Từ sông Cầu đến ĐBSCL: Thúc vốn cho công trình chống thiên tai

Đại biểu Hà Sỹ Huân - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Media Quốc hội.

Sáng 31/10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước và đầu tư công. Những kiến nghị về hạ tầng ứng phó thiên tai được Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng giải trình, trong đó có các công trình tại Đồng bằng sông Cửu Long và dự án phòng, chống lũ, lụt sông Cầu.

Thuận thiên phải đi cùng chủ động bảo vệ người dân

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Bình Tân - Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau cho rằng phát triển thuận thiên cần gắn với chủ động bảo vệ dân cư, không thể thụ động chấp nhận ngập úng, triều cường, sạt lở và xâm nhập mặn.

Theo đại biểu, các công trình như Cái Lớn - Cái Bé, Quản Lộ - Phụng Hiệp đã phát huy tác dụng, nhưng hệ thống kiểm soát nguồn nước còn thiếu đồng bộ. Tám dự án trọng điểm được xác định vẫn cần đẩy nhanh chuẩn bị đầu tư.

Đại biểu kiến nghị ba hướng: sớm hoàn tất thủ tục, bố trí vốn cho các dự án, ưu tiên công trình bảo vệ dân cư, sản xuất và nước sinh hoạt; kết hợp giao thông ven biển với thủy lợi, thoát nước, kiểm soát triều; xây dựng danh mục ưu tiên toàn vùng dựa trên rủi ro, số dân được bảo vệ và hiệu quả liên vùng.

"Việc triển khai cần gắn từng dự án với tiến độ, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể, đồng thời tăng phối hợp giữa các địa phương để công trình phát huy hiệu quả chung," đại biểu kiến nghị.

Đề nghị bố trí vốn chống lũ sông Cầu, nâng năng lực hồ chứa

Trước đó, tại phiên thảo luận chiều 30/10, đại biểu Hà Sỹ Huân - Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên đề nghị Chính phủ và các bộ tiếp tục quan tâm, bổ sung nguồn lực trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để triển khai các dự án khắc phục hậu quả thiên tai, lũ lụt trên lưu vực sông Cầu.

Cùng với các công trình chống lũ, đại biểu đề nghị ngân sách Trung ương tiếp tục hỗ trợ nâng cao năng lực hồ chứa, bảo đảm an toàn nguồn nước cho nội vùng và khu vực hạ lưu.

Đại biểu dẫn Quyết định số 1409/QĐ-BNNMT ngày 21/4/2026 của Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; cùng chỉ đạo của Thủ tướng tại Thông báo số 549/TB-VPCP ngày 11/10/2025 của Văn phòng Chính phủ làm cơ sở cho kiến nghị. Theo đại biểu, việc triển khai dự án nhằm "sớm tăng cường năng lực cắt lũ, bảo đảm an toàn khu vực trung tâm và vùng hạ du", phục vụ phát triển kinh tế - xã hội lâu dài.

Nguồn lực còn thiếu, phải phân kỳ đầu tư

Giải trình ý kiến đại biểu nêu, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng chia sẻ thực tế cán cân ngân sách: Tổng nhu cầu vốn ứng phó thiên tai trên cả nước khoảng 210.000 tỷ đồng, trong khi Trung ương mới cân đối được khoảng 105.000 tỷ đồng, tương đương 50%. "Nhu cầu còn rất lớn," Bộ trưởng nói, đồng thời mong các đại biểu chia sẻ để tổ chức triển khai theo từng giai đoạn, có thứ tự ưu tiên.

Riêng Đồng bằng sông Cửu Long, Bộ trưởng thông tin, giai đoạn 2021-2025, Trung ương đã bố trí khoảng 40.000 tỷ đồng cho khu vực này. Đối với giai đoạn tiếp theo 2026-2031, Chính phủ đã phân bổ 15.000 tỷ đồng; cùng khoảng 8.500 tỷ đồng vốn ODA, tổng nguồn lực được ông nêu là khoảng 23.500 tỷ đồng. Bộ trưởng đánh giá đây là nguồn lực lớn nhằm thực hiện các nhiệm vụ phòng, chống sạt lở, sụt lún, ngập úng, hạn hán và xâm nhập mặn.

Với 8 dự án tại vùng, Bộ trưởng cho biết đến ngày 31/10 đã hoàn thành phê duyệt chủ trương đầu tư và đang tiếp tục triển khai theo lộ trình.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng. Ảnh: Media Quốc hội.

Làm rõ cơ chế và thẩm quyền bố trí vốn chống lũ

Trả lời đại biểu Hà Sỹ Huân, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đề nghị nhìn lại trên tinh thần "tiên trách kỷ, hậu trách nhân" khi xem xét quá trình triển khai các dự án sông Cầu.

Theo Bộ trưởng, bão Bualoi và Matmo năm 2025 gây thiệt hại lớn tại phía Bắc. 3 dự án được địa phương phê duyệt theo diện cấp bách nhưng đến đầu năm 2026 mới khởi công, tức sau thiên tai vài tháng, mới tổ chức khởi công. Ông Hùng cho biết đến thời điểm báo cáo Quốc hội, thiên tai đã qua hơn một năm. Theo giải thích của Bộ trưởng, các dự án phải thực hiện theo cơ chế đầu tư công trung hạn thông thường, không thể tiếp tục bố trí nguồn vốn theo diện cấp bách. Đây là vướng mắc thứ nhất được ông nêu.

Vướng mắc tiếp theo là thẩm quyền bố trí vốn. Bộ trưởng giải thích, với dự án do tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư, việc bố trí nguồn vốn thuộc thẩm quyền Bộ Tài chính; Bộ Nông nghiệp và Môi trường không có thẩm quyền cấp vốn theo đề nghị này.

Đối với đê sông Cầu, đê Chã và đập Thác Huống, Bộ trưởng cho biết Bộ đã bố trí vốn trung hạn theo quy định.