Vì sao Toyota điều chỉnh chiến lược thu hẹp sản xuất xe điện?

Quyết định ngừng phát triển phiên bản sản xuất xe điện hạng sang Lexus LF-ZC để tập trung vào dòng xe thể thao đa dụng SUV có vẻ xuất phát từ thực tế thị trường xe điện đang có dấu hiệu chững lại trên phạm vi toàn cầu.

Toyota phải điều chỉnh chiến lược thu hẹp sản xuất xe điện để đáp ứng thực tế thị trường.

Cùng với đó, tình hình địa chính trị phức tạp tại khu vực Trung Đông cũng như những tác động kéo dài đối với chuỗi cung ứng đang buộc nhà sản xuất ô tô Nhật Bản phải thu hẹp quy mô sản lượng trên diện rộng nhằm bảo đảm tính hiệu quả trong hoạt động kinh doanh.

Tạm dừng dự án sản xuất xe điện hạng sang, ưu tiên công nghệ đúc gigacasting cho SUV

Theo các thông tin từ nội bộ tập đoàn, Toyota đã quyết định đình chỉ quá trình phát triển phiên bản sản xuất hàng loạt của mẫu sedan thuần điện mang tên Lexus LF-ZC. Ban đầu, nguyên mẫu thiết kế này được kỳ vọng sẽ trở thành sản phẩm tiên phong ứng dụng công nghệ đúc gigacasting trong dây chuyền của hãng.

Đây là một phương pháp sản xuất vô cùng tiên tiến, cho phép kết hợp nhiều bộ phận kim loại rời rạc thành các khối linh kiện lớn thông qua quy trình đúc nhôm nguyên khối. Kế hoạch ban đầu của hãng là đưa mẫu xe LF-ZC vào lắp ráp tại nhà máy nằm ở tỉnh Aichi vào cuối năm nay. Tuy nhiên, lịch trình này sau đó bị lùi lại đến giữa năm 2027, và cho đến hiện tại, dự án đã chính thức bị tạm dừng vô thời hạn.

Quyết định tạm gác lại dự án LF-ZC phản ánh sự tính toán kỹ lưỡng của đội ngũ ban lãnh đạo Toyota đối với thị hiếu của người tiêu dùng hiện đại. Dựa trên sự thay đổi trong nhu cầu mua sắm thực tế, hãng xe Nhật Bản dường như đã đi đến kết luận rằng các mẫu sedan hạng sang không còn phù hợp với điều kiện của thị trường ô tô trong giai đoạn hiện tại. Thay vì tiếp tục đổ nguồn lực khổng lồ vào một phân khúc đang ngày càng thu hẹp, Toyota quyết định chuyển hướng tập trung vào việc phát triển các dòng xe thể thao đa dụng (SUV) và các mẫu xe khác đang có sức mua tốt hơn.

Mặc dù dự án xe điện sedan Lexus bị đình chỉ, điều này hoàn toàn không đồng nghĩa với việc Toyota từ bỏ các công nghệ sản xuất cốt lõi. Tập đoàn vẫn tiếp tục duy trì các hoạt động nghiên cứu và phát triển chuyên sâu đối với kỹ thuật đúc nhôm gigacasting cùng với công nghệ pin thể rắn thế hệ mới. Hãng đang xem xét việc mở rộng ứng dụng của những công nghệ tiên tiến này lên các loại xe phổ biến hơn như SUV. Bằng cách giữ lại nền tảng nghiên cứu, Toyota vẫn để ngỏ khả năng giới thiệu một thế hệ xe điện mới trong tương lai khi thị trường toàn cầu phát đi những tín hiệu khả quan và ổn định hơn.

