TP.HCM tìm công thức đô thị bền vững trong kỷ nguyên tăng trưởng xanh

Khoảng 700 đại biểu, hơn 17 doanh nghiệp và đông đảo diễn giả trong nước, quốc tế đã cùng có mặt tại hội nghị thường niên “Build to Last 2026” diễn ra tại TP.HCM ngày 7.4. Sự kiện do Ủy ban Xây dựng thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam tổ chức, với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam và Tổng Lãnh sự quán Pháp tại TP.HCM.

Các chuyên gia thảo luận về chủ đề Tầm nhìn - Từ tăng trưởng đến di sản tại hội nghị thường niên “Build to Last 2026”.

Phát triển công trình bền vững đã trở thành yêu cầu bắt buộc

Ba chủ đề xuyên suốt của hội nghị là: phát triển đô thị bền vững, năng lượng và vật liệu xanh, hạ tầng - giao thông - logistics. Vì vậy, không nói nhiều về những tòa nhà cao thêm bao nhiêu tầng hay những dự án mới rộng bao nhiêu hecta, thay vào đó các diễn giả và đặt ra những câu hỏi lớn hơn: Làm thế nào để đô thị phát triển nhưng vẫn chống chịu được với biến đổi khí hậu? Làm sao để hạ tầng giao thông, năng lượng, logistics và vật liệu xây dựng không trở thành gánh nặng môi trường trong tương lai?

Phát biểu mở đầu, ông Olivier Brochet, Đại sứ Pháp tại Việt Nam, nhấn mạnh một thực tế ít khi được nhắc đến đầy đủ: xây dựng là lĩnh vực vừa có ý nghĩa kinh tế rất lớn, vừa là một trong những ngành tạo ra lượng phát thải cao nhất thế giới. Theo ông, lĩnh vực này hiện đóng góp khoảng 11% GDP toàn cầu và tạo ra 7% việc làm, nhưng đồng thời cũng chiếm tỷ trọng lớn trong phát thải carbon. Vì vậy, phát triển công trình bền vững không còn là lựa chọn mang tính hình thức, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Ông nhấn mạnh vệc phát triển các công trình bền vững không chỉ là yêu cầu cấp thiết về khí hậu mà còn là một nhu cầu xã hội và kinh tế.

Vị Đại sứ cho rằng quá trình chuyển đổi sang các đô thị bền vững sẽ không thể diễn ra nếu chỉ dựa vào chính quyền hay doanh nghiệp riêng lẻ. Nó đòi hỏi sự tham gia đồng thời của nhà nước, giới đầu tư, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp xây dựng, nhà phát triển hạ tầng và cả các tổ chức tài chính quốc tế.

Trong câu chuyện đó, hợp tác giữa Việt Nam và Pháp được nhắc đến như một nền tảng thuận lợi. Hiện hai nước cùng tham gia Liên minh toàn cầu về công trình và xây dựng GlobalABC nhằm giảm phát thải carbon trong lĩnh vực xây dựng.

Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Người Lao Động

Ông Brochet dành khá nhiều thời gian để nói về kinh nghiệm của Pháp trong phát triển giao thông đô thị. Theo ông, các tập đoàn Pháp hiện đang tham gia nhiều hệ thống metro, đường sắt đô thị và hạ tầng giao thông công cộng tại nhiều thủ đô lớn trên thế giới.

Tại Việt Nam, ông nhắc đến tuyến metro số 3 Hà Nội như một ví dụ. “Mỗi ngày có hàng ngàn hành khách sử dụng trong điều kiện an toàn và tiện nghi tối ưu”, ông nói, rồi bày tỏ hy vọng TP.HCM trong tương lai cũng sẽ có một công trình giao thông mang “dấu ấn Pháp”, để người dân thành phố có thể trải nghiệm “chất Pháp” trong hạ tầng đô thị.

Không chỉ dừng ở công nghệ hay kinh nghiệm, phía Pháp cũng phát đi tín hiệu khá rõ về khả năng đồng hành lâu dài bằng nguồn lực tài chính. Theo Đại sứ Olivier Brochet, trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, Pháp sẵn sàng tham gia các cam kết tài chính dài hạn phù hợp với mục tiêu khí hậu của TP.HCM.

