Văn hóa kinh doanh - nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững

Trong bối cảnh đó, văn hóa kinh doanh - một bộ phận quan trọng của đời sống văn hóa - nổi lên như một yếu tố then chốt quyết định sức cạnh tranh, sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và xa hơn là của cả nền kinh tế quốc gia.

Pha chè mời khách đến từ gian hàng tỉnh Lào Cai tại Hội chợ mùa Thu lần thứ nhất 2025. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Văn hóa kinh doanh - “chìa khóa mềm” của doanh nghiệp

Tại Diễn đàn Quốc gia “Văn hóa với doanh nghiệp năm 2026”, Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế chia sẻ, doanh nghiệp có văn hóa mạnh, có hiệu suất sinh lời cao hơn từ 1,3 đến 1,8 lần, trung bình khoảng 1,5 lần so với doanh nghiệp không có nền tảng văn hóa rõ ràng. Con số này cho thấy, văn hóa không phải là “chi phí”, mà là “tài sản sinh lợi”. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, chính những giá trị vô hình như niềm tin, uy tín, chuẩn mực… lại trở thành lợi thế khác biệt.

Nhiều ý kiến chuyên gia khác cũng khẳng định, văn hóa có vai trò rất quan trọng giúp cho các doanh nghiệp định vị thương hiệu và lan tỏa văn hóa Việt Nam ra thế giới. Cụ thể hơn, văn hóa kinh doanh sẽ giúp hình thành hành vi, thái độ của nhân viên trong việc phục vụ, chăm sóc khách hàng, tạo nên “cách doanh nghiệp vận hành” và định hình “cách doanh nghiệp được nhìn nhận”.

Theo các chuyên gia, văn hóa kinh doanh thể hiện ở cách doanh nghiệp đối xử với khách hàng, đối tác, người lao động và xã hội; ở cách quản trị, ra quyết định; ở tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp… Ngày nay, văn hóa kinh doanh được xem là năng lực cạnh tranh cốt lõi, là “chìa khóa mềm” giúp doanh nghiệp hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo thống kê, sau 40 năm đổi mới, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã có bước chuyển mình ngoạn mục, phát triển không ngừng về quy mô, gặt hái những thành tựu quan trọng với văn hóa và triết lý kinh doanh riêng, đồng thời xác lập những bước tiến quan trọng về chất lượng, uy tín thương hiệu và khả năng đóng góp cho đất nước. Hiện cả nước có trên 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Khu vực doanh nghiệp tư nhân đóng góp khoảng 60 - 65% GDP; tạo việc làm cho hơn 30 triệu lao động. Kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt trên 920 tỷ USD; đưa Việt Nam trở thành một trong 20 nền kinh tế thương mại lớn nhất thế giới.

Các ý kiến chuyên gia nhận định, trong xu hướng kinh doanh toàn cầu hiện nay, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến văn hóa kinh doanh, những doanh nghiệp thành công và bền vững không chỉ dựa vào vốn, công nghệ hay thị trường, mà còn dựa trên nền tảng văn hóa. Văn hóa kinh doanh đã trở thành “tài sản vô hình” quý giá, tạo nên bản sắc, uy tín và sức sống dài lâu của doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, văn hóa kinh doanh không chỉ là chuẩn mực đạo đức, mà còn là điều kiện, là “tấm vé” để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Xây dựng đội ngũ doanh nhân chuẩn mực đạo đức

Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Phương Lan/TTXVN

Tại Diễn đàn Quốc gia “Văn hóa với doanh nghiệp năm 2026”, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính đã khẳng định, một nền kinh tế mạnh không chỉ được đo bằng quy mô GDP, năng lực công nghệ, thị phần hay mức độ hội nhập, còn được đánh giá bằng văn hóa kinh doanh; trách nhiệm xã hội; tính minh bạch; tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế hiện đại dựa trên tri thức, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và toàn cầu hóa, văn hóa được thấm sâu, thể hiện trong cách doanh nghiệp quản trị, cách doanh nhân ứng xử, cách chúng ta cạnh tranh, hợp tác, phụng sự xã hội và trở thành nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm của nền kinh tế quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Phó Thủ tướng Mai Văn Chính cũng nhấn mạnh, văn hóa kinh doanh chính là tài sản quý giá, bền vững nhất của doanh nghiệp; là nền tảng tạo lập thương hiệu doanh nghiệp. Công nghệ có thể thay đổi; thị trường có thể biến động; sản phẩm có thể lạc hậu, nhưng văn hóa và uy tín thương hiệu luôn là giá trị bền vững để doanh nghiệp tồn tại, phát triển lâu dài và định vị vị trí.

