Việt Nam có thể thoát danh sách đen thuế EU

Theo Bloomberg ngày 28/9, dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề, Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị đưa Việt Nam ra khỏi danh sách các quốc gia, vùng lãnh thổ không hợp tác về thuế, nhưng chưa xóa tên hoàn toàn mà chuyển sang diện các nước còn cam kết cải cách. 

Quyết định dự kiến được đưa ra tại cuộc họp Bộ trưởng Tài chính EU ở Luxembourg ngày 9/10, cùng thời điểm Panama được xem xét đưa ra khỏi danh sách. Đây vẫn là thông tin chưa chính thức. Nếu được thông qua, Việt Nam sẽ rời danh sách đen sau gần 8 tháng.

Vì sao Việt Nam bị đưa vào danh sách đen?

EU duy trì danh sách các quốc gia, vùng lãnh thổ không hợp tác về thuế nhằm thúc đẩy minh bạch và hạn chế trốn, tránh thuế. Danh sách được rà soát 2 lần mỗi năm. Theo Hội đồng EU, Việt Nam bị đưa vào danh sách ngày 17/2/2026 sau khi Diễn đàn Toàn cầu của OECD đánh giá Việt Nam chưa đáp ứng chuẩn mực về trao đổi thông tin thuế theo yêu cầu, hay EOIR.

Việt Nam có thể được EU chuyển từ danh sách đen sang danh sách xám về thuế

Động thái này diễn ra chỉ vài tháng sau khi Việt Nam được EU đưa ra khỏi diện các nước còn cam kết cải cách. Tháng 10/2025, EU xác nhận Việt Nam đã hoàn thành cam kết về chuẩn báo cáo theo từng quốc gia, CbCR, và loại Việt Nam khỏi Phụ lục II. Đến tháng 11/2025, đánh giá của OECD về EOIR lại xếp Việt Nam ở mức “không tuân thủ”, dẫn tới việc EU đưa Việt Nam vào Phụ lục I vào tháng 2/2026.

Sau khi bị đưa vào danh sách, Việt Nam cho biết đang triển khai kế hoạch hành động nhằm thực hiện các khuyến nghị của OECD và tăng cường hợp tác thuế với các đối tác, trong đó có EU.

Việc chuyển sang diện các nước còn cam kết cải cách, nếu được EU thông qua, cũng không đồng nghĩa Việt Nam đã hoàn tất các yêu cầu. Đây vẫn là trạng thái dành cho những nước chưa đáp ứng đầy đủ chuẩn mực nhưng đang thực hiện các cam kết cải cách. Theo cơ chế của EU, tên một quốc gia chỉ được đưa khỏi diện này sau khi hoàn thành các cam kết liên quan.

Doanh nghiệp xuất khẩu và đầu tư cần lưu ý gì?

Việc nằm trong danh sách của EU không phải lệnh cấm thương mại và cũng không đồng nghĩa hàng hóa Việt Nam bị áp thêm một mức thuế chung khi xuất khẩu sang EU. Tác động đáng chú ý hơn nằm ở các giao dịch tài chính, nghĩa vụ tuân thủ và cách các đối tác châu Âu đánh giá rủi ro liên quan đến Việt Nam.

Vì vậy, nếu Việt Nam được chuyển khỏi danh sách đen trong kỳ rà soát tháng 10, áp lực tuân thủ đối với một số giao dịch có thể giảm. Các nước áp dụng cách tiếp cận “tĩnh” như Đức và Hà Lan sẽ không đưa Việt Nam vào diện áp dụng các quy định mới từ năm 2027. Tại Hà Lan, mức thuế khấu trừ 25,8% đối với lãi vay, tiền bản quyền và cổ tức trả cho các bên liên kết tại những thẩm quyền nằm trong danh sách của EU chỉ được kích hoạt từ ngày 1/1/2027 nếu Việt Nam vẫn còn trong danh sách sau kỳ rà soát tháng 10. Trong khi đó, Pháp áp dụng thêm các tiêu chí riêng ở cấp quốc gia nên vẫn có thể tiếp tục đưa Việt Nam vào danh sách của nước này, ngay cả khi EU có điều chỉnh.

Nếu thông tin Bloomberg đưa ra được xác nhận tại cuộc họp ngày 9/10, đây sẽ là thay đổi quan trọng về trạng thái của Việt Nam trong cơ chế rà soát thuế của EU. Tuy nhiên, việc chuyển sang diện còn cam kết cải cách cũng cho thấy quá trình hoàn thiện các chuẩn mực về trao đổi thông tin thuế vẫn tiếp tục.

Doanh nghiệp vì vậy không nên coi việc được đưa ra khỏi danh sách đen là dấu hiệu cho thấy mọi yêu cầu tuân thủ đã kết thúc. Các vấn đề về hồ sơ, thông tin doanh nghiệp và giao dịch xuyên biên giới vẫn cần được chuẩn bị theo yêu cầu của từng thị trường.

Quyết định cuối cùng thuộc về các Bộ trưởng Tài chính EU tại cuộc họp ngày 9/10. Đây cũng là mốc cần theo dõi để xác định chính xác Việt Nam sẽ được xếp vào trạng thái nào trong kỳ rà soát tháng 10/2026.