Về Hạc Thành ca quán nghe 'tiếng tơ tiếng trúc'

'Chát... Chát... Tom!' Tiếng trống chầu đanh gọn điểm nhịp, nương theo nhịp trống, thanh âm trầm đục, nỉ non của cây đàn đáy cất lên, quấn quýt lấy giọng hát vút cao, đổ hột nền nã của ca nương. Giữa lòng phố thị, tiếng tơ, nhịp phách từ Hạc Thành Ca quán đang nhấn nhá những thanh âm văn hóa đầy tự hào, đánh thức các giá trị di sản tưởng chừng đã ngủ quên trong dòng chảy hối hả của thời đại.

Tọa lạc tại căn nhà số 08, phiên bản phố cổ Công viên Hội An, ca quán nhỏ này là nơi nương náu của những tâm hồn đồng điệu thuộc Câu lạc bộ (CLB) Ca trù Hạc Thành. Người bền bỉ giữ lửa cho CLB là Nghệ nhân Minh Châu, người đã dành hơn hai thập kỷ để sống trọn với nghiệp "ca trù đổ hột phách giòn". Với bà, mỗi nhịp phách ngân vang không chỉ là kỹ thuật thanh âm, mà là một “món nợ” tinh thần phải trả bằng cả tâm huyết. “Với ca trù, tôi chưa bao giờ tính toán”, lời tự sự giản dị ấy chính là ngọn lửa giữ cho ca quán luôn ấm hơi người, là minh chứng cho một tình yêu vô điều kiện dành cho hồn cốt dân tộc.

Nghệ nhân Minh Châu (giữa) cùng NSƯT Hoàng Thành (áo xanh) trong một buổi diễn tại Ca quán

Nghệ nhân Minh Châu (giữa) cùng NSƯT Hoàng Thành (áo xanh) trong một buổi diễn tại Ca quán

Trong thế giới nghệ thuật ca trù, nếu ca nương là người truyền tải cảm xúc thì kép đàn đáy chính là người cầm giữ linh hồn cho canh hát. Tìm được một ca nương giỏi đã khó, tìm được một kép đàn biết thả tâm hồn vào ba sợi dây tơ, biết “nhấn”, biết “chùn” theo từng lời hát để nâng đỡ giọng ca lại càng khó hơn. Nỗi đau đáu về một di sản “khuyết” người cầm đàn đã có lúc khiến ca trù xứ Thanh rơi vào một khoảng lặng trầm buồn.

Vốn là một nghệ sĩ chèo dày dạn, NSƯT Hoàng Thành thấu cảm sâu sắc nỗi cô đơn của các ca nương khi vắng bóng tiếng đàn đáy. Từ một người “rẽ lối sang ngang”, ông tự rèn giũa, nằm lòng từng cung Nam, cung Bắc để rồi làm chủ từng nốt nhạc trên cây Vô đề cầm. Dưới những ngón tay tài hoa, tiếng đàn khi thì khoan thai ở dây Hàng, lúc lại dồn dập ở dây Trung, dây Liễu, cộng hưởng cùng nhịp phách điêu luyện của các nghệ nhân Thùy Liên, Thu Hiền, Ngọc Mai... tạo nên một chỉnh thể nghệ thuật hoàn hảo. Có thể nói, diện mạo của Ca trù Hạc Thành hôm nay mang đậm dấu ấn tâm huyết của những người nghệ sĩ tài hoa ấy.

Hát Chúc hỗ tại Hạc Thành Ca quán.

Hát Chúc hỗ tại Hạc Thành Ca quán.

Sự bền bỉ của những tâm hồn nặng nợ với nghiệp cầm ca nay đã tìm được điểm tựa vững chắc từ những chủ trương đúng đắn của Nhà nước. Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa đã trở thành điểm tựa vững chắc, thổi luồng sinh khí mới vào âm nhạc truyền thống. Tại địa phương, sự quan tâm của lãnh đạo phường Hạc Thành trong việc bố trí không gian sinh hoạt đã giúp câu lạc bộ có nơi luyện tập, trình diễn.

Câu lạc bộ Ca trù Hạc Thành biểu diễn trong sự kiện Ngày thơ Việt Nam tại Thanh Hóa .

Câu lạc bộ Ca trù Hạc Thành biểu diễn trong sự kiện Ngày thơ Việt Nam tại Thanh Hóa .

Giữa những lo toan của cuộc sống thường nhật, tiếng đàn tại Hạc Thành Ca quán vẫn vang lên đều đặn, nhịp phách chưa bao giờ lơi. Những nghệ nhân như Đình Ân, Hoàng Nhâm, Minh Hiển vẫn miệt mài luyện tiếng với mong mỏi giản đơn là giữ cho Ca trù, bộ môn nghệ thuật được UNESCO vinh danh là di sản phi vật thể của nhân loại luôn có chỗ đứng trên mảnh đất quê hương.

Minh Quyên

Nguồn Thanh Hóa: https://vhds.baothanhhoa.vn/ve-hac-thanh-ca-quan-nghe-tieng-to-tieng-truc-42552.htm