Theo Phó Thủ tướng Mai Văn Chính, trong bối cảnh hội nhập toàn cầu sâu rộng, cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân Việt Nam cần “Nhìn xa, trông rộng; Nghĩ sâu, làm lớn” để phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn. Theo đó, doanh nghiệp muốn đi xa phải đi cùng văn hóa; muốn làm lớn phải coi trọng văn hóa; muốn xây dựng thương hiệu mạnh phải xây dựng bằng những giá trị bền vững dựa trên nền tảng đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội…

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác lập một tư duy đột phá. Lần đầu tiên, Đảng ta xác định rõ: “Phát triển văn hóa, con người là nền tảng nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Quan điểm này không chỉ đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế chính trị, xã hội, mà còn nhấn mạnh vai trò điều tiết của văn hóa đối với mọi hoạt động phát triển, trong đó có hoạt động săn xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Nhiều chuyên gia cho rằng, điểm đột phá của Nghị quyết 80 không chỉ nằm ở việc khẳng định vai trò của văn hóa, còn ở cách tiếp cận mới: đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội, đồng thời nhấn mạnh vai trò điều tiết của văn hóa đối với mọi hoạt động phát triển. Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với lĩnh vực kinh doanh.

Trong tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, văn hóa kinh doanh được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển bền vững đất nước, không chỉ như một chuẩn mực đạo đức mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng của nền kinh tế. Nghị quyết khẳng định, văn hóa phải “thấm sâu” vào mọi lĩnh vực, trong đó có hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó trở thành yếu tố điều tiết hành vi thị trường, định hình chuẩn mực cạnh tranh và nâng cao chất lượng phát triển. Từ tinh thần đó, có thể thấy, văn hóa kinh doanh đã trở thành nền tảng tạo dựng uy tín, thương hiệu và sức cạnh tranh quốc gia.

Theo Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, trong kỷ nguyên hội nhập, văn hóa kinh doanh đã trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi. Sự thành bại của một thương hiệu không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hay nguồn vốn, mà sâu xa hơn là ở tính chính trực, sự minh bạch và bản sắc văn hóa mà doanh nghiệp đó xây dựng và lan tỏa. Nhận thức rõ điều này, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã xác định nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam có chuẩn mực đạo đức và văn hóa kinh doanh mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa kinh doanh quốc tế.

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy cho rằng, để thực hiện mục tiêu đó, mỗi doanh nghiệp cần thường xuyên soi chiếu, điều chỉnh hoạt động của mình theo hệ giá trị quốc gia và chuẩn mực con người Việt Nam: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo. Đặc biệt, đội ngũ lãnh đạo, quản lý cần không ngừng nâng cao trình độ, bản lĩnh chính trị, tầm nhìn chiến lược và khát vọng vươn tầm quốc tế; phát huy mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo, ý chí tự lực, tự cường, chủ động thích ứng, vượt qua khó khăn, thách thức, biến thách thức thành cơ hội, qua đó góp phần xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp và đóng góp thiết thực vào sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước…

Bà Trịnh Thị Thủy cũng khẳng định, ngành văn hóa sẽ tập trung xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đồng thời tin tưởng, văn hóa kinh doanh Việt Nam sẽ trở thành nguồn lực nội sinh to lớn, mỗi doanh nhân sẽ là một đại sứ văn hóa, mang bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam vươn tầm thế giới.

Có thể thấy, Nghị quyết 80 đã mở ra một cách tiếp cận mới, đặt văn hóa vào trung tâm của phát triển, đồng thời xác định rõ vai trò của doanh nghiệp và doanh nhân trong việc kiến tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa. Văn hóa kinh doanh, vì thế, không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp, mà là câu chuyện của quốc gia, của niềm tin, bản sắc và khát vọng phát triển.

Phương Lan (TTXVN)