TP.Hồ Chí Minh: Siết chặt kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ gốc

Quản lý chặt ngay từ chợ đầu mối

An toàn thực phẩm luôn là một trong những vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm khi TPHCM là đô thị đông dân nhất cả nước với nhu cầu tiêu thụ hàng nghìn tấn thực phẩm mỗi ngày. Trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến hết tháng 6/2026, TPHCM ghi nhận 19 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.389 người mắc, không có trường hợp tử vong. Những con số này cho thấy nguy cơ vẫn hiện hữu trong bối cảnh số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm rất lớn và liên tục biến động.

Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với quy mô dân số hơn 14 triệu người, TPHCM mỗi ngày tiếp nhận lượng lớn nông sản, thực phẩm từ nhiều địa phương để phục vụ nhu cầu tiêu dùng. Xác định bảo đảm an toàn thực phẩm là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý Nhà nước, UBND TPHCM đã chỉ đạo Sở An toàn thực phẩm phối hợp với các sở, ngành liên quan triển khai nhiều giải pháp nhằm kiểm soát nguồn gốc thực phẩm lưu thông trên địa bàn.

Trọng tâm là tăng cường quản lý theo chuỗi, kiểm soát từ khâu sản xuất, giết mổ, sơ chế, vận chuyển đến lưu thông và tiêu thụ, đặc biệt đối với nguồn thực phẩm cung ứng vào các hệ thống phân phối hiện đại và 3 chợ đầu mối nông sản, thực phẩm lớn gồm Bình Điền, Hóc Môn và Thủ Đức. Đây là những đầu mối cung ứng thực phẩm quan trọng cho toàn thành phố cũng như nhiều tỉnh, thành lân cận, nên việc kiểm soát chất lượng ngay từ cửa ngõ được xem là giải pháp then chốt nhằm hạn chế nguy cơ thực phẩm không bảo đảm an toàn xâm nhập thị trường.

TPHCM hướng tới mục tiêu mọi sản phẩm đều có thể truy xuất nguồn gốc

Tại các chợ đầu mối, lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra hồ sơ chứng minh nguồn gốc, hóa đơn chứng từ và thông tin truy xuất của từng lô hàng. Đối với thịt heo, việc kiểm tra được thực hiện thông qua hệ thống truy xuất điện tử kết hợp đối chiếu hồ sơ thực tế, bảo đảm mọi sản phẩm trước khi đưa vào kinh doanh đều có thể xác định được nơi sản xuất và quá trình lưu thông. Trong 6 tháng đầu năm 2026, thống kê cho thấy có 43.133 lượt xe vận chuyển thịt heo vào 2 chợ đầu mối Hóc Môn và Bình Điền với 865.061,5 con heo được kiểm soát nguồn gốc.

Không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra hồ sơ, Thành phố còn tăng cường lấy mẫu kiểm nghiệm tại các chợ đầu mối, siêu thị và hệ thống phân phối hiện đại nhằm chủ động phát hiện nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Hàng ngàn mẫu nông sản, thực phẩm đã được lấy để kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm nhằm kịp thời cảnh báo và ngăn chặn rủi ro.

Bên cạnh đó, TPHCM cũng tiếp tục mở rộng các mô hình chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, kết nối sản xuất giữa thành phố với các địa phương, thúc đẩy tiêu thụ nông sản có nguồn gốc rõ ràng thông qua hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi, bếp ăn trường học và nhiều kênh phân phối hiện đại. Chương trình "Tick xanh trách nhiệm" cùng mô hình tiêu thụ thịt heo gắn với truy xuất nguồn gốc và mở rộng tiêu thụ thực phẩm an toàn vào các bếp ăn trường học, hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi và các kênh phân phối hiện đại.

Qua quá trình triển khai, công tác quản lý thực phẩm tại TPHCM đang từng bước chuyển mạnh từ phương thức kiểm tra đơn lẻ sang quản lý theo chuỗi cung ứng thực phẩm minh bạch, có khả năng truy xuất nguồn gốc. Đây là nền tảng quan trọng để Thành phố nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và an toàn thực phẩm trong bối cảnh thị trường phát triển nhanh chóng.

