểm và hiệu quả.

Đồng thời, hoạt động phối hợp giữa các bộ, ngành đang được tăng cường mạnh mẽ. Điển hình, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Tài chính tổ chức các buổi làm việc trực tiếp với các đơn vị chuyên môn nhằm kịp thời tháo gỡ những vướng mắc về tài chính.

Những giải pháp này được đánh giá là đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược, qua đó nâng cao hiệu quả triển khai trong giai đoạn mới.