Về làng Trà Đông nơi có chiếc trống đồng lớn nhất Việt Nam dịp cận Tết

Làng Chè hay còn gọi Trà Đông (xã Thiệu Trung) – một làng nghề đúc đồng nổi tiếng, tồn tại hàng trăm năm ở Thanh Hóa. Ngoài đúc trống đồng thì Trà Đông còn đúc các đồ phục vụ cho việc thờ cúng như: Lư hương, hạc đồng, chân nến, đèn thờ, ống cắm hương, mâm bồng đến các món cao cấp hơn như lọ hoa, ngai chén, bộ tam sư, hoành phi câu đối, cuốn thư, lộc bình, tranh đồng …

Một ngày cuối năm Ất Tỵ, PV Người Đưa Tin về Trà Đông để tìm hiểu, mục sở thị không khí làm việc của làng nghề khi Tết Nguyên đán cận kề.

Làng nghề đúc đồng Trà Đông được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Cổng vào làng đúc đồng Trà Đông.

Đang hướng dẫn công nhân làm việc, thấy có khách anh Toàn, con trai nghệ nhân ưu tú Đặng Ích Hoàn nghỉ tay rót nước mời chúng tôi. Anh Toàn chia sẻ, đúc đồng là nghề thủ công truyền thống của gia đình, đến anh đã trải qua 5 đời. Bố anh do tuổi đã cao, sức khỏe yếu nên mọi công việc của gia đình đều giao lại cho con cái điều hành, ông lui về làm "cố vấn". Hơi ấm từ lửa nung, du dịch đồng nung chảy và không khí làm việc trong xưởng đã xua tan cái lạnh cắt da cắt thịt của mùa đông.

Theo anh Toàn, đúc đồng là nghề thủ công truyền thống nên các sản phẩm làm ra gần như hoàn toàn dựa vào bàn tay, kinh nghiệm của người thợ. Ngoài trống đồng, xưởng của gia đình anh Toàn còn đúc các đồ phục vụ cho việc thờ cúng như: Lư hương, hạc đồng, chân nến, đèn thờ, ống cắm hương, lộc bình, tranh đồng … theo yêu cầu của khách đặt hàng hoặc bày bán tại cửa hàng.

Tạo khuôn là một trong những công đoạn quan trọng, quyết định tính thẩm mỹ của sản phẩm sau khi ra lò.

Cận Tết Nguyên đán nên ở xưởng của nghệ nhân Đặng Ích Hoàn có gần 10 công nhân đang làm việc. Phần lớn họ là con cháu trong nhà hoặc anh em trong họ của chủ xưởng. Họ chưa qua một trường lớp chính quy nào đào tạo mà được ông Hoàn, anh Toàn "cầm tay chỉ việc" truyền nghề. Có người đã làm việc ở đây hàng chục năm nên nhiều kinh nghiệm và có tay nghề cao.

Để cho ra được một sản phẩm bằng đồng hoàn chỉnh thì người thợ phải bắt đầu từ việc làm khuôn. Nguyên liệu đúc được xưởng sử dụng đồng tái chế mua lại trên thị trường. Sau khi đồng nung với nhiệt độ cao tan chảy sẽ đổ vào khuôn tạo hình. Việc rót đồng vào khuôn yêu cầu kinh nghiệm và sự tỉ mỉ của người thợ để làm sao cho đồng chảy đều và trám đầy khuôn.

Nung chảy đồng nguyên liệu chuẩn bị cho vào khuôn.

Anh Toàn cho hay, năm nay, dù đã cận Tết, nhưng nhu cầu về đúc đồng và các sản phẩm từ đồng không lớn như những năm trước. Là nghề thủ công truyền thống nên việc đúc đồng phụ thuộc nhiều vào thị trường và làng nghề đã trải qua nhiều thăng trầm với thời gian.

Năm 2018, làng nghề đúc đồng Trà Đông được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Ngoài nghệ nhân ưu tú Đặng Ích Hoàn, ở Trà Đông còn khoảng 5-6 gia đình làm nghề này.

Sau khi nung chảy, đồng được các thợ thủ công lành nghề đổ vào khuôn đúc.

Các sản phẩm đồ đồng từ xưởng đúc được bày bán ở cửa hàng phục vụ nhu cầu trang trí, thời cúng của nhân dân.

Tại làng Trà Đông hiện đang trưng bày chiếc trống đồng lớn nhất Việt Nam do nghệ nhân Nguyễn Bá Châu và Nguyễn Bá Quý tạo ra với chi phí khoảng 4 tỷ đồng. Thời điểm PV có mặt, chiếc trống đồng lớn nhất Việt Nam đang được các nghệ nhân trưng bày trước nhà để phục vụ du khách chiêm ngưỡng dịp Tết Nguyên đán.

Trống đồng lớn nhất Việt Nam có đường kính mặt 2,45m, cao 1,87m, nặng gần 4 tấn.

Ông Trần Ngọc Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thiệu Trung cho biết, xã đang xúc tiến thành lập Hội đúc đồng xã Thiệu Trung. Từ đó, nhằm tạo ra một cộng đồng gắn kết, chia sẻ kinh nghiệm, cùng nhau quảng bá sản phẩm và đăng ký sở hữu trí tuệ tập thể cho các hộ gia đình. Nghề đúc đồng ở Trà Đông đang tạo việc làm cho hơn 200 lao động địa phương với thu nhập ổn định.

Phạm Xuân Chinh