Ưu đãi đầu tư phải gắn với kết quả thực hiện cam kết

Tăng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư có chọn lọc

Ngày 24/10, phát biểu tại tổ khi thảo luận về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng yêu cầu đặt ra với sửa đổi Luật Đầu tư lần này cần quán triệt 3 yêu cầu quan trọng. 

Đó là tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư hợp pháp nhưng không nới lỏng kỷ cương pháp luật; tăng tính chủ động trong điều hành nhưng không làm mờ ranh giới thẩm quyền; tăng ưu đãi, hỗ trợ đầu tư có chọn lọc nhưng phải kiểm soát được nguồn lực và đo lường được hiệu quả.

Đề cập tới chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị dự thảo Luật phải quy định rõ các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, hạn chế giao quá nhiều nội dung quan trọng cho văn bản dưới luật.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (Ảnh: Media Quốc hội).

Theo Chủ tịch Quốc hội, chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt cần tập trung vào những dự án có tác động lan tỏa lớn, tạo động lực phát triển, đóng góp thiết thực vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đặc biệt, cần xác định rõ các tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư, nhất là khả năng chuyển giao công nghệ, tỉ lệ nội địa hóa, mức độ liên kết với doanh nghiệp trong nước và đóng góp vào sự phát triển của các ngành công nghiệp chiến lược.

"Ưu đãi đầu tư phải gắn với kết quả thực hiện cam kết, không chỉ căn cứ vào những cam kết ban đầu của nhà đầu tư", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh. 

Đồng thời cho rằng cần quy định các tiêu chí đầu ra cụ thể, có thể đo lường và kiểm chứng được, chẳng hạn như tỷ lệ nội địa hóa, việc hình thành các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng. 

Nhà đầu tư thực hiện cam kết ở mức độ nào thì được hưởng chính sách ưu đãi tương ứng với mức độ đó.

"Đồng thời, phải có cơ chế giám sát, hậu kiểm và thu hồi ưu đãi rõ ràng đối với những trường hợp không thực hiện đúng cam kết. Chính sách ưu đãi phải hướng tới hiệu quả thực chất, tạo ra giá trị gia tăng và sức lan tỏa đối với nền kinh tế, không chỉ thu hút vốn đầu tư đơn thuần", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chính sách thu hút đầu tư nước ngoài phải gắn với việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc thu hút các tập đoàn lớn, các dự án công nghệ cao phải tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, cung ứng và giá trị toàn cầu.

Công cụ tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, tăng tính công khai, minh bạch

Liên quan đến các quy định về đơn giản hóa thủ tục đầu tư, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị tiếp tục rà soát kỹ tính thống nhất giữa Luật Đầu tư với các luật chuyên ngành có liên quan.

Trong đó, cần đặc biệt quan tâm đến các quy định về lựa chọn nhà đầu tư đối với những dự án sử dụng khu vực biển; thủ tục đầu tư đặc biệt đối với các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc đơn giản hóa thủ tục phải được thực hiện đồng bộ, bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai dự án, tránh tình trạng thủ tục đầu tư được tháo gỡ nhưng lại phát sinh vướng mắc từ các quy định pháp luật chuyên ngành.

Đối với Cổng một cửa đầu tư quốc gia, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ vai trò kết nối, tích hợp, cung cấp dịch vụ và giải quyết thủ tục hành chính cho nhà đầu tư.

"Đây phải thực sự là công cụ tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, tăng tính công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính cho các nhà đầu tư khi tìm hiểu môi trường đầu tư và thực hiện các thủ tục đầu tư tại Việt Nam", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đối với đề xuất kéo dài thời hạn hoạt động của dự án trong khu công nghiệp sinh thái lên tối đa 70 năm, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ sở, sự cần thiết và tác động của chính sách.

Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm tăng cường liên kết giữa khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với doanh nghiệp trong nước, ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, thân thiện với môi trường và có khả năng tạo sức lan tỏa đối với nền kinh tế.

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Minh Đức (đoàn Tp.Hồ Chí Minh) đề nghị cân nhắc việc sử dụng ngân sách Nhà nước để hỗ trợ trực tiếp chi phí mua sắm máy móc, thiết bị cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tái đầu tư.

ĐBQH Nguyễn Minh Đức (Ảnh: Media Quốc hội).

Theo đại biểu, lợi nhuận chưa chuyển về nước về bản chất vẫn là nguồn vốn tư nhân của nhà đầu tư. Việc sử dụng ngân sách Nhà nước tài trợ trực tiếp cho chi phí mua sắm tài sản cố định riêng lẻ của doanh nghiệp FDI chưa phù hợp với nguyên tắc quản lý tài chính công và có thể tạo ra sự thiếu bình đẳng với doanh nghiệp trong nước.

Mặt khác, cơ quan tài chính cũng sẽ gặp khó khăn trong việc xác định, thẩm định giá trị thực của các dây chuyền, máy móc, thiết bị nhập khẩu từ nước ngoài để làm căn cứ hỗ trợ.

Đại biểu nhấn mạnh, ngân sách Nhà nước nên tập trung hỗ trợ những hoạt động có tính lan tỏa xã hội cao như đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, thử nghiệm trong môi trường có kiểm soát (sandbox), phát triển hạ tầng kỹ thuật dùng chung và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng.

Đại biểu đề nghị bỏ quy định về hỗ trợ "chi phí khác theo quy định của Chính phủ". Theo đại biểu, hỗ trợ đầu tư đặc biệt có thể là khoản chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước. 

Nếu Luật chỉ quy định một nội dung mở về "chi phí khác" mà không xác định phạm vi, điều kiện hoặc mức trần hỗ trợ thì có nguy cơ dẫn đến việc ủy quyền quá rộng trong quyết định sử dụng ngân sách. Điều này không chỉ làm thiếu rõ ràng về thẩm quyền mà còn có thể ảnh hưởng đến kỷ luật tài chính, ngân sách.