Việt Nam cần đa dạng hóa kênh dẫn vốn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Tại phiên thảo luận chuyên đề “Trung tâm tài chính quốc tế: Làm thế nào thu hút dòng vốn toàn cầu?”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 diễn ra ngày 27/10, TS. Cấn Văn Lực cho biết, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao, quy mô vốn đầu tư của Việt Nam cần tương đương khoảng 40% GDP, với tốc độ tăng vốn đầu tư bình quân khoảng 14% mỗi năm. Theo tính toán của ông, vốn đầu tư sẽ đóng góp khoảng 40 - 42% vào tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Nhu cầu vốn lớn đặt ra yêu cầu huy động nguồn lực từ nhiều khu vực. Theo TS. Cấn Văn Lực, ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 20 - 22% tổng nhu cầu vốn, phần còn lại chủ yếu phải dựa vào khu vực tư nhân trong nước và quốc tế.

TS. Cấn Văn Lực phát biểu tại phiên thảo luận chuyên đề “Trung tâm tài chính quốc tế: Làm thế nào thu hút dòng vốn toàn cầu?”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 diễn ra ngày 27/10.

Với TP. Hồ Chí Minh, nhu cầu huy động vốn cũng rất lớn, tương xứng với vai trò đóng góp khoảng 23,5% GDP cả nước của thành phố. Ông Lực cho biết, thành phố cần huy động khoảng 1,7 triệu tỷ đồng mỗi năm, tương đương khoảng 22% tổng nhu cầu vốn của cả nước. Trong đó, khu vực tư nhân tiếp tục giữ vai trò chủ đạo.

TS. Cấn Văn Lực cũng lưu ý là sự phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng, trong khi các kênh dẫn vốn khác chưa phát huy tương xứng vai trò. Ông dẫn chứng số liệu, tín dụng ngân hàng hiện cung ứng khoảng 51% tổng lượng vốn của nền kinh tế; vốn huy động qua thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 13 - 14%. Nếu tính thêm trái phiếu chính phủ, tỷ trọng vốn từ các thị trường này vào khoảng 23%.

Dư nợ tín dụng hiện tương đương khoảng 144% GDP. Nếu tín dụng tiếp tục tăng 15% mỗi năm, trong khi GDP tăng 10% mỗi năm, tỷ lệ tín dụng/GDP có thể lên khoảng 180% vào năm 2030. Cùng với đó, tăng trưởng tín dụng liên tục cao hơn tốc độ tăng huy động vốn từ năm 2021 đến nay, khiến chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và tiền gửi trong hệ thống ngân hàng lên gần 2 triệu tỷ đồng, tạo thêm thách thức đối với việc giảm mặt bằng lãi suất.

Từ thực tế này, TS. Cấn Văn Lực cho rằng Việt Nam cần phát triển mạnh hơn thị trường cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp, các quỹ đầu tư và những kênh huy động vốn khác. Đây là yêu cầu để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng, đồng thời tạo thêm nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực từ tài chính xanh, vốn quốc tế, kiều hối, du lịch, vốn FDI và dòng vốn có thể thu hút thêm khi thị trường chứng khoán được nâng hạng. Theo ông Lực, việc thu hút vốn quốc tế phải gắn với chương trình và dự án cụ thể; nếu chỉ dừng ở ký kết biên bản ghi nhớ mà chưa có dự án đủ điều kiện triển khai, nguồn vốn khó chuyển thành giải ngân thực tế.

Ông Lực cũng đề cập việc phát triển thị trường tài sản số, thị trường carbon, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án tồn đọng để đưa nguồn lực trở lại nền kinh tế, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công và chống lãng phí.

TS. Cấn Văn Lực nhấn mạnh, huy động vốn cần đi đôi với nâng cao hiệu quả đầu tư. Hệ số ICOR của Việt Nam trong 5 năm qua ở mức trên 6 lần, trong khi mục tiêu đặt ra là giảm xuống khoảng 4,5 lần. Vì vậy, bên cạnh đa dạng hóa nguồn vốn, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản lý và giám sát hệ thống tài chính, bảo đảm thị trường vận hành minh bạch, chuyên nghiệp và theo cơ chế thị trường./.