Doanh số xe điện đối mặt với lực cản từ sự thay đổi chính sách

Thị trường xe điện từng chứng kiến những tín hiệu tăng trưởng vô cùng tích cực đối với tập đoàn Toyota. Trong năm 2025, doanh số bán xe điện trên toàn cầu của hãng đã vượt qua con số 190.000 chiếc, ghi nhận mức tăng trưởng vô cùng ấn tượng lên tới 42%. Sự bứt phá này có được phần lớn nhờ vào sức hút mạnh mẽ của mẫu SUV bZ4X đã được cải tiến, cùng với đó là doanh số ổn định từ mẫu xe giá rẻ bZ3X được phân phối độc quyền tại thị trường Trung Quốc. Mức tăng trưởng này từng củng cố niềm tin của hãng về quá trình điện khí hóa, nhưng thực tế hiện nay lại đang diễn biến theo một chiều hướng phức tạp hơn rất nhiều.

Ngành công nghiệp xe điện hiện tại đang phải đối mặt với nhiều lực cản đáng kể từ những thị trường tiêu thụ trọng điểm. Tại Hoa Kỳ, việc Tổng thống Donald Trump quyết định loại bỏ các chương trình ưu đãi thuế dành cho người mua xe điện đã tạo ra một rào cản lớn về mặt tài chính. Chính sách này khiến nhiều khách hàng tiềm năng phải cân nhắc lại khi đưa ra quyết định mua sắm, bởi việc thiếu đi các khoản trợ cấp của chính phủ đã làm giảm đáng kể lợi thế cạnh tranh của các mẫu xe chạy pin so với các loại phương tiện truyền thống.

Tại khu vực châu Âu, một sự thay đổi lớn về mặt pháp lý cũng đang tác động trực tiếp đến chiến lược dài hạn của các nhà sản xuất ô tô. Liên minh châu Âu (EU) đã quyết định đảo ngược chính sách mang tính cứng rắn trước đây, theo đó họ sẽ không còn cấm bán các loại xe sử dụng động cơ đốt trong mới vào năm 2035.

Sự nới lỏng từ phía giới chức châu Âu tạo điều kiện cho các dòng xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch tiếp tục duy trì sự hiện diện lâu dài trên thị trường, làm giảm đi tính cấp bách của quá trình chuyển đổi sang các phương tiện thuần điện. Những rào cản chính sách từ hai thị trường ô tô lớn nhất thế giới đã buộc Toyota phải đánh giá lại toàn bộ danh mục sản phẩm của mình.

Thu hẹp sản lượng toàn cầu trước áp lực từ khu vực Trung Đông

Bên cạnh những thách thức về mặt chính sách bán hàng, Toyota còn đang phải giải quyết những khó khăn đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến chuỗi cung ứng và logistics. Tập đoàn đã lên kế hoạch cắt giảm sản lượng ở các nhà máy nước ngoài khoảng 83.000 xe tính đến tháng 11 năm nay, mở rộng đáng kể so với những đợt cắt giảm đã được công bố trước đó. Tình trạng tắc nghẽn kéo dài tại eo biển Hormuz sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào lãnh thổ Iran đã làm đình trệ nghiêm trọng quá trình lưu thông hàng hóa tại khu vực Trung Đông.

Ban đầu, Toyota chỉ dự định giảm sản lượng ở nước ngoài khoảng 38.000 xe trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 11. Tuy nhiên, trước tình hình khu vực tiếp tục có những diễn biến khó lường, con số này đã phải nâng lên. Vào đầu tuần này, hãng xe khổng lồ của Nhật Bản đã gửi thông báo chính thức đến các nhà cung cấp phụ tùng lớn về việc điều chỉnh kế hoạch sản xuất.

Động thái này nhằm ứng phó với sự sụt giảm nhu cầu đột ngột tại khu vực Trung Đông cũng như tình trạng giá nhiên liệu đang có xu hướng tăng vọt. Kế hoạch thu hẹp sản xuất sẽ nhắm vào các loại xe chạy bằng xăng và một số dòng xe khác được thiết kế chủ yếu cho thị trường Trung Đông và châu Á. Các mẫu xe nằm trong danh sách điều chỉnh bao gồm dòng SUV chạy xăng RAV4 được sản xuất tại Trung Quốc, cùng với dòng xe đa dụng cải tiến IMV vốn tập trung vào các thị trường đang nổi.