Ông cho biết thông qua Cơ quan Phát triển Pháp, nhiều công cụ tài chính có thể được huy động song song. Đó có thể là các khoản vay ưu đãi hoặc không ưu đãi dành cho khu vực công, cho UBND thành phố hoặc các doanh nghiệp nhà nước hoạt động độc lập như HFIC hay SAWACO. Những khoản vốn này, theo ông, có thể được sử dụng cho các dự án giao thông đô thị bền vững, quản lý nước, thoát nước và chống ngập - những lĩnh vực mà TP.HCM đang đặc biệt cần trong bối cảnh biến đổi khí hậu và tốc độ đô thị hóa quá nhanh. Ngoài ra, AFD cũng có thể hỗ trợ các khoản viện trợ kỹ thuật cho công tác quản lý dự án, quy hoạch tích hợp và nâng cao năng lực triển khai...

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Thibaut Giroux, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam (CCIFV), cho rằng đây là thời điểm đặc biệt đối với các doanh nghiệp Pháp và châu Âu. Vị Chủ tịch của CCIFV nhìn thấy ở Việt Nam không chỉ là một thị trường tăng trưởng, mà còn là nơi có tham vọng rất rõ về phát triển đô thị và hạ tầng.

Trong các lĩnh vực xây dựng, vật liệu và năng lượng, năng lực của doanh nghiệp Pháp, theo ông, hoàn toàn phù hợp với mục tiêu của Việt Nam: xây dựng nhanh, nhưng quan trọng hơn là xây dựng đúng và xây dựng bền vững. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, địa chính trị biến động và nhiều thị trường lớn trở nên khó đoán hơn, Việt Nam vẫn nổi lên như một điểm đến ổn định, năng động và hấp dẫn ở Đông Nam Á.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM, phát biểu tại sự kiện sáng 7.4. Ảnh: Người Lao Động

Phát triển nhanh phải đi đôi với bền vững

Cũng từ góc nhìn đó, đại diện chính quyền địa phương phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM, cho rằng TP.HCM đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình. Ông cho biết trong năm 2025, kim ngạch thương mại giữa TP.HCM và Pháp đạt hơn 723 triệu USD. Pháp hiện có 433 dự án đầu tư tại thành phố với tổng vốn hơn 2,2 tỷ USD. Cộng đồng doanh nghiệp Pháp, theo ông, đang trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững của TP.HCM.

“Hội nghị Thường niên hôm nay sẽ mang đến cái nhìn toàn diện, chiến lược về phát triển đô thị bền vững, đúng với tinh thần mà TP.HCM đang theo đuổi: phát triển bằng tư duy tích hợp, liên ngành, liên vùng và hợp tác đa chủ thể”, ông Hà nhấn mạnh.

Từ diễn đàn này, ông Hà chỉ ra ba điểm gặp gỡ rõ nhất giữa định hướng của TP.HCM và những gì hội nghị đang bàn thảo. Điểm thứ nhất là phát triển đô thị bền vững và có khả năng chống chịu. Thành phố hiện đang hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị TP.HCM cùng Quy hoạch tổng thể mới. Theo ông Hà, đây sẽ là hai “đòn bẩy” để thành phố chuyển từ tư duy thực thi sang chủ động kiến tạo chính sách và mở ra không gian phát triển mới.

Điểm thứ hai là chuyển đổi xanh. TP.HCM đã ban hành kế hoạch kiểm soát ô nhiễm không khí giai đoạn 2026-2030, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch. Cùng với đó là mục tiêu kiểm soát các nguồn phát thải lớn, xanh hóa công trình xây dựng và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Điểm thứ ba là hạ tầng giao thông và logistics. Thành phố xác định đây là điều kiện tiên quyết để mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM cho biết thành phố hiện đang thúc đẩy hàng loạt dự án lớn như đường sắt đô thị, cảng biển, đường vành đai. Nhân dịp kỷ niệm 30.4 sắp tới, nhiều dự án dự kiến sẽ được khởi công hoặc khánh thành, trong đó có giai đoạn 2 dự án Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link, một dự án hợp tác tiêu biểu giữa Việt Nam và Pháp trong lĩnh vực hàng hải.

“TP.HCM luôn xác định: phát triển nhanh phải đi đôi với bền vững; tăng trưởng kinh tế phải gắn với nâng cao chất lượng sống và chất lượng môi trường”, ông Hà nói, đồng thời chia sẻ niề tin rằng với nền tảng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Pháp ngày càng tốt đẹp và với sự đồng hành tích cực của Đại sứ quán, Tổng Lãnh sự quán, Phòng Thương mại và Công nghiệp Pháp tại Việt Nam và cộng đồng doanh nghiệp Pháp, các nội dung trao đổi tại Hội nghị “Build to Last” sẽ được cụ thể hóa thành những sáng kiến, dự án và quan hệ hợp tác thiết thực hơn nữa trong thời gian tới.

Bài và ảnh: Trọng Dân