Tinh gọn nhưng không cơ học

Không giảm cơ học để đạt chỉ tiêu

Theo phương án tổng thể, sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 440 cơ sở giáo dục công lập, giảm 473 cơ sở, tương ứng 51,8% so với thời điểm 1/7/2025. Riêng hệ thống cơ sở giáo dục thuộc UBND các xã, phường, trước sắp xếp có 831 cơ sở, nay còn 372 cơ sở, giảm 459 cơ sở, tương ứng 55,23%.

Học sinh lớp 1 Trường tiểu học Đồng Phú trong ngày đầu nhập học năm học 2026-2027, sau khi mạng lưới trường học được sắp xếp, tổ chức lại - Ảnh: K.H

Việc giảm số lượng trường, cơ sở giáo dục không đồng nghĩa với việc thu hẹp tương ứng các địa điểm tổ chức dạy học. Tại những địa bàn địa hình chia cắt, dân cư phân tán, giao thông còn khó khăn, các điểm trường, phân hiệu phù hợp vẫn được duy trì nhằm bảo đảm việc học tập của học sinh. Do đó, phương án sắp xếp mạng lưới được xây dựng trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa bàn, bảo đảm yêu cầu tinh gọn gắn với khả năng tiếp cận giáo dục.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Lê Thị Hương cho biết, cùng với sắp xếp tổ chức bộ máy, ngành tập trung rà soát, bố trí lại đội ngũ theo nhu cầu thực tế. Việc điều hòa nhân lực được thực hiện theo từng trường, cấp học, môn học và vị trí việc làm, qua đó sử dụng hiệu quả đội ngũ, bảo đảm điều kiện dạy học và hạn chế tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ.

Linh hoạt từ thực tiễn từng địa phương

Tại xã Bắc Trạch, việc tổ chức lại mạng lưới trường học cho thấy cách làm phù hợp với điều kiện thực tế. Từ 15 cơ sở giáo dục công lập, địa phương sắp xếp còn 7 cơ sở, giảm 8 đầu mối, tương đương 53,3%.

Sau sắp xếp, các cơ sở được tổ chức lại theo từng cấp học và mô hình liên cấp. Một số trường có vị trí, quy mô phù hợp được hợp nhất để hình thành đơn vị mới; những cơ sở vẫn cần thiết tiếp tục được duy trì. Cách làm này vừa giảm đầu mối quản lý, vừa tạo điều kiện tập trung đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực cho hoạt động chuyên môn.

“Chúng tôi xác định sắp xếp trường học không chỉ là giảm số lượng đầu mối, mà quan trọng là sau sắp xếp các trường phải hoạt động hiệu quả hơn, bảo đảm tốt nhất chất lượng giáo dục. Vì vậy, xã rà soát kỹ về vị trí, quy mô học sinh, đội ngũ và cơ sở vật chất để lựa chọn phương án phù hợp, vừa ổn định việc dạy và học, vừa sử dụng tốt hơn các nguồn lực hiện có”, Chủ tịch UBND xã Bắc Trạch Dương Thị Thu Hiền khẳng  định.

Nếu Bắc Trạch có điều kiện thuận lợi hơn về dân cư, giao thông để sắp xếp, hợp nhất trường học, thì tại xã biên giới Thượng Trạch, khoảng cách địa lý và đặc điểm dân cư lại là những yếu tố cần tính đến trước khi thu hẹp các điểm trường.

Năm học 2025-2026, xã Thượng Trạch có 28 điểm trường, trong đó 23 điểm lẻ; hơn 98% học sinh là người dân tộc thiểu số, phần lớn học tập tại các địa bàn đặc biệt khó khăn.

Lãnh đạo Sở GD-ĐT thăm, động viên học sinh Trường phổ thông nội trú THCS Thượng Trạch vào cuối năm 2025-2026 - Ảnh: K.H

Trên cơ sở hợp nhất 4 cơ sở giáo dục, Trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Thượng Trạch được thành lập, tạo điều kiện tập trung đầu mối quản lý, đội ngũ và cơ sở vật chất. Tuy nhiên, hợp nhất về tổ chức không đồng nghĩa với xóa bỏ ngay các điểm dạy học. Do địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn, trước mắt các lớp học gần bản vẫn được duy trì; học sinh lớp 1 đến lớp 3 tại nhiều điểm lẻ tiếp tục được học gần gia đình, trong khi học sinh lớn hơn từng bước chuyển về trường chính.

Trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Thượng Trạch dự kiến hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động đầu năm học 2026-2027 trên diện tích 60.000m², quy mô 30 lớp, đáp ứng nhu cầu học tập, sinh hoạt cho hơn 950 học sinh. Trường tạo thêm điều kiện để học sinh ở các bản xa được học tập, ăn ở và sinh hoạt tập trung, giảm áp lực đi lại hằng ngày.

Lãnh đạo xã Thượng Trạch trao quyết định thành lập Trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS Thượng Trạch và quyết định bổ nhiệm hiệu trưởng, hiệu phó của nhà trường - Ảnh: K.H

Bí thư Đảng ủy xã Thượng Trạch Nguyễn Quốc Hạnh cho rằng, việc tổ chức lại trường lớp phải đặt quyền lợi của học sinh lên hàng đầu, nhất là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Khi học sinh được đưa về trường chính, điều kiện học tập, ăn ở và chăm sóc phải tốt hơn; quá trình chuyển đổi cũng cần phù hợp với từng độ tuổi và tạo được sự đồng thuận của phụ huynh.

Cùng với mạng lưới trường học, bài toán đội ngũ cũng đặt ra yêu cầu mới. Sau sắp xếp, toàn tỉnh dự kiến giảm 752 cán bộ quản lý, trong đó 35 người nghỉ chế độ theo nguyện vọng và 717 người chuyển về vị trí việc làm giáo viên. Mô hình trường sau sắp xếp có quy mô lớn hơn. Điều này giúp giảm tầng nấc quản lý, tập trung cơ sở vật chất, thiết bị và nguồn lực, nhưng đồng thời đòi hỏi năng lực quản trị cao hơn của người đứng đầu.

Sau sắp xếp, các đơn vị trường học đang tập trung chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới - Ảnh: K.H

Sau sắp xếp, ngành GD-ĐT sẽ chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối sang vận hành hiệu quả các đơn vị mới. “Cùng với ổn định tổ chức, ngành tiếp tục theo dõi tỉ lệ chuyên cần, tình trạng học sinh bỏ học, kết quả học tập, chất lượng giáo dục và tình trạng thiếu giáo viên; đồng thời tăng cường hỗ trợ các trường miền núi, biên giới, nhất là duy trì sĩ số, tổ chức bán trú, hỗ trợ học sinh khó khăn và tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số”, Giám đốc Sở GD-ĐT Lê Thị Hương khẳng định.