Ông Huỳnh Thanh Nhân - Phó Chủ tịch HĐND TPHCM trực tiếp đi kiểm tra công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại chợ đầu mối

Giám sát nhóm có nguy cơ cao

Nếu kiểm soát nguồn gốc thực phẩm là "hàng rào" đầu tiên trong chuỗi cung ứng thì quản lý rủi ro tại các nhóm có nguy cơ cao được xem là "lá chắn" quan trọng nhằm hạn chế các vụ ngộ độc thực phẩm tập thể. Với đặc thù là đô thị có dân số đông, tập trung hàng nghìn trường học, khu công nghiệp, khu chế xuất cùng mạng lưới dịch vụ ăn uống phát triển mạnh, TPHCM xác định bếp ăn tập thể trường học, cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp và hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố là những lĩnh vực cần được giám sát đặc biệt.

Theo thống kê, trên địa bàn Thành phố hiện có 399 cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp, 2.525 bếp ăn trường học, 752 bếp ăn tập thể tại các nhà máy, xí nghiệp, công ty cùng hơn 13.000 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống. Quy mô này tạo áp lực rất lớn đối với công tác quản lý, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến những vụ ngộ độc ảnh hưởng đến hàng chục, thậm chí hàng trăm người.

Chính vì vậy, Thành phố lựa chọn cách tiếp cận theo hướng quản lý rủi ro, tập trung nguồn lực vào các nhóm có nguy cơ cao thay vì kiểm tra dàn trải. Việc quản lý không chỉ tập trung vào cơ sở kinh doanh, chế biến mà còn kiểm soát nguồn nguyên liệu, điều kiện vận chuyển, bảo quản, chế biến, phân phối và sử dụng thực phẩm; tăng cường truy xuất nguồn gốc, lấy mẫu kiểm nghiệm và giám sát các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao.

Cụ thể, đối với bếp ăn tập thể trường học, TP chỉ đạo Sở An toàn thực phẩm và Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp thực hiện nhằm mục tiêu cao nhất là bảo đảm mỗi bữa ăn của học sinh đều được kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu đầu vào đến quy trình chế biến. Các trường được hướng dẫn lựa chọn đơn vị cung cấp thực phẩm có đủ điều kiện an toàn, ưu tiên những cơ sở tham gia chuỗi thực phẩm an toàn hoặc đạt các tiêu chuẩn như VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO 22000.

Song song đó, công tác tập huấn cho đội ngũ quản lý, nhân viên chế biến được tăng cường. Thành phố cũng đã tổ chức ký cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm đối với hàng trăm đơn vị cung cấp suất ăn và thực phẩm cho trường học, qua đó nâng cao trách nhiệm của các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng.

Đối với các bếp ăn tập thể và cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, TP chỉ đạo Sở An toàn thực phẩm phối hợp chặt chẽ với Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp xây dựng cơ chế phối hợp trong quản lý rủi ro. Công tác quản lý tập trung kiểm soát nguồn nguyên liệu, điều kiện chế biến, bảo quản, vận chuyển, lưu mẫu thức ăn, truy xuất nguồn gốc và lấy mẫu kiểm nghiệm đối với các cơ sở cung cấp suất ăn số lượng lớn. Trong khi đó, đối với thức ăn đường phố, TP giao chính quyền cơ sở tăng cường quản lý địa bàn, đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, hướng dẫn các hộ kinh doanh thực hiện đúng quy định về điều kiện vệ sinh, nguồn gốc nguyên liệu và xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh tự phát, không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm.

Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng thực phẩm ngày càng lớn và yêu cầu về chất lượng ngày càng cao, việc xây dựng một hệ thống quản lý theo hướng phòng ngừa, ứng dụng công nghệ số và kiểm soát xuyên suốt toàn bộ chuỗi cung ứng được xác định là giải pháp cốt lõi để TPHCM bảo vệ sức khỏe người dân. Không chỉ dừng lại ở việc xử lý vi phạm, thành phố đang hướng tới mục tiêu xây dựng một môi trường sản xuất, kinh doanh thực phẩm minh bạch, hiện đại và bền vững, nơi mọi sản phẩm đều có thể truy xuất nguồn gốc và mọi nguy cơ đều được phát hiện, kiểm soát từ sớm. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của đô thị lớn nhất cả nước.