Việt Nam thúc đẩy hệ thống lương thực thực phẩm bền vững

Chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm để nâng sức cạnh tranh

Ngày 28 - 29/7, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức Hội thảo "Chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm ở Việt Nam trong tiến trình toàn cầu: Hài hòa các ưu tiên, thúc đẩy hợp tác và triển khai thực hiện".

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát biểu khai mạc hội thảo.

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhiều bên liên quan nhằm trao đổi định hướng vận dụng Lộ trình Toàn cầu về chuyển đổi hệ thống nông nghiệp thực phẩm của FAO (FAO Global Roadmap) trong điều kiện của Việt Nam. Đồng thời, các đại biểu cũng rà soát kết quả triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm và bền vững đến năm 2030 theo Quyết định số 300/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Phát biểu tại phiên khai mạc sáng 28/7, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm không chỉ là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực và dinh dưỡng ngày càng cao.

Theo ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, thay vì chỉ tập trung vào gia tăng sản lượng, Việt Nam cần chuyển sang tạo ra nhiều giá trị hơn thông qua một hệ thống lương thực thực phẩm xanh, an toàn, phát thải thấp và có khả năng chống chịu cao. Đây là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp, đồng thời đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Đánh giá về tiến trình này, ông Vinod Ahuja, Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam ghi nhận Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong bảo đảm an ninh lương thực và phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, theo ông, thách thức của giai đoạn tới không còn là "sản xuất nhiều hơn" mà là lựa chọn đúng các ưu tiên để tạo ra những thay đổi mang tính hệ thống.

Đại diện FAO nhấn mạnh, thành công của quá trình chuyển đổi sẽ phụ thuộc vào khả năng kết nối hiệu quả giữa chính sách, thể chế, đầu tư, khoa học, công nghệ và động lực thị trường. Theo đó, ba nguyên tắc cốt lõi cần được bảo đảm gồm: chính sách nhất quán, tập trung vào các ưu tiên tạo hiệu ứng lan tỏa và triển khai ở quy mô đủ lớn để tạo ra thay đổi thực chất.

Lộ trình toàn cầu tạo động lực cho chuyển đổi

Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là thảo luận việc vận dụng Lộ trình Toàn cầu về chuyển đổi hệ thống nông nghiệp thực phẩm của FAO - khuôn khổ hành động nhằm hỗ trợ các quốc gia đồng thời đạt được các mục tiêu về an ninh lương thực, dinh dưỡng, tăng trưởng kinh tế, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và giảm phát thải khí nhà kính. Lộ trình được xây dựng trên 10 lĩnh vực chuyển đổi trọng tâm cùng khoảng 120 hành động ưu tiên, tạo ra khung tham chiếu tích hợp nhưng linh hoạt để các quốc gia điều chỉnh theo điều kiện và mục tiêu phát triển riêng.

Theo các đại biểu, Lộ trình Toàn cầu của FAO có mức độ tương thích cao với các mục tiêu mà Việt Nam đã đặt ra trong Quyết định số 300/QĐ-TTg. Các mục tiêu này bao gồm nâng cao thu nhập cho nông dân, cải thiện dinh dưỡng và an toàn thực phẩm, thúc đẩy sản xuất sinh thái, giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn chuỗi giá trị nông nghiệp. Việc vận dụng hiệu quả lộ trình sẽ giúp Việt Nam kết nối các mục tiêu phát triển trong nước với các cam kết quốc tế, đồng thời tạo điều kiện thu hút nguồn lực, công nghệ và các sáng kiến hợp tác để thúc đẩy quá trình chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm.

Tại hội thảo, các đại biểu đánh giá Việt Nam là một trong những quốc gia tiên phong tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong thúc đẩy chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm. Điều này được thể hiện qua việc sớm ban hành Kế hoạch hành động quốc gia, thành lập Đối tác Chuyển đổi hệ thống lương thực thực phẩm (FST Partnership) và triển khai nhiều mô hình thí điểm tại các địa phương.

Ông Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhận định, việc vận dụng Lộ trình Toàn cầu về chuyển đổi hệ thống nông nghiệp thực phẩm của FAO sẽ tạo động lực để Việt Nam thúc đẩy quá trình chuyển đổi hệ thống nông lương theo hướng đồng bộ và hiệu quả hơn.

Ông Cao Đức Phát cho biết, Việt Nam đã xây dựng được hệ thống chủ trương, chính sách và khung pháp lý khá toàn diện phục vụ chuyển đổi hệ thống nông lương. Nhiều chiến lược, đề án quan trọng đã được ban hành với mục tiêu tham vọng và cách tiếp cận phù hợp với xu thế phát triển bền vững. Tuy nhiên, các chính sách vẫn cần tiếp tục được cụ thể hóa, hoàn thiện và bổ sung, đặc biệt trong lĩnh vực giảm thất thoát, lãng phí lương thực, thực phẩm.

Việt Nam cũng đã đề ra nhiều mục tiêu tích cực về bảo đảm an ninh lương thực và dinh dưỡng. Tuy nhiên, các mục tiêu liên quan đến ứng phó biến đổi khí hậu và giảm phát thải vẫn còn khoảng cách so với định hướng mà FAO khuyến nghị, do đó cần tiếp tục được cập nhật và nâng cao.

Đánh giá về Lộ trình Toàn cầu của FAO, ông Cao Đức Phát cho rằng, hầu hết các lĩnh vực và hành động ưu tiên đều phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Tuy nhiên, quá trình triển khai cần được cụ thể hóa, điều chỉnh và bổ sung để đáp ứng sát hơn yêu cầu phát triển của quốc gia trong từng giai đoạn. "Để hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi hệ thống nông lương, bên cạnh nỗ lực trong nước, Việt Nam cần tiếp tục nhận được sự hợp tác, hỗ trợ tích cực từ FAO và cộng đồng quốc tế, nhất là trong chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và huy động nguồn lực cho các chương trình chuyển đổi bền vững", ông Cao Đức Phát nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, việc tiếp tục vận dụng Lộ trình Toàn cầu của FAO sẽ giúp Việt Nam củng cố vai trò dẫn dắt trong khu vực, đồng thời đóng góp tích cực vào các mục tiêu toàn cầu về an ninh lương thực, dinh dưỡng, ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Kết quả của hội thảo cũng sẽ là cơ sở để định hình các ưu tiên và lộ trình hành động cho các giai đoạn 2026-2030, 2031-2035 và đến năm 2050, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và đối tác phát triển. Qua đó, huy động nguồn lực để xây dựng hệ thống lương thực thực phẩm minh bạch, trách nhiệm, bền vững và có khả năng chống chịu cao, phục vụ hiệu quả hơn cho người dân, nền kinh tế và môi trường.