Vũ khí bí mật để chống lại khí thải carbon

Một nghiên cứu mới ở Thụy Sĩ phát hiện ra rằng, các vùng đất ngập nước do hải ly xây dựng có thể giữ lại và lưu trữ một lượng lớn carbon, mang lại lợi ích chi phí thấp cho việc phục hồi và khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.

Phát hiện này có ý nghĩa lớn đối với việc tái thả hải ly Á Âu (Castor fiber) trên khắp châu Âu, sau nhiều thế kỷ chúng bị săn bắt đến mức gần tuyệt chủng. Nếu các mô hình tương tự cũng xảy ra ở những nơi khác, loài động vật này có thể giúp giảm thiểu biến đổi khí hậu bằng cách cô lập khí nhà kính mà không cần bất kỳ cơ sở hạ tầng tốn kém nào.

Một phân tích mới cho thấy hải ly Á Âu (Castor fiber) có thể hấp thụ nhiều carbon hơn trong các đập do chúng xây dựng so với suy đoán trước đây.

Theo tác giả chính của nghiên cứu, Lukas Hallberg, một nhà nghiên cứu tại ĐH Birmingham ở Anh: "Hải ly sẽ không giải quyết trực tiếp được vấn đề biến đổi khí hậu, nhưng nghiên cứu của chúng tôi cho thấy những kỹ sư tự nhiên này có thể âm thầm giúp cảnh quan sông ngòi lưu trữ nhiều carbon hơn trong nhiều thập kỷ tới".

Tính toán ngân sách carbon

Trong nghiên cứu được công bố ngày 18/3 trên tạp chí Communications Earth and Environment, các nhà nghiên cứu đã khảo sát một dòng suối dài 0,8 km chịu ảnh hưởng của hải ly ở miền Bắc Thụy Sĩ.

Các nhà khoa học đã đo lượng carbon trong nước, lượng carbon thoát ra khí quyển và lượng carbon được lưu trữ trong trầm tích, sinh khối và gỗ chết. Họ đã thực hiện điều này bằng cách thu thập các mẫu lõi từ trầm tích và rừng xung quanh, cùng với các mẫu thực vật từ tảo mọc dọc theo dòng suối. Các nhà nghiên cứu cũng tính toán lưu lượng nước của dòng suối, điều này giúp họ xác định mực nước, hàm lượng muối và lượng trầm tích di chuyển qua khu vực.

Kết quả cho thấy, vùng đất ngập nước này là một bể chứa carbon ròng, hấp thụ từ 108 đến 146 tấn (98 đến 133 tấn mét) carbon mỗi năm. Lượng carbon tiết kiệm được này tương đương với lượng dầu tiêu thụ từ 832 đến 1.129 thùng. Nhóm nghiên cứu ước tính rằng trên khắp các vùng đồng bằng ngập lũ thích hợp cho việc tái định cư của hải ly ở Thụy Sĩ, các vùng đất ngập nước hình thành có thể bù đắp từ 1,2% đến 1,8% lượng khí thải carbon hàng năm của Thụy Sĩ.

Do thói quen đốn hạ cây cối, hải ly được xem là loài vật gây hỗn loạn và khó kiểm soát.

Các nhà nghiên cứu đã thận trọng không phóng đại khả năng của loài vật này, đặc biệt là khi chỉ có một địa điểm được nghiên cứu và khả năng lưu trữ carbon có thể thay đổi tùy thuộc vào khí hậu, địa chất, thảm thực vật và không gian sinh sống của hải ly. Nhưng Hallberg lập luận rằng hải ly có thể hỗ trợ với chi phí thấp trong việc làm cho cơ sở hạ tầng bền vững hơn: "Làm việc với các quá trình tự nhiên ngay từ đầu không chỉ hợp lý về mặt sinh thái mà còn hợp lý về mặt kinh tế".

Emily Fairfax, Trợ lý Giáo sư tại Khoa Địa lý, Môi trường và Xã hội, ĐH Michigan, người không tham gia vào nghiên cứu này, đã hoan nghênh những phát hiện trên. Bà cho biết, nghiên cứu này giúp bác bỏ một quan niệm sai lầm phổ biến rằng, vì vùng đất ngập nước có thể phát thải carbon, nên việc phục hồi chúng dường như không đáng giá: "Cách mà họ mô tả các ao hải ly như những bể chứa carbon bền vững, tôi nghĩ là thực sự quan trọng. Đây là một công cụ thực sự mạnh mẽ để hỗ trợ việc phục hồi vùng đất ngập nước cần thiết, và cũng để xóa bỏ một số nghi ngờ về loài hải ly. Mọi người thường nhanh chóng coi hải ly là một vấn đề và tìm lý do để kiểm soát chúng một cách chặt chẽ. Và tôi nghĩ, nghiên cứu này đã làm rất tốt việc chứng minh rằng, chúng ta không cần phải làm gì khác, ngoài việc để hải ly sống theo cách của chúng".

Loài hải ly đang hồi phục

Hải ly từng bị săn bắt đến mức gần tuyệt chủng trên diện tích rộng lớn ở cả châu Âu và Bắc Mỹ, kéo theo cả những vùng đất ngập nước giàu carbon của chúng. Giờ đây, khi quần thể phục hồi, các nhà nghiên cứu bắt đầu hiểu được vai trò của chúng trong việc hấp thụ carbon.

Hallberg cho biết, rất khó để đưa ra ước tính chính xác về lượng carbon có thể được loại bỏ thông qua việc phục hồi quần thể hải ly quy mô lớn ở Bắc Mỹ hoặc châu Âu vì môi trường sống phù hợp và lượng carbon đầu vào khác nhau tùy từng nơi. Nhưng ông đã chỉ ra nghiên cứu trước đó từ Vườn quốc gia Rocky Mountain ở Colorado ước tính rằng các vùng đất ngập nước có hải ly sinh sống có thể chiếm tới 23% tổng lượng carbon được lưu trữ trong cảnh quan.

Fairfax lưu ý rằng, "nếu chúng ta thực sự muốn khôi phục quần thể hải ly," thì lượng carbon thu được sẽ đủ lớn đến mức "chúng ta không thể phớt lờ nó". Bà nói thêm rằng, những phát hiện từ nghiên cứu mới thậm chí có thể đánh giá thấp lượng carbon mà hải ly hấp thụ, bởi vì các vùng đất ngập nước do hải ly sinh sống khỏe mạnh có thể làm cho cảnh quan sông ngòi chống chịu tốt hơn với các vụ cháy rừng thảm khốc, ngăn chặn một số carbon bị giải phóng ngay từ đầu: "Trong giới khoa học nghiên cứu về hải ly, có một câu nói đùa là, nếu bạn gặp vấn đề, thì luôn có một con hải ly giải quyết vấn đề đó".