Vì sao cơ thể sau tuổi 40 hay xuất hiện một mùi đặc trưng của người già?

Chắc hẳn nhiều người trong chúng ta từng lưu giữ ký ức êm đềm về mùi hương của ông bà, một thứ hương thơm gợi nhớ đến các quyển sách cũ hay những hộp giấy carton ẩm. Dù nhẹ nhàng hơn mồ hôi của người trẻ, thứ mùi này lại rất dễ nhận biết và thường được gọi là "mùi người già". 

Từ trước đến nay, không ít người vẫn lầm tưởng đây chỉ là hệ quả xuất phát từ việc vệ sinh cá nhân chưa chu đáo. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu y khoa khẳng định đây hoàn toàn không phải do thói quen ở bẩn hay lơ là vệ sinh cá nhân, mà là một hiện tượng sinh học tất yếu của quá trình lão hóa.

Sau tuổi 40, cơ thể người thường xuất hiện 1 mùi đặc trưng được biết đến với tên gọi là "mùi người già". Ảnh minh họa: iStock

Theo các chuyên gia da liễu, thủ phạm chính gây ra hiện tượng này là một hợp chất hữu cơ thuộc nhóm aldehyde có tên 2-nonenal. Khi con người bước qua mốc 40 tuổi, làn da bắt đầu trải qua những biến đổi sâu sắc. 

Thời điểm đó, khả năng chống oxy hóa tự nhiên trên da bắt đầu suy giảm, trong khi thành phần bã nhờn biến đổi kết hợp với sự tích tụ tổn thương do ánh nắng mặt trời khiến quá trình oxy hóa diễn ra mạnh mẽ hơn. Những yếu tố này tạo điều kiện cho hợp chất 2-nonenal tích tụ và phát tán.

"Nghiên cứu cho thấy sự gia tăng hợp chất 2-nonenal có thể đo lường được thường bắt đầu sau tuổi 40, với sự tích tụ rõ rệt hơn ở độ tuổi 50 trở đi", Tiến sĩ Sonal Choudhary từ Trường Y thuộc Đại học Pittsburgh (Mỹ) cho hay. "Đây là một quá trình từ từ chứ không phải chuyển đổi ngay lập tức. Cường độ của mùi hương khác nhau đáng kể ở mỗi người tùy thuộc vào di truyền, loại da, lối sống và sự tiếp xúc với môi trường".

Bên cạnh đó, mức độ mùi đậm hay nhạt ở mỗi người sẽ khác nhau tùy thuộc vào các yếu tố di truyền, loại da và môi trường sống. Tiến sĩ Naana Boakye từ phòng khám da liễu Bergen Dermatology cũng xác nhận: "Đây là hiện tượng phổ biến ở cả hai giới chứ không riêng một nhóm nhỏ nào".

Bản thân người tạo ra "mùi người già" thường không thể tự nhận biết được do cơ chế thích nghi khứu giác của não bộ. Với cơ chế này, não người có khả năng tự loại bỏ các mùi quen thuộc để ưu tiên nhận diện những tín hiệu mới từ môi trường. 

Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Delphine J. Lee từ Trung tâm Y tế Harbor thuộc Đại học California cơ sở Los Angeles (Mỹ), mọi người có thể đang bị thổi phồng rằng mùi hương này khó chịu hoặc đáng sợ, trong khi thực tế nó thậm chí có thể trung tính hoặc dễ chịu hơn mùi cơ thể của người trẻ và người trung niên.

Song khác với mồ hôi dễ dàng bị rửa trôi bằng nước ngọt, hợp chất 2-nonenal là một axit béo nên bám rất chặt trên da và sợi vải. "Rất khó để loại bỏ phân tử này vì nó rất 'bám dính'. Nó rất thích bám vào da và sợi vải", Chuyên gia Danielle Reed tại Trung tâm Nghiên cứu Monell khẳng định. "Bạn sẽ loại bỏ được một phần khi tắm, nhưng cơ thể bạn lại liên tục tạo ra nó, vì vậy việc tắm rửa không phải là giải pháp triệt để".

Để giảm bớt tác động, các chuyên gia gợi ý sử dụng xà phòng chiết xuất từ quả hồng Nhật Bản. Chất tannin trong quả hồng có khả năng liên kết và giảm thiểu bớt sự lưu hương của các aldehyde.

Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu mới nhất đang xem xét chiết xuất từ cà tím và nấm mỡ trong việc giảm thiểu tổn thương oxy hóa, dù dữ liệu lâm sàng vẫn cần thêm thời gian thử nghiệm. Song sau cùng, giới y học vẫn nhấn mạnh chưa có giải pháp triệt để nào xóa bỏ hoàn toàn mùi hương này. 

Do đó, sự thay đổi mùi cơ thể là một phần tự nhiên của tuổi tác tương tự như nếp nhăn. Theo các chuyên gia, xã hội nên hướng tới cái nhìn bao dung và trân trọng hơn đối với những biến đổi sinh học tự nhiên của người lớn tuổi, thay vì áp đặt các định kiến lên chúng.