UNESCO tôn vinh những giá trị di sản của châu Á

Getbol - Bãi triều Hàn Quốc

Đối với Hàn Quốc, quyết định mở rộng khu Di sản Thế giới “Getbol - Bãi triều Hàn Quốc” được xem là bước tiến lớn trong nỗ lực bảo tồn hệ sinh thái ven biển. Khu di sản này được UNESCO công nhận lần đầu vào năm 2021 với bốn khu vực gồm Gochang, Boseong- Suncheon, Sinan và Seocheon. Sau ba năm, phạm vi bảo vệ tiếp tục được mở rộng khi bổ sung thêm bốn bãi triều quan trọng tại Yeosu, Goheung, Muan (tỉnh Jeolla Nam) và Seosan (tỉnh Chungcheong Nam).

Việc mở rộng khu di sản sang các bãi triều tại Yeosu, Goheung, Muan (tỉnh Jeolla Nam) và Seosan (tỉnh Chungcheong Nam) vừa gia tăng diện tích bảo tồn vừa nâng cao giá trị sinh thái của khu di sản. Theo UNESCO và Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế( IUCN), các khu vực mới là mắt xích quan trọng trên tuyến đường di cư Đông Á - Australia, góp phần bảo vệ hệ sinh thái bãi triều và 216 loài chim nước, trong đó có nhiều loài quý hiếm, đồng thời củng cố vai trò của vùng Hoàng Hải và biển Tây Hàn Quốc trong bảo tồn đa dạng sinh học.

Ông Tim Badman, Giám đốc Chương trình Di sản Thế giới của IUCN nhận định, việc mở rộng đã làm gia tăng đáng kể giá trị sinh thái của khu vực. Trong khi đó, Cơ quan Di sản Hàn Quốc nhấn mạnh rằng Getbol không chỉ là tài sản của riêng Hàn Quốc mà còn là di sản chung của nhân loại, đòi hỏi sự hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, giám sát và quản lý lâu dài.

Nếu Hàn Quốc ghi dấu ấn bằng một di sản thiên nhiên, thì Trung Quốc lại được UNESCO vinh danh nhờ giá trị văn hóa đặc sắc của Kinh Đức Trấn - cái nôi của nghề gốm sứ nổi tiếng thế giới. Việc Khu di tích nghề gốm sứ thủ công Kinh Đức Trấn được ghi danh, đã nâng tổng số Di sản Thế giới của Trung Quốc lên 61, tiếp tục đưa nước này nằm trong nhóm quốc gia sở hữu nhiều di sản UNESCO nhất thế giới.

Nằm ở tỉnh Giang Tây, Kinh Đức Trấn có lịch sử sản xuất gốm sứ liên tục hơn 2.000 năm và từ lâu được mệnh danh là “Thủ phủ gốm sứ”. Tuy nhiên, điều UNESCO ghi nhận không chỉ là tuổi đời của nghề thủ công, mà còn là tính toàn vẹn của cả một hệ thống sản xuất truyền thống được duy trì suốt hơn 900 năm.

Theo Trung tâm Bảo tồn Di sản Công nghiệp Gốm sứ Kinh Đức Trấn, di sản bao gồm 5 cụm chính, 15 hạng mục và 45 yếu tố cấu thành, trải rộng trên 4 khu hành chính. Hệ thống này bao quát toàn bộ chuỗi sản xuất gốm sứ thủ công, từ khai thác nguyên liệu, chế biến đất sét, xây dựng lò nung, các xưởng sản xuất cho đến mạng lưới thương mại và các thị trấn nghề.

Điểm đặc biệt của Kinh Đức Trấn là quy mô và tính hoàn chỉnh hiếm có. Trong khi nhiều di sản công nghiệp trên thế giới chỉ bao gồm một số ít hạng mục tiêu biểu, Kinh Đức Trấn vẫn lưu giữ được gần như toàn bộ quá trình hình thành, phát triển và vận hành của một trung tâm sản xuất gốm sứ xuyên suốt các triều đại Tống, Nguyên, Minh và Thanh.

Không những bảo tồn quá khứ, Kinh Đức Trấn ngày nay còn là trung tâm sáng tạo nghệ thuật quốc tế. Hàng nghìn nghệ sĩ, nhà thiết kế và thợ gốm từ nhiều quốc gia tìm đến đây để học tập, nghiên cứu và sáng tác. Thành phố đã trở thành nơi giao thoa giữa kỹ thuật truyền thống và nghệ thuật đương đại, giúp nghề gốm tiếp tục phát triển trong đời sống hiện đại.

Điểm chung giữa hai quyết định của UNESCO tại Busan là cách tiếp cận toàn diện trong bảo tồn di sản. Một bên là hệ sinh thái bãi triều với vai trò duy trì đa dạng sinh học và ứng phó biến đổi khí hậu; bên còn lại là một trung tâm thủ công truyền thống phản ánh lịch sử, kỹ thuật và bản sắc văn hóa của con người. Dù thuộc hai loại hình khác nhau, cả hai đều cho thấy di sản chỉ thực sự có ý nghĩa khi được bảo tồn gắn với phát triển bền vững và được truyền lại cho các thế hệ mai sau.

Việc mở rộng khu bãi triều Getbol và ghi danh Kinh Đức Trấn là minh chứng cho thấy di sản không đơn thuần lưu giữ ký ức của quá khứ mà đóng vai trò định hình tương lai, tạo động lực cho bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ văn hóa và thúc đẩy phát triển bền vững trên phạm vi toàn cầu.