Trước đó, trong tháng 3 và tháng 4, Toyota đã phải thu hẹp sản lượng tại Nhật Bản ở mức 40.000 xe vốn được phân bổ để xuất khẩu sang Trung Đông. Kế hoạch điều chỉnh mới cũng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất trong nước của hãng. Cụ thể, từ tháng 6 đến tháng 9, công ty sẽ tiếp tục giảm sản lượng nội địa thêm 1.500 chiếc so với kế hoạch đã lập ra tính đến tháng 4. Việc sản xuất xe thương mại Probox và xe station wagon Corolla Touring sẽ được giảm xuống để phù hợp với nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, hãng vẫn cố gắng bù đắp doanh thu bằng cách tăng sản lượng và đẩy mạnh xuất khẩu đối với mẫu xe hybrid Prius và một số dòng xe điện khác.

Sự gia tăng căng thẳng tại Trung Đông và những diễn biến liên quan đã khiến Toyota phải ra quyết định đình chỉ hoạt động trên dây chuyền thứ hai tại nhà máy Tsutsumi ở tỉnh Aichi, nơi chuyên sản xuất mẫu sedan Camry, trong thời gian hai ngày của tháng 5. Tương tự, dây chuyền thứ hai tại cơ sở Gifu Auto Body ở Kakamigahara, tỉnh Gifu, đơn vị chuyên lắp ráp xe buýt mini Coaster và các mẫu xe khác cho Toyota, cũng phải tạm dừng hoạt động một ngày. Dù vậy, lãnh đạo Toyota xác nhận hiện chưa có bất kỳ kế hoạch nào về việc dừng hoạt động của các nhà máy trong nước vào tháng 6.

Tại cuộc họp báo công bố kết quả kinh doanh cho năm tài chính 2025 (tính từ tháng 3/2025 đến tháng 3/2026) diễn ra hồi đầu tháng 5, ông Takanori Azuma, người đứng đầu bộ phận kế toán của Toyota, đã có những chia sẻ thẳng thắn về tình hình của doanh nghiệp. Ông cho biết sản xuất trong năm tài chính hiện tại kết thúc vào tháng 3 năm 2027 đã trên đà tăng trưởng tốt trước khi những hệ lụy từ tình hình Trung Đông bắt đầu xuất hiện và gây xáo trộn mọi kế hoạch. Ông lưu ý thêm rằng tập đoàn thường xuất khẩu khoảng 500.000 đến 600.000 xe đến khu vực này mỗi năm, do đó gần một nửa trong số đó sẽ phải gánh chịu những tác động tiêu cực trực tiếp từ thực trạng hiện tại.

Theo bản báo cáo triển vọng được đưa ra vào đầu tháng này, Toyota dự kiến sẽ xuất xưởng khoảng 10 triệu xe mang thương hiệu Toyota và Lexus trong năm tài chính hiện tại, tương đương với mức tăng 1% so với năm trước. Lợi nhuận ròng hợp nhất của tập đoàn ước tính sẽ đạt khoảng 3.000 tỉ yen (tương đương 18,89 tỉ USD).

Tuy nhiên, nếu tính toán dựa trên các tiêu chuẩn kế toán quốc tế, con số này thực chất thể hiện một mức giảm 22%. Nếu tình hình tại khu vực Trung Đông và thị trường dầu thô thế giới tiếp tục chuyển biến xấu và vượt ra khỏi những dự báo ban đầu, doanh nghiệp này hoàn toàn có khả năng sẽ phải tiếp tục điều chỉnh giảm các số liệu về kỳ vọng lợi nhuận trong những quý tiếp theo.